Sanayi Devrimi'nin Meydana Getirdiği Siyasi, Sosyal ve Ekonomik Değişim nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Sanayi Devrimi'nin başlama koşullarını ve ilk ortaya çıktığı ülkeyi kavrayabilme
• Üretim biçiminin değişmesinin toplumsal tabakalar üzerindeki etkisini açıklayabilme
• Siyasi sonuçları çalışma hakkı, sınıf yapısı ve ulus devlet anlayışı üzerinden inceleyebilme
• Dünya pazarı, sermaye birikimi ve sömürgecilik ilişkisini kurabilme
• Osmanlı'da yerli üretim, zanaatkârlık ve ıslahat arayışları üzerindeki etkileri değerlendirebilme

Anahtar fikirler

• Devrim İngiltere'de başlamış ve üretimde makine ile buhar enerjisinin kullanımını yaygınlaştırmıştır.
• Fabrika düzeni çalışmayı belirli saatlere bağlayarak işçi sınıfının oluşmasını sağlamıştır.
• Demiryolu ve buharlı gemi ağları dünya pazarının bütünleşmesini hızlandırmıştır.
• İşçi haklarını korumaya yönelik mevzuat ve işçi örgütlenmesi dönemin temel talepleri olmuştur.
• Sömürgecilik, sanayinin hammadde ihtiyacı nedeniyle yeni bir biçim kazanmıştır.
• Osmanlı'da yerli üretim rekabet baskısıyla zayıflamış, ıslahat gerekliliğini gösteren bir uyarı işlevi görmüştür.

Konunun özeti

Makine üretimi ve buhar enerjisinin kullanılması, üretimi ev ve atölye düzeyinden fabrika düzeyine taşıdı. Bu değişim ekonomik olduğu kadar toplumsal ve siyasi sonuçlar da doğurdu. Fabrikalarda çalışan işçi sınıfı ile sermaye sahibi burjuvazi belirginleşti; şehirleşme hızlandı ve işçi haklarına yönelik mevzuat geliştirildi. Demiryolu ve buharlı gemi ağları dünya pazarını bütünleştirirken sömürgecilik yeni bir içerik kazandı. Ulus devlet anlayışı güçlendi, ulusal eğitim sistemleri kuruldu. Osmanlı'da ise ucuz Avrupa ürünlerinin pazara girmesi yerli üretimi ve zanaatkârlığı zayıflatmış, dışa bağımlılık yapısal hâle gelmiş ve ıslahat gerekliliğini gösteren bir uyarı oluşturmuştur.

Sık yapılan hatalar

• Hata: Sanayi Devrimi'ni yalnız teknik bir gelişme gibi sunmak; üretim, toplum ve siyaset alanlarında birlikte değişim yarattığı unutulmamalıdır.
• Hata: Devrimin Osmanlı'ya yalnız "zarar" verdiğini düşünmek; ıslahat gerekliliğini gösteren bir uyarı işlevi gördüğü de gözden kaçırılmamalıdır.
• Hata: Zanaatkârlığın tamamen ortadan kalktığını söylemek; geleneksel üretim biçimi zayıflamış olsa da yüzyıl boyunca sürdüğü unutulmamalıdır.

İlgili konular

• Osmanlı Devleti'nin İnsanlık Tarihine Katkıları
• Osmanlı Devleti'nin 1683-1789 Yılları Arasındaki Siyasi ve Askerî Mücadeleleri
• 1755 Lizbon ve 1766 İstanbul Depremlerinin Etkileri
• Lale Devri'nin Kültür, Eğitim ve Sosyal Hayata Etkileri
• Mehmet Ali Paşa Dönemi ve Mısır Meselesinin Osmanlı Siyasetine Etkileri
• Meşrutiyet Hareketleri, Meclisler ve Kanun-i Esasi Deneyimi