1755 Lizbon ve 1766 İstanbul Depremlerinin Etkileri nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• 1755 Lizbon depreminin oluş biçimi ve boyutunu kavrayabilme
• Lizbon'un yeniden inşa sürecindeki teknik yaklaşımı açıklayabilme
• 1766 İstanbul depreminin Osmanlı başkentindeki sonuçlarını değerlendirebilme
• Depremlerin düşünce tarihi ve sigorta kurumları üzerindeki etkisini inceleyebilme
• Deprem kayıtlarının ve yapı denetiminin sonraki dönemlere aktardığı dersleri çıkarabilme

Anahtar fikirler

• 1755 Lizbon depremi, 1 Kasım günü yaşandı ve ardından gelen deniz dalgası ile yangın felaketi büyüttü.
• Kentin yeniden kurulmasında ızgara planlı ve sarsıntıya dayanıklı yapı ilkesi benimsendi.
• Felaket, dinî ve felsefi açıdan ciddi tartışmalara yol açtı ve iyimser evren anlayışını sarstı.
• Yangın ve yıkım büyük zararlara yol açtığı için sigorta kurumları bu dönemde belirgin biçimde gelişti.
• 1766 İstanbul depremi, Osmanlı başkentinde geniş hasar verdi ve yapı yüksekliğine ilişkin sınırlamalar gündeme geldi.
• 1894 İstanbul depremi, yapı denetiminin kurumsallaşmasını sağlayarak sonraki dönemin temel derslerinden birini oluşturdu.

Konunun özeti

Lizbon felaketi kentin büyük bölümünü yok etmiş, ardından gelen deniz dalgası ve yangın kaybı büyütmüştür. Yeniden kurulum sürecinde ızgara planlı yerleşim ve sarsıntıya dayanıklı yapı ilkesi benimsenmiş, böylece deprem karşısında teknik bir düzen oluşmuştur. Felaket aynı zamanda dinî ve felsefi tartışmaları yeniden açmış, Voltaire ve Kant gibi düşünürlerin çalışmalarına konu olmuştur. Büyük zararlar sigorta kurumlarının gelişmesini hızlandırmıştır. 1766 İstanbul depremi ise Osmanlı başkentinde geniş hasara yol açmış, yapı yüksekliğine ilişkin sınırlama düşüncesini güçlendirmiştir. 1894 depremi ise yapı denetiminin kurumsallaşması bakımından belirleyici olmuştur.

Sık yapılan hatalar

• Hata: 1755 depreminin yalnız deprem olarak düşünülüp ardından gelen deniz dalgası ve yangının unutulması; felaketin bütünüyle değil, tek bir bileşeniyle anlatılmasıdır.
• Hata: Lizbon'daki can kaybı için kesin ve tek bir sayı vermek; kaynakların farklı rakamlar verdiği bu olayda kesinlik iddia etmek hatalıdır.
• Hata: 1766 İstanbul depreminin "hiçbir iz bırakmadığı" ya da "şehir tamamen yok ettiği" gibi abartılı ifadelerle anlatılması; kayıtlarda belirtilen hasar düzeyi göz ardı edilmektedir.

İlgili konular

• 1908-1918 Yılları Arasında Gerçekleşen Kitlesel Göç ve Salgınlar
• Osmanlı Devleti'nin İnsanlık Tarihine Katkıları
• Osmanlı Devleti'nin 1683-1789 Yılları Arasındaki Siyasi ve Askerî Mücadeleleri
• Sanayi Devrimi'nin Meydana Getirdiği Siyasi, Sosyal ve Ekonomik Değişim
• Lale Devri'nin Kültür, Eğitim ve Sosyal Hayata Etkileri
• Mehmet Ali Paşa Dönemi ve Mısır Meselesinin Osmanlı Siyasetine Etkileri