Aydınlanma, Alman İdealizmi ve Çağdaş Felsefe nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Aydınlanmanın temel ilkelerini açıklar ve aydınlanmayı bir dönem düşüncesi olarak yorumlar.
• Alman İdealizmi'nin Fichte, Schelling ve Hegel arasındaki ayrımını karşılaştırır.
• Hegel'de tinin üç aşamasını ve diyalektik hareketi yorumlar.
• 19. yüzyıl düşünürlerinin aydınlanma ve idealizme yöneltilen eleştirilerini değerlendirir.
• Mantıkçılık ile Kıta felsefesi arasındaki ayrımı ve çağdaş eleştirel kuramların sorunlarını açıklar.

Anahtar fikirler

• Aydınlanma tek bir okul değil, 17. ve 18. yüzyılı kapsayan düşünce akımıdır; temel ilkesi aklın özgürleştirici gücüdür.
• Kant aydınlanmayı bir çağrı sayar; özgürleşme, bireyin kendi aklını kullanma cesaretini göstermesiyle olur, engel tembelliktir.
• Aydınlanma dine karşı değildir; akılla çelişmeyen alanı geçerli sayan yaklaşıma mirasiyel ilke denir.
• Alman İdealizmi'nin kurucuları Fichte, Schelling ve Hegel'dir; ortak varsayımları bilginin temelinde özne eyleminin bulunmasıdır.
• Hegel'de tinin üç aşaması aile, sivil toplum ve devlettir; gelişim kendi içindeki çelişkilerin aşılmasıyla olur.
• 19. yüzyıl düşünürleri aydınlanma ve idealizmi eleştirir: Comte pozitivizmi, Schopenhauer iradeyi, Nietzsche değerleri, Kierkegaard dinin akıla indirgenmesini, Marx üretim…

Konunun özeti

Alman İdealizmi bilgiyi özne eylemine dayandırır: Fichte beni, Schelling doğa ile tinin birliğini, Hegel ise tinin aile, sivil toplum ve devlet halkalarından oluşan diyalektik gelişimini kurar. 19. yüzyıl düşünürleri bu temeli eleştirir; Comte pozitivizmi, Schopenhauer iradeyi, Nietzsche değerleri, Kierkegaard dinin akıla indirgenmesini, Marx üretim ilişkilerini öne çıkarır. Çağdaş felsefe mantıkçılık ile Kıta felsefesi ayrımı üzerinde ilerler ve eleştirel kuramla iktidar-söylem ilişkisini sorgular.

Sık yapılan hatalar

• Aydınlanmayı yalnızca Kant'ın felsefesi sanmak: Aydınlanma bir dönem ve düşünce akımıdır; Kant bu akımı eleştirel felsefeyle tamamlayan bir düşünürdür.
• Alman İdealizmi'nde yalnızca Hegel'i saymak: Fichte ve Schelling bu geleneğin kurucularındandır; hareketin adı idealizmdir.
• Diyalektiği basit bir karşı düşünce sanmak: Diyalektik, karşıtları aşarak bir bütünleşmeye götüren hareketin adıdır.

İlgili konular

• Toplum Felsefesi
• İlk Çağ ve Orta Çağ Felsefesi
• Rasyonalizm ve Empirizm
• Fenomenoloji ve Varoluşçuluk
• Dil Felsefesi ve Anlam Kuramları
• Yapısalcılık ve Postyapısalcılık