Bilimsel Metin ve Deneme nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Bilimsel metnin gözlem, araştırma, sonuç düzenini tanıyabilir
• Bilimsel metinde nesnel ve sıralı anlatımı örnekleyebilir
• Denemede düşüncesini belirterek gerekçelendirebilir
• Düşünceyi geliştiren yolları tanıyıp metinde kullanabilir
• Bilimsel metin ile denemeyi amaç ve dil bakımından karşılaştırabilir

Anahtar fikirler

• Bilimsel metinde dil nesneldir; kişisel yargı ve tahmin yerine doğrulanabilir bilgi verilir.
• Bilimsel metin gözlem, araştırma ve sonuç olmak üzere üç aşamalı bir düzen izler.
• Anlatım sıralıdır: konu belirtilir, gözlem yapılır, açıklama verilir ve sonuç yazılır.
• Denemede yazar kişisel düşüncesini belirtir ve bu düşünceyi gerekçelerle destekler.
• Denemede düşünce örnek verme, karşılaştırma, gerekçe gösterme ve sonuç çıkarma yollarıyla geliştirilir.
• Doğrulanamayan sayı veya istatistik yazmak, her iki metin türünde de doğruluğu bozar.

Konunun özeti

Bu metinlerin en belirgin özelliği nesnel bir dil kullanmalarıdır. Yazar, kendi izlenimini değil ölçülebilir bulguyu aktarır; bu nedenle tahmin ve yargıdan uzak durulur. Anlatım sıralıdır ve gözlem, araştırma, sonuç olmak üzere üç aşama izlenir. Gözlemde görülenler yazılır, araştırmada bu durum açıklanır, sonuçta ise elde edilen bulgu kısa ve açık biçimde ortaya konur. Deneme ise yazarın bir konu hakkındaki kişisel düşüncesini kanıtlarla destekleyerek anlattığı yazıdır. Denemede yazar konuşur, düşüncesini belirtir ve gerekçelerle destekler. Düşünce örnek verme, karşılaştırma yapma, gerekçe gösterme ve sonuç çıkarma yollarıyla geliştirilir. Bilimsel metin okuru doğru bilgiyle donatmayı…

Sık yapılan hatalar

• Hata: Bilimsel metinde yazarın kendi yargısını, tahminini ya da kişisel beğenisini bilgi gibi sunmak. Neden yanlış: Bilimsel metin nesnel olmak zorundadır. Yazarın yargısı metni bilimsel olmaktan çıkarır; okurun güvenini sarsar.
• Hata: Bilimsel metinde gözlem, araştırma ve sonuç düzeninin sırasını değiştirmek. Neden yanlış: Bu tür metinlerin anlaşılır olması, aşamaların sırayla anlatılmasına bağlıdır. Sonucun gözlemden önce yazılması, metnin inandırıcılığını bozar.
• Hata: Denemede düşünceyi yazıp onu destekleyen gerekçeyi hiç vermemek. Neden yanlış: Denemenin amacı bir fikri savunmaktır. Gerekçesiz kalan bir düşünce, okuru ikna etmez ve metin eksik sayılır.

İlgili konular

• Sıralı ve Bağlı Cümleler
• Çok Anlamlı Cümleler
• Şiir Metni
• Mektup Metni
• Afiş ve İlan Metni
• Yazma Süreci ve Taslak