Anlatım Biçimleri nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Betimleme, açıklama, anlatma, tartışma ve öyküleme biçimlerini tanır.
• Bir metnin anlatım biçimini ayırt edici ölçütlerle belirler.
• Betimlemenin unsurlarını tanır ve sıralamayı kavrar.
• Açıklamanın temel ilkelerini örneklerle gösterir.
• Tartışma metninin aşamalarını tanır.

Anahtar fikirler

• Metin türü ne amaçla yazıldığını, anlatım biçimi hangi yöntemle aktarıldığını belirtir.
• Betimlemede renk, şekil, koku, doku ve boy temel unsurlardır.
• Açıklamada görüş karşılaştırılmaz, yalnız bir şey anlatılır.
• Anlatmada kişi, yer ve zaman bilgisi bulunur.
• Tartışmada farklı görüşler karşılaştırılır ve sonuçta bir yargıya varılır.
• Aynı konu farklı biçimlerde anlatılabilir; biçim konuyla değil amaçla belirlenir.

Konunun özeti

Betimlemede nesne ya da kişi, gözle görülen özellikleriyle anlatılır; renk, şekil, koku, doku ve boy temel unsurlardır. Açıklamada bir olgu ya da kavram neden-sonuç ilişkisiyle ele alınır; görüş karşılaştırılmaz. Anatmada olaylar zaman sırasına göre aktarılır ve kişi, yer, zaman bilgisi bulunur. Tartışmada bir konu hakkında farklı görüşler karşılaştırılır ve bir yargıya varılır. Öyküleme, anlatmanın kişiler aracılığıyla deneyim aktaran türüdür. Söyleyide yazar görüşünü açıkça belirtir. Biçim seçimi yalnız konuya göre yapılmaz; aynı konu farklı biçimlerde anlatılabilir. Metin türü ile anlatım biçimi ayrı kavramlardır.

Sık yapılan hatalar

• Metin türüyle anlatım biçimini karıştırmak: Deneme bir metin türüdür; tartışma ise bir anlatım biçimidir. İkisi farklı kavramlar olduğu için karıştırılmamalıdır.
• Betimlemede açıklama aramak: Betimlemede nesnenin nasıl göründüğü anlatılır; nedenleri açıklamak betimlemeye girmez.
• Açıklamayı tartışma sanmak: Açıklamada yazar bir görüş karşılaştırmaz; tartışmada farklı görüşler yan yana konur.

İlgili konular

• Bağlaç ve Cümle Bağlayıcıları
• Sözel Mantık
• Paragrafta Ana Düşünce
• Metin Türleri
• Düşünceyi Geliştirme Yolları
• İmge ve Yorum