İlk Uygarlıklar (Mezopotamya) nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Mezopotamya adının coğrafi anlamını açıklar ve bölgede neden şehir devletlerinin kurulduğunu gerekçesiyle anlatır.
• Sümer, Akkad, Babil ve Asur devletlerinin merkezlerini ve ayırt edici özelliklerini tablo hâlinde karşılaştırır.
• Çivi yazısının ve zigguratların Sümerlerle ilişkisini, Gılgamış Destanı'nın tarihsel değerini açıklar.
• Hammurabi Kanunları ve kiyas hukuku uygulamasını Babil bağlamında değerlendirir.
• Akkadların Sargon döneminde yaptığı siyasal birleşmeyi Sümer şehir devletleriyle karşılaştırır.

Anahtar fikirler

• Mezopotamya adı "arasındaki nehirler" anlamına gelir; bölge Fırat ve Dicle havzasında bugün Irak ve Suriye sınırları içinde yer alır.
• Sümerler ilk şehir devletlerini kurmuştur; Ur, Uruk, Lagaş, Umma ve Nippur başlıca Sümer kentleridir.
• Çivi yazısı Sümerlerde kullanılmış, kil tablet yüzeyine çivi ucuyla kazılarak yazılmıştır; aynı sistem Akkad, Babil ve Asur'da da sürmüştür.
• Ziggurat, basamaklı yapılmış tapınak tepesi biçimindeki yapıdır ve Sümer şehirlerinin ortak mimari özelliğidir.
• Akkadlar, Sargon önderliğinde birbirinden bağımsız şehir devletlerini ilk kez tek yönetim altında birleştirmiştir.
• Hammurabi Kanunları Babil'de yazıya geçirilmiştir ve kanunlarda kiyas hukuku uygulandığı görülmektedir.

Konunun özeti

Mezopotamya, Fırat ve Dicle nehirlerinin birleştiği ova adıdır. Su getirmek zor olduğu için ortak emek ve ortak yönetim zorunlu hâle gelmiş, böylece şehir devletleri doğmuştur. Sümerler bu devletlerin ilk örnekleridir; Ur, Uruk, Lagaş, Umma ve Nippur başlıca kentleridir. Çivi yazısı ve basamaklı tapınak tepeleri olan zigguratlar Sümer şehirlerinin ortak özelliğidir. Akkadlar bu ayrı kentleri Sargon önderliğinde tek yönetim altında birleştirmiştir. Babil Fırat kıyısında kurulmuş, Hammurabi Kanunları ile kıyas hukukunun uygulandığı yazılı bir hukuk geleneği kurmuştur. Asur ise Dicle kıyısında kurulmuş, ticaret kolonileri kurarak uzak pazarlara ulaşmış ve ordusuyla bu ağı korumuştur…

Sık yapılan hatalar

• Sümerlerle Akkadları aynı devlet saymak: Sümerler ayrı şehir devletleriyle, Akkadlar ise bu şehirleri tek yönetim altında toplayan bir devletle kurulmuştur. İkisinin kuruluş amacı ve ölçeği farklıdır.
• Babil ile Asur'un merkezini karıştırmak: Babil Fırat kıyısında, Asur ise Dicle kıyısında kurulmuştur. Aynı bölgede iki ayrı büyük devletin bulunması bu iki nehrin farklı kollarının stratejik önemini gösterir.
• Hammurabi Kanunları'nın yalnız ceza listesi olduğunu düşünmek: Metin yalnız cezaları değil, birçok alanda uygulanacak kuralları da içerir. Kanunlarda kıyas hukuku uygulandığı yani benzer durumlarda yazılı kural bulunmadığında yargının karar verdiği görülür.

İlgili konular

• I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı
• Atatürk İlkeleri ve Cumhuriyet Dönemi
• Tarih Bilimi ve Kronoloji
• Mısır ve Nil
• Anadolu Uygarlıkları
• İlk Çağ Yunan