Yükseltgenme ve İndirgenme nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Yükseltgenme ve indirgenme basamaklarını oksijen sayısı değişimiyle tanımlar.
• Bir tepkimede yükseltgenen ve indirgenen maddeyi elektron aktarımına göre belirler.
• Redoks tepkimelerinde yükseltgenen ve indirgenen türün madde miktarını hesaplar.
• Oksijen sayısını hesaplayarak bir bileşiğin yükseltgenme eğilimini tartışır.
• Oksijen eşdeğeri hesabını karbonhidrat örnekleri üzerinde yapar.

Anahtar fikirler

• Yükseltgenmede oksijen sayısı artar, indirgenmede azalır; yön değiştirilirse türlerin rolleri de değişir.
• Bir tepkimede yükseltgenme ve indirgenme birlikte bulunur; verilen toplam elektronla alınan toplam elektron eşittir.
• Oksijen sayısı bir kütle değil, elektrona ilişkin işaretli bir sayıdır ve negatif değer alabilir.
• Bir atomun oksijen sayısındaki bir birimlik değişim bir elektron aktarımına karşılık gelir.
• Oksijen eşdeğeri karbon, hidrojen ve oksijenden oluşan bileşikler için tanımlanır ve karbon sayısının iki katı kullanılır.
• Elektrolizde anot yükseltgenme, katot indirgenme yeridir; bu eşleşme ters kurulamaz.

Konunun özeti

Yükseltgenme, bir türün elektron vererek oksijen sayısını artırmasıdır; indirgenme ise elektron alarak oksijen sayısını azaltmasıdır. Bir tepkimede bu iki basamak daima birlikte görülür ve verilen toplam elektron, alınan toplam elektronla eşittir. Oksijen sayısı, bir bileşikte her atom için nötrlük koşulundan hesaplanır; oksijen atomuna eksi iki değer verilir. Bir atomun oksijen sayısındaki bir birimlik değişim bir elektron aktarımına karşılık geldiğinden, madde miktarından gereken elektron miktarı kolayca hesaplanır. Karbon, hidrojen ve oksijenden oluşan bileşiklerde oksijen eşdeğeri, karbon sayısının iki katına hidrojen sayısının eklenip ikiye bölünmesiyle bulunur ve yakıt değeri…

Sık yapılan hatalar

• Oksijen sayısı yönünü ters almak: Oksijene bağlanan tür her zaman oksijen sayısını artırır ve yükseltgenir. Oksijenden yoksun kalan tür ise oksijen sayısını kaybettiği için indirgenir. Oksijen sayısı her zaman oksijenli bileşiklerde daha büyüktür.
• Tek başına yükseltgenme aramak: Bir tepkimede yalnızca yükseltgenme ya da yalnızca indirgenme olamaz. Verilen elektronu alacak bir tür bulunmadığında denklem kurulamaz; iki basamak daima çift hâlde bulunur.
• Elektron sayımını atlamak: Oksijen sayısındaki bir birimlik değişim bir elektron aktarımına karşılık gelir. Bu ilişkiyi kullanmadan yalnızca madde miktarını yazmak, sorunun istediği büyüklüğü bulmaz.

İlgili konular

• Kimyasal Türler Arası Etkileşim
• Karışım Türleri ve Ayırma Yöntemleri
• Çözeltiler
• Asitler ve Bazlar
• pH ve pOH Hesapları
• Tuzlar