Fiiller ve Fiinde Çatı nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Fiilin cümledeki görevini ve çekim özelliklerini açıklar.
• Haber kipleri ile dilek kiplerini ayırt eder.
• Fiilleri yapısına göre basit, türemiş ve birleşik olarak sınıflandırır.
• Özne-yüklem ilişkisine göre etken, edilgen, dönüşlü ve işteş çatıyı belirler.
• Nesne-yüklem ilişkisine göre geçişli, geçişsiz, ettirgen ve oldurgan fiilleri ayırır.

Anahtar fikirler

• Haber kipi olayı haber verir, dilek kipi istek, gereklilik, şart ve emir bildirir.
• Yapım eki alan fiil türemiş, almayan fiil basittir; yardımcı fiille kurulanlar birleşiktir.
• Edilgen çatıda işi yapan gerçek özne yoktur, işten etkilenen sözde özne vardır.
• Dönüşlü fiillerin gerçek öznesi vardır; bu nedenle edilgen ile karıştırılmamalıdır.
• Ettirgen fiil işi başkasına yaptırır, oldurgan fiil geçişsiz fiili nesne alabilir yapar.
• Edilgen çatılı fiiller her zaman geçişsizdir çünkü nesne alamazlar.

Konunun özeti

Haber kipleri olayı ve zamanını, dilek kipleri istek ve gerekliliği bildirir. Fiiller yapısına göre basit, türemiş ve birleşiktir. Özneye göre etken, edilgen, dönüşlü ve işteş; nesneye göre geçişli, geçişsiz, ettirgen ve oldurgan çatı özellikleri belirlenir.

Sık yapılan hatalar

• Kip ile kişiyi karıştırmak: Kip olayın zamanını ya da dileğini bildirir, kişi eki ise işi yapanı belirtir.
• Türemiş fiili birleşik sanmak: Türemiş fiil yapım eki alır, birleşik fiil en az iki sözcükten oluşur.
• Edilgen ile dönüşlüyü karıştırmak: Aynı ekleri taşırlar; ayrım gerçek öznenin var olup olmamasındadır.

İlgili konular

• Cümlede Anlam
• Paragrafta Anlam
• Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları
• Cümlenin Ögeleri ve Cümle Çeşitleri
• Yazım Kuralları ve Noktalama İşaretleri
• Metin Türleri ve Söz Sanatları