İlgili Konular
Bu konuyu daha sağlam öğrenmek için şu konularla birlikte çalışabilirsin:
- Yazma Süreci ve Taslak Yazma, konu belirleme, amaç saptama, izlek kurma, taslak yazma, düzenleme ve son kontrol aşamalarından geçen bir süreçtir.
- Mektup Metni Mektup, bir kişinin düşüncesini, duygusunu ya da isteğini yazılı olarak başka bir kişiye iletmesidir.
- Anlatım ve Üslup Anlatım, bir düşüncenin ya da duygunun sözcükler aracılığıyla başka bir insana aktarılmasıdır ve temel ölçütü anlaşılırlıktır.
İleri Örnek
Şimdi daha zor bir örneği birlikte çözelim.
Örnek 5: Afiş ile İlanı Karşılaştırma
Aynı konuyu duyuran bir afiş ile bir ilan arasındaki farkı yazınız.
- Adım 1: İki metnin satır sayısını karşılaştırın.
- Adım 2: Metinlerde verilen ayrıntı miktarını not edin.
- Adım 3: Görsel ağırlığını not edin.
- Adım 4: Farkı iki cümleyle özetleyin.
Cevap: Afiş çok kısadır ve görsel ağırlıklıdır; yalnızca temel bilgiler verir. İlan ise metin ağırlıklıdır ve konuyu birkaç cümleyle daha ayrıntılı anlatır.
Adım Adım Çözülmüş Örnekler
İki örneği birlikte adım adım çözelim.
Örnek 1: Afiş Bölümlerini Belirleme
Bir afiş metnindeki bölümleri başlık, açıklama ve iletişim bilgisi olarak ayırınız.
- Adım 1: Metinde konuyu tek cümlede bildiren kısa satırı bulun.
- Adım 2: Nerede, ne zaman ve nasıl katılınacağını anlatan satırları işaretleyin.
- Adım 3: Son başvuru yeri ya da kişi bilgisini bulun.
- Adım 4: Her satırı ilgili bölüm başlığıyla eşleştirin.
Cevap: Konuyu bildiren kısa satır başlıktır, etkinliğin ayrıntısını veren satırlar açıklama bölümüdür. Katılımın nasıl yapılacağını gösteren satır ise iletişim bilgisi bölümüdür.
Örnek 2: Uzun Cümleyi Kısaltma
Afişte kullanılmayacak uzun bir cümleyi kısa cümlelere dönüştürünüz.
- Adım 1: Cümledeki yalnızca bir bilgi taşıyan bölümleri bulun.
- Adım 2: Her bölüm için ayrı bir kısa cümle kurun.
- Adım 3: Cümleleri ne, nerede, ne zaman sırasıyla dizin.
- Adım 4: Toplam satır sayısını dörtten az tutup azaltmadığınızı denetleyin.
Cevap: Uzun cümle yerine dört kısa cümle kullanılır: Ne yapılıyor, nerede yapılıyor, ne zaman yapılıyor ve nasıl katılınacak. Bu düzen hem okunur hem de akılda kalır.
Kavram Karşılaştırma Tablosu
Aynı derste geçen kavramları yan yana koyup karşılaştıralım.
| Kavram | Ne ifade eder | Ayrımı |
|---|
| Afiş bölümleri | Başlık → Açıklama → İletişim bilgisi | Afiş ve ilan metninin temel amacı bir bilgiyi kısa sürede duyurmaktır. |
| Bilgi sırası | Ne → Nerede → Ne zaman → Nasıl katılır | İletişim bilgisini hiç yazmamak. Neden yanlıştır: okur katılımın ya da başvurunun yolunu bulamaz; afişin bilgi bölümü eksik kalır. |
| Uzunluk ölçütü | Başlık en fazla birkaç sözcük, gövde en fazla dört satır | |
| Renk ölçütü | Bir afişte en fazla üç renk | Bir afişte üçten fazla renk kullanılmaz; renk odağı dağıtmamalıdır. |
| Okunabilirlik | Koyu yazı açık zemin, açık yazı koyu zemin | Okunabilirlik için satırlar kısa tutulur ve yazı ile zemin rengi birbirine karışmaz. |
| Kapanış kalıbı | Herkes davetlidir / Son başvuru: … yazın | |
Anahtar Bilgileri Not Edelim
Konuda akılda kalması gereken bilgileri kısa notlarla toparlayalım.
| Öğrendiğimiz bilgi | Günlük hayattan örneği |
|---|
| Afiş ve ilan metninin temel amacı bir bilgiyi kısa sürede duyurmaktır. | Bir afiş metnindeki bölümleri başlık, açıklama ve iletişim bilgisi olarak ayırınız. |
| Afişin üç temel bölümü vardır: başlık, açıklama ve iletişim bilgisi. | Afişte kullanılmayacak uzun bir cümleyi kısa cümlelere dönüştürünüz. |
| Başlık konuyu en kısa biçimde bildirir ve afişin en güçlü öğesidir. | Bir afiş tasarımındaki renk sayısını ve okunabilirliği değerlendiriniz. |
| Açıklama bölümünde etkinliğin ne, nerede ve ne zaman yapılacağı belirtilir. | Kütüphane etkinliği için üç bölümlü kısa bir afiş metni yazınız. |
Özet
- Afiş ve ilan metni, bir bilgiyi kısa sürede duyurmak amacıyla hazırlanan kısa metinlerdir.
- Bir afişin üç temel bölümü vardır: başlık, açıklama ve iletişim bilgisi.
- Başlık, konuyu en kısa biçimde bildiren ve afişin en güçlü öğesi olan bölümdür; büyük punto ile yazılır.
- Açıklama bölümünde etkinliğin ne olduğu, nerede ve ne zaman yapılacağı belirtilir.
- İletişim bilgisi ise katılımın ya da başvurunun yolunu gösterir.
Sık Yapılan Hatalar
Bu derste en sık yapılan hataları bulacaksın. Her satırda üç şey var: hata ne, neden yanlış, doğrusu ne.
- Hata — neden yanlış: Başlığı küçük punto ile yazmak. Neden yanlıştır: başlık afişin en güçlü öğesidir ve okuru kendine çekmelidir; küçük yazıldığında dikkat çekmez. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
- Hata — neden yanlış: Ne, nerede ve ne zaman bilgilerini karıştırmak. Neden yanlıştır: bu bilgiler düzenli ve kısa cümlelerle verilmelidir; dağınık verildiğinde okur aradığını bulamaz. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
- Hata — neden yanlış: İletişim bilgisini hiç yazmamak. Neden yanlıştır: okur katılımın ya da başvurunun yolunu bulamaz; afişin bilgi bölümü eksik kalır. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
- Hata — neden yanlış: Bir afişte dört ve daha fazla renk kullanmak. Neden yanlıştır: çok sayıda renk odağı dağıtır ve okunabilirliği düşürür; en fazla üç renk yeterlidir. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
Kendini Dene
Aşağıdaki üç cümleyi incele ve her birinin doğru olup olmadığını belirle.
- Afiş ve ilan metninin temel amacı bir bilgiyi kısa sürede duyurmaktır. — doğru mu?
- Afişin üç temel bölümü vardır: başlık, açıklasa biçimde bildirir ve afişin en güçlü öğesidir. — doğru mu?
Cevap anahtarı: 1) Doğru.