Söz Sanatları ve Metin Çözümleme nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Anlam sanatlarını tanımlarıyla birlikte ayırt edebilir.
• Özgün bir metin parçasında geçen söz sanatını tespit edip gerekçelendirebilir.
• Benzetme ile istiâreyi, teşhis ile tasviri karşılaştırabilir.
• Cinas ile hüsn-i talil arasındaki farkı açıklayabilir.
• Bir metinde birden çok söz sanatının birlikte bulunduğu durumları çözümleyebilir.

Anahtar fikirler

• Benzetmede benzetilen varlık açıkça verilir, benzetme gibi ya da kadar bağlaçlarıyla kurulur.
• İstiârede benzetme yapılmaz; sözcük başka anlamda kullanılır.
• Mecaz-ı mürsel, benzetmede gibi ve kadar bağlaçları kullanılmadan yapılan istiâredir.
• Teşhis, insan dışı varlıklara insan özelliği vermektir.
• Tenasüpte yinelenen sözcükler benzer seslidir.
• Cinas, sözcüğün gerçek anlamıyla değil başka bir anlamıyla söylenmesidir.

Konunun özeti

Benzetme bir varlığı başkasına benzetir ve gibi ya da kadar bağlaçlarıyla kurulur; istiârede benzetme yapılmaz, sözcük başka anlamda kullanılır; mecaz-ı mürsel ise bağlaçsız yapılan istiâredir. Teşhis insan dışı varlığa insan özelliği verir, tezat karşıt kavramları yan yana getirir, mübalağa olayı olduğundan çok büyük ya da küçük gösterir, tasvir görünen nesneleri ayrıntıyla betimler. Tenasüp benzer sesli sözcüklerin yinelenmesi, cinas gerçek anlam dışı kullanım, akrostiş dize başı harflerinin oluşturduğu anlamdır. Hüsn-i talil güzel tarafı över, hüsn-i tağlib çirkin tarafı yermer, inat ise karşıt görüşe rağmen savunmadır. Metin çözümlemede okuma, temel anlam denetimi, karşıt sözcük ve…

Sık yapılan hatalar

• Benzetme ile istiâreyi aynı saymak: Benzetmede benzetilen vardır ve gibi ya da kadar bağlacı bulunur; istiârede benzetme yapılmaz.
• Cinası yan anlam sanmak: Cinas gerçek anlam dışında ikinci bir anlamın kullanılmasıdır; yan anlam ise zamanla kazanılan anlamdır.
• Tenasüpte anlam benzerliğini aramak: Tenasüpte ölçüt ses benzerliğidir; anlamca farklı sözcükler de tenasüp yapabilir.

İlgili konular

• Dinleme, İzleme ve Konuşma Becerileri
• Ses Bilgisi, Morfoloji ve Sözdizimi Tanımları
• Anlam Bilgisi ve Bağlam
• Türk Edebiyatında Dönemler: Âşık ve Divan
• Tanzimat ve Servet-i Fünun
• Millî Edebiyat