Anlatım Bozuklukları ve Düzeltme nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Beş temel anlatım bozukluğunu tanır ve örneklerinden tanır.
• Bozuk bir ifadede yüklemini bulup özne ve nesneyi denetler.
• Aynı anlamın iki kez verilmesi ile olayların sırasının bozukluğunu giderir.
• Anlatımı belirsiz ya da tutarsız bir metni düzeltilmiş hâline getirir.
• Anlatım bozukluğu, bir yazının düşüncesini eksik, belirsiz, yinelenen ya da çelişen biçimde aktarmasıdır kavramını öğrenir ve uygular.

Anahtar fikirler

• Özne ve yüklem her cümlede zorunludur; öge eksikliği bu iki ögeyle ilgilidir.
• Aynı anlamın iki kez verilmesi öge fazlalığıdır ve yinelenen sözcüklerden biri çıkarılır.
• Anlam belirsizliğinde okuyucu cümlenin hangi anlamı taşıdığını ayırt edemez.
• Olayların sırası mantığa uygun değilse mantık ve olay dengesizliği vardır.
• Kapsam genel sözcükleriyle olumsuzluk ya da zıtlık aynı cümlede bir araya gelirse tutarsızlık oluşur.
• Düzeltme sırası yüklemin bulunmasıyla başlar ve tek anlam denetimiyle biter.

Konunun özeti

Temel bozukluklar öge eksikliği, öge fazlalığı (anlam tekrarı), anlam belirsizliği, mantık ve olay dengesizliği ve tutarsızlıktır. Düzeltme yöntemi yüklemin bulunmasıyla başlar; sırasıyla özne ve nesne, anlam tekrarı, olayların sırası ve tek anlam taşıma denetlenir. Düzeltilen ifade yeniden okunduğunda tek ve açık bir düşünce veriyorsa işlem başarılıdır.

Sık yapılan hatalar

• Anlatım bozukluğunu yalnızca yazım hatası sanmak: bütün ögeler yerinde olsa bile düşünce yerinde durmayabilir.
• Anlam tekrarını fark etmemek: yeniden ve baştan gibi birbirini yineleyen sözcükler çıkarılmadan bozukluk giderilmez.
• Öge eksikliğinde özneyi yüklem sanmak: yüklem yargı bildirir; çiçekler özne, açtı ise yüklemdir.

İlgili konular

• Deyim, Atasözü ve Özdeyiş
• Cümlenin Ögeleri ve Cümle Çeşitleri
• Sıfat, Fiil, Zarf ve Bağlaç
• Paragrafta Anlatım ve Düşünceyi Geliştirme
• Metin Türleri ve Metin Yapısı
• Yazım ve Noktalama Kuralları