Kalıtım ve Genetik nedir?
Biyoloji · TYT · Konu 17
Tahmini okuma süresi: 6 dk
Kısa cevap
Bu konuda neler öğreneceksin?
- Alel, gen, genotip ve fenotip kavramlarını örneklerle ilişkilendirir.
- Homozigot ve heterozigot bireyde görülen alel sayısını ayırt eder.
- Punnett karesi yardımıyla tek ve iki genli çaprazlamaların oranlarını çıkarır.
- Verilen toplam yavru sayısından istenen gruptaki birey sayısını hesaplar.
- Tam baskınlık, eş baskınlık ve çekinik kalıtım arasındaki farkı açıklar.
Anahtar fikirler
- Genotip bireyin alel çifti, fenotip ise gözlenen özelliktir.
- Çekinik özellik yalnızca homozigot çekinik bireyde ortaya çıkar.
- Aa × Aa çaprazlaması genotipte 1: 2: 1, fenotipte 3: 1 oranı verir.
- İstenen gruptaki sayı, oranın toplam yavru sayısıyla çarpılmasıyla bulunur.
- Farklı kromozomlardaki genler bağımsız dağılır ve 9: 3: 3: 1 oranı doğar.
- Alel frekansı toplam alel kopyaları üzerinden hesaplanır.
Konunun özeti
Genotip bireyin alel çiftidir, fenotip gözlenen özelliktir. Çekinik özellik yalnızca homozigot çekinik bireyde görünür. Aa × Aa çaprazlaması 1: 2: 1 genotip ve 3: 1 fenotip oranı verir. İstenen gruptaki birey sayısı, oranın toplam yavru sayısıyla çarpılmasıyla bulunur. Farklı kromozomlarda bulunan genler bağımsız dağılır ve dokuzla üçe üçe bir oranı doğar. Tam baskınlıkta ara fenotip oluşmazken eş baskınlıkta oluşur. Alel frekansı toplam alel kopyaları üzerinden hesaplanır. Krossing-over oranı, rekombinant yavru sayısının toplam yavru sayısına bölünmesiyle bulunur.
Çözümlü mini örnek 1
Aa × Aa çaprazlamasında kaç yavru çekinik fenotipli olur?
Çekinik fenotip oranı toplamın dörtte biridir.
Çözümlü mini örnek 2
Çekinik bir özellik hangi genotipte ortaya çıkar?
Bu, homozigot çekinik genotipe karşılık gelir.
Sık yapılan hatalar
- Genotip oranını fenotip oranı sanmak: Aa × Aa çaprazlaması genotip bakımından 1: 2: 1, fenotip bakımından 3: 1 oranı verir. Soruda "kaç yavru heterozigottur" deniyorsa 1: 2: 1, "kaç yavru çekinik fenotiplidir" deniyorsa 3: 1 oranı kullanılır.
- Çekinik özelliği heterozigotta görmek: Çekinik özellik ancak iki çekinik alelin bir araya gelmesiyle ortaya çıkar. Heterozigot birey baskın özelliği gösterir.
- Toplamı çarpmayı unutmak: Oranı bulmakla sonuç bulmak aynı şey değildir. Oranı toplam yavru sayısıyla çarpmadan yazılan değer yalnızca payı verir.
İlgili konular
Sıradaki adım
Tam anlatımKonuyu tam anlatımıyla okuKonu anlatımı, kazanımlar ve örnekler tek sayfada.Konu anlatımları hesapsız okunur. Quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.
DersTeders ile devam et
Biyoloji · TYT için çalışma yolu
- OkuKonu anlatımını bu sayfada bitir.
- Soru çözÖrnekleri çöz, cevabı açıklamayla karşılaştır.
- Quiz ile pekiştirHesapla kendini ölç.
Konu anlatımları hesapsız okunur; quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.