Fotosentez nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Fotosentezin ışığa bağımlı ve ışığa bağımsız evrelerini, gerçekleştikleri yeri ve ürünlerini ayırt eder.
• Klorofil, tilakoid zarı ve stroma sıvısının görevlerini kavramın merkezine oturtur.
• Genel fotosentez denkleminden oksijen, glikoz, su ve karbondioksit miktarlarını hesaplar.
• Brüt ve net fotosentez arasındaki farkı açıklayarak günlük kazancı hesaplar.
• Fotosentez hızını etkileyen etmenleri tanır ve doygunluk kavramını açıklar.

Anahtar fikirler

• Işığa bağımlı evre tilakoid zarında, ışığa bağımsız evre stroma sıvısında yürür.
• Açığa çıkan oksijen suyun fotolizinden gelir; karbondioksitten değil.
• Denklemde bağlanan karbondioksit ile açığa çıkan oksijen mol sayıları eşittir.
• Net fotosentez, brüt fotosentezden solunum gideri çıkarılarak bulunur.
• Işığa bağımsız evre karanlıkta da çalışabilir; çünkü ışık ürünlerini kullanır.
• Klorofil kırmızı ve mavi ışığı en çok, yeşil ışığı en az soğurur.

Konunun özeti

Işığa bağımlı evre tilakoid zarında yürür ve ışığı kimyasal enerjiye çevirir; ışığa bağımsız evre stroma sıvısında yürür ve karbondioksitten şeker kurar. Açığa çıkan oksijen suyun fotolizinden gelir. Genel denklemde bağlanan karbondioksit ile açığa çıkan oksijen mol sayıları eşittir. Brüt fotosentezden solunum gideri çıkarılırsa net ürün bulunur. Fotosentez hızı ışık şiddeti, karbondioksit derişimi ve sıcaklıkla artar; bu etmenler bir noktadan sonra doygunluğa ulaştığı için hız sınırsız biçimde artmaz. Klorofilin kırmızı ve mavi ışığı en çok soğurması, yaprağın yeşil görünmesini açıklar.

Sık yapılan hatalar

• Açılan oksijeni karbondioksite bağlamak: Fotosentezde açığa çıkan oksijen suyun fotolizinden gelir. Karbondioksit ise tamamen şekerin içine dönüştürülür; karbondioksitten oksijen çıkmaz.
• Işığa bağımsız evreyi yalnızca gündüze bağlamak: Bu evre doğrudan ışık kullanmaz; karanlıkta da çalışır. Karanlıkta durdurulan bitkilerde solunum sürdüğü için net fotosentez negatife düşer.
• Solunum giderini hiç düşmemek: Brüt fotosentez ürünü doğrudan kazanç değildir. Bitki gündüz de gece de solunum yapar; net ürün hesaplanırken bu miktar brüt değerden çıkarılır.

İlgili konular

• Osmoz ve Difüzyon
• Metabolizma
• Enzimler
• Hücresel Solunum
• Kalıtım ve Genetik
• Mitosis ve Eşeysiz Üreme