Şiirde Anlam ve Yorum nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Şiirde anlamın, günlük dildeki anlamdan farklı çok katmanlı bir yapıda olduğunu açıklar.
• Denotatif anlam ile konotatif anlamı tanımlar, aralarındaki farkı örneklerle gösterir.
• Mecaz, mecaz-ı mürsel, kinaye, kinayime ve tevriye kavramlarını tanımlayarak birbirinden ayırır.
• Müstehna ve parabolü tanır; bir gösterişi kastedilen asıl durumla eşleştirerek çözer.
• Söz sanatlarının anlamı nasıl belirlediğini benzetme, istiâre, teşhis, intak, mübalağa ve tezat üzerinden inceler.

Anahtar fikirler

• Şiirde sözcük, günlük dildeki ilk anlamının ötesinde kullanılır ve birden çok katman taşır.
• Denotatif anlam sözcüğün gerçek anlamı, konotatif anlam ise sözcüğün çağrıştırdığı yan anlamdır.
• Mecaz-ı mürselde sözcük, sahip olduğu bir özelliğini yitirdiği için başka anlamlarda kullanılır.
• Kinayede anlam başka sözcükle verilir; tevriyede ise anlam, söylenenin zıddıyla verilir.
• Müstheamada bir kişi ya da olay, benzer özellikler taşıyan başka bir durumla gösterilir; amaç asıl mesajı saklamaktır.
• Parabol, hayvanların kişilikleriyle insan tipini yansıtan anlatıdır ve müstehna ile birlikte düşünülür.

Konunun özeti

Müstehna, bir kişi ya da olayın başka bir gösterişiyle anlatılmasıdır; parabol ise hayvan kişilikleriyle insan tipini yansıtır. Şiirin yüzey anlamı doğrudan okunur, derin anlamı çözümleme sonucunda ortaya çıkar. Yorum, şairin düşüncesini metinden çıkarmaktır; her yorumun metinde bir dayanağı bulunmalıdır.

Sık yapılan hatalar

• Sözcüğü yalnızca gerçek anlamıyla okumak: Şiirde sözcük, ilk anlamının ötesinde kullanılır ve okurda başka çağrışımlar uyandırır. Sözcüğün yalnızca ilk anlamıyla yetimlenmesi, metnin taşıdığı yan anlam katmanının atlanmasına ve derin anlamın kaçırılmasına yol…
• Denotatif anlam ile konotatif anlamı aynı kavram saymak: Denotatif anlam sözcüğün ilk ve en yaygın anlamıdır; konotatif anlam ise sözcüğün çağrıştırdığı duygu ve değerlerdir. İkisi birlikte düşünüldüğünde sözcüğün taşıdığı bütün katmanlar görülür ve yorum…
• Kinaye ile tevriyeyi birbirine karıştırmak: Kinayede asıl anlam başka bir sözcükle verilir ve zıtlık söz konusu değildir. Tevriyede ise anlam, söylenebilecek en zıt ifadeyle aktarılır. Bu ayrım yapılmadığında okur, şairin kasıtlı karşıtlığını yanlış…

İlgili konular

• Şiirde Yapı ve Ahenk
• Şiirde İmge ve Söz Sanatları
• Şiirde Nazım Biçimleri ve Şiir Türleri
• Masal
• Fabl
• Masal ve Fablın Ortak Özellikleri ile Farkları