Metin Türleri nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Metin türlerini tanır ve örneklerle gösterir.
• Bir metnin türünü amaç ve yapı özelliklerinden belirler.
• Haber, makale ve deneme arasındaki farkı gerekçesiyle belirtir.
• Edebi türleri birbirinden ayırt eder.
• Mektup, dilekçe ve rapor gibi gündelik metinlerin özelliklerini belirler.

Anahtar fikirler

• Metin türü yazının amacına göre belirlenir, konuya göre belirlenmez.
• Haberde yorum yapılmaz ve kaynak gösterilir.
• Denemede kanıt zorunlu değildir; makalede tez kanıtla desteklenir.
• Şiir dize ve ölçüyle, hikâye kısa olayla, roman geniş olayla tanınır.
• Dilekçe resmî makama, mektup ise belirli bir kişiye yazılır.
• Metin türü ile anlatım biçimi ayrı kavramlardır.

Konunun özeti

Haber bir olayı gerçeğe uygun ve kısa biçimde aktarır, yorum yapmaz ve kaynak gösterir. Makale bir tezi kanıtlarla savunur ve kaynakça içerir. Deneme yazarın kendi düşüncesini serbestçe anlatır; kanıt zorunlu değildir. Şiir dize ve ölçüyle, hikâye kısa bir olayla, roman geniş bir olay dizisiyle, tiyatro sahneleme ve konuşmayla, masal olağanüstü ögelerle tanınır. Mektup karşı tarafın adını taşır, dilekçe resmî makama yazılır ve talep içerir, rapor verilerle sunar, gündem numaralı maddelerden oluşur. Metin türü konuya değil amaca göre belirlenir. Metin türü ile anlatım biçimi ayrı kavramlardır.

Sık yapılan hatalar

• Denemeyi makaleyle karıştırmak: Denemede kanıt zorunlu değildir ve dil samimidir; makalede tez kanıtlarla desteklenir.
• Haberde yorum aramak: Haber tarafsızdır; yazarın kendi yorumu habere katılmaz.
• Hikâyeyi romanla karıştırmak: Hikâye kısa, roman geniş olay dizisidir; uzunluk ve olay bütünlüğü ayırt edicidir.

İlgili konular

• Sözel Mantık
• Paragrafta Ana Düşünce
• Anlatım Biçimleri
• Düşünceyi Geliştirme Yolları
• İmge ve Yorum
• Ses ve Anlam