Sözcük Türleri nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Türkçedeki dokuz temel sözcük türünü adıyla sayar ve tanır.
• İsim türünü soyut-somut, özel-yaygın ve görev bakımından sınıflandırır.
• Zamir türünü işaretçi, ilgi ve edat hâlindeki biçimlerine göre ayırır.
• Sıfat ile zarfın niteleme ve görev bildirme arasındaki farkını gösterir.
• Fiil türünü anlam bakımından isim, sıfat, zarf ve fiilimsi olarak sınıflandırır.

Anahtar fikirler

• Sözcük türü cümledeki göreve göre belirlenir; sözcük tek başına incelenmez.
• Sıfat isimden, zarf fiilden önce gelir; bu konum kuralı tür taramasında işe yarar.
• Sıfat-fiil ismi niteler, isim-fiil eylemi adlandırır; ikisi karıştırılmamalıdır.
• Edat cümleden tamamen çıkarılamaz, bağlaç çıkarılabilir; bu deneme ayrımı belirler.
• Zamir, ismin yerini tuttuğu için cümlede çıkarıldığında da anlam kurulabilir.
• Özel ad büyük harfle başlar ve yalnız o adı gösterir; yaygın ad olma özelliği taşımaz.

Konunun özeti

İsim varlıkları adlandırır ve soyut, somut, özel ya da yaygın olabilir. Zamir ismin yerini tutar. Sıfat niteleme yapar ve isimden önce gelir; zarf görev bildirir ve fiilden önce gelir. Fiil yüklem olur, anlam katmanına göre isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil ve fiilimsi biçimlerine ayrılır. Edat, cümleden çıkarılamayan ilişki kuran sözcüktür; bağlaç iki ögeyi eşit ölçüde birbirine bağlar; ünlem duygu bildirir. Özel ad, kişi, yer ve kurum adlarını gösterir. Türü belirlemede sorulacak soru sözcüğün cümledeki konumuna göre seçilir.

Sık yapılan hatalar

• Sözcüğü tek başına değerlendirmek: Tür, cümledeki göreve göre belirlenir. Aynı sözcük bir cümlede zarf, başka bir cümlede sıfat görevi üstlenebilir.
• Sıfat ile zarfı yer değiştirmek: Sıfat ismi niteler, zarf eylemi niteler. Güzel bir kitap sözünde niteleme sıfat, çok güzel sözünde ise zarf vardır.
• Sıfat-fiil ile isim-fiili karıştırmak: Görünen sözcüğü sıfat-fiildir ve ismi niteler; görmek biçimi isim-fiildir ve eylem adı olarak kullanılır.

İlgili konular

• Hece ve Yapı
• İmla
• Noktalama
• Anlam Bilgisi
• Mecaz
• Deyim ve Atasözü