Anlam Bilgisi nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Sözcüklerin taşıdığı anlam çeşitlerini adıyla sayar ve tanır.
• Gerçek anlam ile terim anlam arasındaki farkı örneklerle gösterir.
• Yan anlamlı sözcükleri cümleden tespit eder ve açıklar.
• Gizli anlamın nasıl oluştuğunu cümle bağlamı üzerinden açıklar.
• Ayrık anlam taşıyan sözcükleri cümlelerdeki kullanımına göre ayırır.

Anahtar fikirler

• Gerçek anlam, sözcüğün ilk akla gelen anlamıdır ve cümle yorumunda önce bu denenir.
• Terim anlamın ayırt edici ölçütü kullanıldığı alandır.
• Yan anlamda gösterilen şey değişir, gösterilen bütünün kendisi aynı kalır.
• Gizli anlam cümleden çıkarılamaz; ayrık anlam ise her biri tek tek bağımsızdır.
• Eş anlamlı sözcüklerin değişimi cümlenin anlamını değiştirmez.
• Soyut sözcükler duyu organlarıyla algılanmaz; somut sözcükler algılanır.

Konunun özeti

Gerçek anlam sözcüğün en yaygın anlamıdır. Terim anlam bir bilim dalına özgüdür; aynı sözcük gündelik dilde başka anlam taşıyabilir. Yan anlam, bütünün bir parçasını göstermedir. Gizli anlam bağlamla belirir ve cümleden ayrı düşünülemez. Ayrık anlam, birbirinden türemeyen birden çok anlama gelmedir. Eş anlamlı sözcükler birbirinin yerine kullanılabilir; zıt anlamlılar ise karşıtlık bildirir. Soyut sözcükler duyu organlarıyla algılanmaz. Cümleler arasındaki anlam ilişkilerinde neden-sonuç ve amaç-sonuç ayrımı yapılır.

Sık yapılan hatalar

• Terim anlamı yan anlam sanmak: Terim anlam bir bilim dalına özgüdür; yan anlam ise bir bütünden parçaya geçiştir. Kök sözcüğü hem parça gösterir hem de bilimsel anlam taşır.
• Gizli anlamı ayrık anlam sanmak: Gizli anlam cümleden ayrı düşünülemez; ayrık anlam ise birbirinden türemeyen birden çok anlamdır.
• Eş anlamlı ile yakın anlamlıları karıştırmak: Eş anlamlılar birbirinin yerine kullanılabilir; yakın anlamlılar değiştirildiğinde cümlenin anlamı değişebilir.

İlgili konular

• İmla
• Noktalama
• Sözcük Türleri
• Mecaz
• Deyim ve Atasözü
• Cümlenin Ögeleri