Türkçemiz ve Edebîyatımız

Konu Anlatımı

Bu Derste Ne Öğreneceğiz?

Bu derste şunları öğreneceksin:

• «Türkçemiz ve Edebîyatımız» konusunda verilen bilgileri sıralar ve özetler.
• «Türkçemiz ve Edebîyatımız» konusuna ait kavramları çalışma kâğıdında uygular.
• «Türkçemiz ve Edebîyatımız» konusuyla ilgili bir problemi çözerek sonuca ulaşır.
• «Türkçemiz ve Edebîyatımız» konusunda yaptığı çalışmayı değerlendirir ve eksiklerini tamamlar.

Ön Bilgi

Bu konuyu anlamak için önce Bilimsel Gelişmeler ve Teknoloji konusunu bilmen gerekir. Bilimsel Gelişmeler ve Teknoloji konusunu özetleyelim.

• «Bilimsel Gelişmeler ve Teknoloji» konusunda yaptığı çalışmayı değerlendirir ve eksiklerini tamamlar.
• «Bilimsel Gelişmeler ve Teknoloji» konusundaki temel kavramları tanır ve açıklar.
• «Bilimsel Gelişmeler ve Teknoloji» konusuyla ilgili örnekleri inceler ve kendi cümlesiyle anlatır.

Türkçe, konuştuğumuz ve yazdığımız ana dildir. Edebîyatımız ise halkımızın binlerce yıllık söz, şiir ve anlatı geleneğidir. Bu mirası yaşatmak her kuşağın görevidir.

Konu Nedir?

«Türkçemiz ve Edebîyatımız» konusunda verilen bilgileri sıralar ve özetler. Edebîyat, bir halkın kendini anlatma biçimidir.

Hedefler

• «Türkçemiz ve Edebîyatımız» konusunda verilen bilgileri sıralar ve özetler.
• «Türkçemiz ve Edebîyatımız» konusuna ait kavramları çalışma kâğıdında uygular.
• «Türkçemiz ve Edebîyatımız» konusuyla ilgili bir problemi çözerek sonuca ulaşır.
• «Türkçemiz ve Edebîyatımız» konusunda yaptığı çalışmayı değerlendirir ve eksiklerini tamamlar.

Önemli Noktalar

Edebîyat, bir halkın kendini anlatma biçimidir.

Sözlü gelenek, yazıya geçirilmeden önce yaşamıştır.

Eski Türkçe, bugünkü Türkçenin atası sayılır.

Türkçede pek çok söz vardır ve hepsi yaşamaktadır.

Atasözleri, uzun deneyimlerden kalan kısa derslerdir.

Deyimler, bir olayı anlatmanın kısa yoludur.

Türk halk müziği, sözlü geleneğin bir parçasıdır.

Âşıklık geleneği, sazla anlatımı seven bir gelenektir.

Kurallar ve Örüntüler

Örnekler

1. Örnek 1: Yeni bir yazı sistemi ortaya çıktığında yazıya geçirilen es… Yeni bir yazı sistemi ortaya çıktığında yazıya geçirilen eserler neden önemlidir?

   Adım 1: Eserler yüzyıllarca sözlü olarak yaşamıştır.

   Adım 2: Yazıya geçirildiğinde kalıcı hâle gelirler.

   Adım 3: Gelecek nesillere aktarılabilirler.

   Sonuç: Yazıya geçirilen eserler kalıcı hâle gelir ve gelecek nesillere aktarılabilir.

2. Örnek 2: Evde atasözü duyduğunda ne yapmalısın? Evde atasözü duyduğunda ne yapmalısın?

   Adım 1: Atasözünün anlamı düşünülür.

   Adım 2: Benzer bir örnek bulunur.

   Adım 3: Örnekten hareketle atasözünün anlamı açıklanır.

   Sonuç: Anlamını düşünüp kendi hayatından bir örnek bulmalıdır.

3. Örnek 3: Kütüphanedeki bir halk kitabı neden incelenmelidir? Kütüphanedeki bir halk kitabı neden incelenmelidir?

   Adım 1: Kitap okunur.

   Adım 2: Anlatı ve dili incelenir.

   Adım 3: Kültürel bir kazanım not edilir.

   Sonuç: Hem anlatısı hem dili incelenerek kültürel bir kazanım sağlandığı için.

4. Örnek 4: Arkadaşın halk müziğimizden bir ezgi söylediğinde nasıl kar… Arkadaşın halk müziğimizden bir ezgi söylediğinde nasıl karşılarsın?

   Adım 1: Ezgi dinlenir.

   Adım 2: Ezginin geleneğimizdeki yeri hatırlanır.

   Adım 3: Saygıyla karşılanır.

   Sonuç: Ezgiyi dinleyip geleneğimizdeki yerini hatırlayarak saygıyla karşılamalıdır.

Basit Örnek

Önce kolay bir örnekle başlayalım.

Örnek 1: Yeni bir yazı sistemi ortaya çıktığında yazıya geçirilen es…

Yeni bir yazı sistemi ortaya çıktığında yazıya geçirilen eserler neden önemlidir?

1. Adım 1: Eserler yüzyıllarca sözlü olarakmıştır. — doğru mu?
2. Eski Türkçe, bugünkü Türkçenin atası sayılır. — doğru mu?

Cevap anahtarı: 1) Doğru. Edebîyat, b gelenek, yazıya geçirilmeden önce yaşamıştır. 3) Doğru.

Sonra dene: bu konudaki açık uçlu görevi çöz ve puanlama anahtarıyla karşılaştır.

İlgili Konular

Bu konuyu daha sağlam öğrenmek için şu konularla birlikte çalışabilirsin:

• Sıralı ve Bağlı Cümleler Sıralı cümle, aynı özne ve yüklemi paylaşan cümlelerin birleşmesidir; ikinci cümlecik kendi başına bir yargı bildirmez ve özne ikinci kez yazılmaz.
• Bilimsel Gelişmeler ve Teknoloji Bilimsel Gelişmeler ve Teknoloji konusunu özetleyelim.
• Çok Anlamlı Cümleler Çok anlamlı cümle, tek bir yapının birden çok anlama gelebildiği cümledir.

İleri Örnek

Şimdi daha zor bir örneği birlikte çözelim.

Örnek 4: Arkadaşın halk müziğimizden bir ezgi söylediğinde nasıl kar…

Arkadaşın halk müziğimizden bir ezgi söylediğinde nasıl karşılarsın?

1. Adım 1: Ezgi dinlenir.
2. Adım 2: Ezginin geleneğimizdeki yeri hatırlanır.
3. Adım 3: Saygıyla karşılanır.

Cevap: Ezgiyi dinleyip geleneğimizdeki yerini hatırlayarak saygıyla karşılamalıdır.

Adım Adım Çözülmüş Örnekler

İki örneği birlikte adım adım çözelim.

Örnek 1: Yeni bir yazı sistemi ortaya çıktığında yazıya geçirilen es…

Örnek 1: Yeni bir yazı sistemi ortaya çıktığında yazıya geçirilen es…

Yeni bir yazı sistemi ortaya çıktığında yazıya geçirilen eserler neden önemlidir?

1. Adım 1: Eserler yüzyıllarca sözlü olarak yaşamıştır.
2. Adım 2: Yazıya geçirildiğinde kalıcı hâle gelirler.
3. Adım 3: Gelecek nesillere aktarılabilirler.

Cevap: Yazıya geçirilen eserler kalıcı hâle gelir ve gelecek nesillere aktarılabilir.

Örnek 2: Evde atasözü duyduğunda ne yapmalısın?

Örnek 2: Evde atasözü duyduğunda ne yapmalısın?

Evde atasözü duyduğunda ne yapmalısın?

1. Adım 1: Atasözünün anlamı düşünülür.
2. Adım 2: Benzer bir örnek bulunur.
3. Adım 3: Örnekten hareketle atasözünün anlamı açıklanır.

Cevap: Anlamını düşünüp kendi hayatından bir örnek bulmalıdır.

Kavram Karşılaştırma Tablosu

Aynı derste geçen kavramları yan yana koyup karşılaştıralım.

Anahtar Bilgileri Not Edelim

Konuda akılda kalması gereken bilgileri kısa notlarla toparlayalım.

Özet

• Türkçemiz ve Edebîyatımız konusunu özetleyelim.
• Türkçe, konuştuğumuz ve yazdığımız ana dildir.
• Edebîyatımız ise halkımızın binlerce yıllık söz, şiir ve anlatı geleneğidir.
• Bu mirası yaşatmak her kuşağın görevidir.
• Bu konuda şunları öğreniriz: Edebîyat, bir halkın kendini anlatma biçimidir.

Sık Yapılan Hatalar

Bu derste en sık yapılan hataları bulacaksın. Her satırda üç şey var: hata ne, neden yanlış, doğrusu ne.

• Sözlü geleneği önemsiz saymak — neden yanlış: Sözlü gelenek, yazıya geçirilmeden önce yüzyıllarca yaşamıştır. Yazının olmadığı dönemde kültür böyle aktarılmıştır. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
• Atasözlerini sadece söz sanmak — neden yanlış: Atasözleri, uzun yılların deneyimlerinden kalan kısa derslerdir. Her biri bir bilgiyi özetler. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
• Gelenekleri yaşatmayı önemsememek — neden yanlış: Gelenekler ancak yaşatıldıkında kalıcı olur. Nesilden nesile aktarılan bir kültür canlı kalır. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
• Yerli eserleri tanımamak — neden yanlış: Yerli eserler, halkımızın deneyimlerini dilimize kazandırır. Onları tanımak, kendi kültürümüzü anlamanın bir yoludur. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.

Kendini Dene

Aşağıdaki üç cümleyi incele ve her birinin doğru olup olmadığını belirle.

1. Edebîyat, bir halkın kendini anlatma biçimidir. — doğru mu?
2. Sözlü gelenek, yazıya geçirilmeden önce yaşamıştır. — doğru mu?
3. Eski Türkçe, bugünkü Türkçenin atası sayılır. — doğru mu?

Cevap anahtarı: 1) Doğru. Edebîyat, bir halkın kendini anlatma biçimidir. 2) Doğru. Sözlü gelenek, yazıya geçirilmeden önce yaşamıştır. 3) Doğru. Eski Türkçe, bugünkü Türkçenin atası sayılır.

Sonra dene: bu konudaki açık uçlu görevi çöz ve puanlama anahtarıyla karşılaştır.