Sıralı ve Bağlı Cümleler nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Sıralı cümleyi bağlı cümleden ayırt edebilir.
• Sıralı ve bağlı cümlelerde öznenin ortak kullanımını açıklayabilir.
• Sıralama, neden, koşul ve amaç bildiren bağlaçları doğru kullanabilir.
• Ve, ama, çünkü, ki, ile, gibi bağlaçlarıyla cümle birleştirebilir.
• Birleştirme sırasında virgül ve noktalı virgülü doğru yerleştirebilir.

Anahtar fikirler

• Sıralı cümlede cümleler aynı özne ve yüklemi paylaşır, bu yüzden ikinci özne yazılmaz.
• Bağlı cümlede iki cümlecik bir bağlaçla birleşir ve ikinci cümlecik bağımsız bir yargı bildirir.
• Bağlaçla birleşen cümlelerde aynı özne yalnızca bir kez yazılır.
• Ve bağlacı eşitlik, ama ve fakat bağlaçları çelişki, çünkü bağlacı neden bildirir.
• Ki bağlacı amaç, ya da bağlacı seçenek, ile bağlacı birliktelik, gibi bağlacı benzerlik kurar.
• Anlamca yakın cümleler noktalı virgülle, anlamca uzak ya da çelişen cümleler virgülle ayrılabilir.

Konunun özeti

Bağlı cümle ise iki bağımsız cümleciğin bir bağlaçla birleşmesidir ve ikinci cümlecik kendi yargısını taşır. Bağlaçla birleşen cümlelerde aynı özne yalnızca bir kez yazılır, ancak özneler farklıysa ikinci özne korunmalıdır. Ve bağlacı eşitlik, ama ve fakat çelişki, çünkü neden, ki amaç, ya da seçenek, ile birliktelik, gibi benzerlik kurar. Birleştirme yaparken anlam ilişkisi doğru belirlenmeli, virgül ve noktalı virgül uygun yere konmalıdır.

Sık yapılan hatalar

• Hata: Ben kitap okudum, ben de evde kaldım. cümlesinde ikinci özneyi yazmak. Neden yanlış: Bağlaçla birleşen cümlelerde aynı özne ikinci cümlecik içinde tekrarlanmaz; ben öznesi ortak olduğu için yalnızca de eklenmesi yeterlidir.
• Hata: Ders çalışmam, sınavda rahat ettim. cümlesini bağlı cümle sanmak. Neden yanlış: Bu cümlede iki yüklem de aynı özneye aittir ve aralarında bir bağlaç bulunmaz; bu yüzden yapı sıralı cümledir, bağlı cümle değildir.
• Hata: Neden bildiren iki cümleyi amaç bildiren bir bağlaçla birleştirmek. Neden yanlış: Ki bağlacı amaç bildirir; cümleler neden ilişkisi taşıyorsa çünkü bağlacı kullanılmalıdır, aksi hâlde cümlenin anlamı yanlış kurulmuş olur.

İlgili konular

• Kendimizi Tanımak ve Geliştirmek
• Bilimsel Gelişmeler ve Teknoloji
• Türkçemiz ve Edebîyatımız
• Çok Anlamlı Cümleler
• Şiir Metni
• Bilimsel Metin ve Deneme