Yazma Süreci ve Taslak

Konu Anlatımı

Bu Derste Ne Öğreneceğiz?

Bu derste şunları öğreneceksin:

• Yazma sürecinin aşamalarını doğru sırayla açıklayabilme
• Konu, amaç ve izlek arasındaki bağı kurabilme
• Paragraf planı yaparken düşüncenin sırasını görebilme
• Taslak metni geliştirirken nelerin değiştirilebileceğini fark edebilme
• Son kontrolde yazım ve noktalama hatalarını yakalayabilme

Ön Bilgi

Bu konuyu anlamak için önce Afiş ve İlan Metni konusunu bilmen gerekir. Afiş ve ilan metni, bir bilgiyi kısa sürede duyurmak amacıyla hazırlanan kısa metinlerdir.

• Afiş ve ilan metninin temel amacını ve kullanım yerlerini tanıyabilme
• Afişin başlık, açıklama ve iletişim bilgisi bölümlerini ayırt edebilme
• Kısa ve etkili anlatım kurallarını uygulayabilme

Konu belirleme, amaç saptama, izlek kurma, taslak yazma, düzenleme ve son kontrol aşamalarını sırayla örnekleyerek kendi yazma sürecini planlamayı ve taslağı geliştirmeyi hedefler.

Konu Nedir?

Yazma sürecinin aşamalarını doğru sırayla açıklayabilme Yazma; konu, amaç, izlek, taslak, düzenleme ve son kontrol aşamalarından geçen bir süreçtir.

Hedefler

• Yazma sürecinin aşamalarını doğru sırayla açıklayabilme
• Konu, amaç ve izlek arasındaki bağı kurabilme
• Paragraf planı yaparken düşüncenin sırasını görebilme
• Taslak metni geliştirirken nelerin değiştirilebileceğini fark edebilme
• Son kontrolde yazım ve noktalama hatalarını yakalayabilme

Önemli Noktalar

Yazma; konu, amaç, izlek, taslak, düzenleme ve son kontrol aşamalarından geçen bir süreçtir.

Konu belirleme, yazının hangi alanla ilgili olduğunu ortaya koyar.

Amaç, yazının neden yazıldığını belirler ve yazı boyunca korunmalıdır.

İzlek, aynı konunun hangi açıdan ele alınacağını gösterir.

Taslakta düşüncenin tamamı önemlidir; dilin güzelliği sonraki aşamaya bırakılır.

Düzenleme sıra, geçiş ve tekrarları; son kontrol ise yazım ve noktalamayı denetler.

Kurallar ve Örüntüler

Örnekler

1. Örnek 1: Yazma Sürecini Sıralama Karışık verilen aşamaları doğru sıraya koyunuz.

   Adım 1: Her aşamanın metinde üstlendiği işi kısaca yazın.

   Adım 2: Konu belirlemeyi en başa, son kontrolü sona yerleştirin.

   Adım 3: Taslağın düzenlemeden önce geldiğini denetleyin.

   Adım 4: Altı aşamayı sırayla yazarak denetleyin.

   Sonuç: Doğru sıra: Konu belirleme, amaç saptama, izlek kurma, taslak yazma, düzenleme, son kontrol. Bu sıra izlenmediğinde yazı eksik kalır.

2. Örnek 2: Konu ve İzlek Ayırma Aynı konudan iki farklı izlek örneği yazınız.

   Adım 1: Konuyu bir cümleyle belirleyin.

   Adım 2: Konuyu iki farklı açıdan ele alın.

   Adım 3: Her izlek için birer başlık önerisi yazın.

   Adım 4: İki yazının farklı olacağını açıklayın.

   Sonuç: Örnek: Konu: Okul kütüphanesi. İzlek bir: Kitap okumanın alışkanlık kazandırması. İzlek iki: Kütüphanedeki düzenin önemi. Aynı konu, farklı izleklerle yazıldığında bambaşka metinler ortaya çıkar.

3. Örnek 3: Taslağı Geliştirme Kısa bir taslağa eksik olan iki öge ekleyin.

   Adım 1: Taslağı okuyup eksik ögeleri işaretleyin.

   Adım 2: Gerekçe için uygun bir cümle ekleyin.

   Adım 3: Örnek ya da karşılaştırma ekleyin.

   Adım 4: Düşüncenin bütünlüğünü denetleyin.

   Sonuç: Her gerekçe için bir açıklama, her genel yargı için bir örnek eklenir. Böylece okur, düşüncenin neden savunulduğunu görür.

4. Örnek 4: Tekrarlı Cümleyi Kaldırma Aynı fikri iki kez söyleyen bir paragrafı düzeltiniz.

   Adım 1: Aynı düşünceyi söyleyen cümleleri işaretleyin.

   Adım 2: Daha açık ve kısa olan cümleyi seçin.

   Adım 3: Diğer cümleyi kaldırın.

   Adım 4: Paragrafın akışını yeniden okuyun.

   Sonuç: Tekrarlanan cümle kaldırılır, yerine daha açık ve kısa anlatım bırakılır. Böylece metin kısalır ve anlam güçlenir.

5. Örnek 5: Özgün Paragraf Planı Üç paragraflık bir yazı için paragraf planı çıkarınız.

   Adım 1: Konuyu ve amacı tek cümleyle yazın.

   Adım 2: Her paragrafın görevini belirleyin.

   Adım 3: Paragrafları giriş, geliştirme ve sonuç olarak sıralayın.

   Adım 4: Paragrafları birbirine bağlayacak geçişleri not edin.

   Sonuç: Örnek plan: Konu: Sınıf çalışmalarının önemi. Amaç: Bilgi vermek. Birinci paragraf: Konunun tanımı. İkinci paragraf: Çalışmanın kazandırdıkları. Üçüncü paragraf: Sonuç ve öneri. Her paragrafin sonundaki cümle, bir sonrakinin girişidir.

Basit Örnek

Önce kolay bir örnekle başlayalım.

Örnek 1: Yazma Sürecini Sıralama

Karışık verilen aşamaları doğru sıraya koyunuz.

1. Adım 1: Her aşamanın metinde üstlendiği işi kısaca yazın.
2. Adım 2: Konu belirlemeyi en başa, son kontrolü sona yerleştirin.
3. Adım 3: Taslağın düzenlemeden önce geldiğini denetleyin.
4. Adım 4: Altı aşamayı sırayla yazarak denetleyin.

Cevap: Doğru sıra: Konu belirleme, amaç saptama, izlek kurma, taslak yazma, düzenleme, son kontrol. Bu sıra izlenmediğinde yazı eksik kalır.

İleri Örnek

Şimdi daha zor bir örneği birlikte çözelim.

Örnek 5: Özgün Paragraf Planı

Üç paragraflık bir yazı için paragraf planı çıkarınız.

1. Adım 1: Konuyu ve amacı tek cümleyle yazın.
2. Adım 2: Her paragrafın görevini belirleyin.
3. Adım 3: Paragrafları giriş, geliştirme ve sonuç olarak sıralayın.
4. Adım 4: Paragrafları birbirine bağlayacak geçişleri not edin.

Cevap: Örnek plan: Konu: Sınıf çalışmalarının önemi. Amaç: Bilgi vermek. Birinci paragraf: Konunun tanımı. İkinci paragraf: Çalışmanın kazandırdıkları. Üçüncü paragraf: Sonuç ve öneri. Her paragrafin sonundaki cümle, bir sonrakinin girişidir.

Adım Adım Çözülmüş Örnekler

İki örneği birlikte adım adım çözelim.

Örnek 2: Konu ve İzlek Ayırma

Aynı konudan iki farklı izlek örneği yazınız.

1. Adım 1: Konuyu bir cümleyle belirleyin.
2. Adım 2: Konuyu iki farklı açıdan ele alın.
3. Adım 3: Her izlek için birer başlık önerisi yazın.
4. Adım 4: İki yazının farklı olacağını açıklayın.

Cevap: Örnek: Konu: Okul kütüphanesi. İzlek bir: Kitap okumanın alışkanlık kazandırması. İzlek iki: Kütüphanedeki düzenin önemi. Aynı konu, farklı izleklerle yazıldığında bambaşka metinler ortaya çıkar.

Kavram Karşılaştırma Tablosu

Aynı derste geçen kavramları yan yana koyup karşılaştıralım.

Öğrendiklerimizi Derinlemesine Hatırlayalım

Öğrendiğimiz bilgileri sıraya koyarak birlikte hatırlayalım.

Sık Yapılan Hatalar

• Hata: Konu belirlemeden yazmaya başlamak. Neden yanlıştır: amaçsız bir yazı sonradan düzeltilmesi çok zor bir metne dönüşür; başlangıçta konu seçilmelidir.
• Hata: Taslağı yazarken anlatımı güzelleştirmeye çalışmak. Neden yanlıştır: taslakta önemli olan düşüncenin tamamıdır; dil güzelliği sonraki aşamaya bırakılmalıdır.
• Hata: Paragraf planı yapmadan yazmaya geçmek. Neden yanlıştır: düşünce sırasız ilerlediğinde okur anlatının nereye gittiğini kaybeder.
• Hata: Son kontrol aşamasını atlamak. Neden yanlıştır: yazım ve noktalama hataları, iyi hazırlanmış bir metni bile zayıflatır.

İpuçları

• Yazmaya başlamadan önce konuyu tek cümleyle yazın; cümle uzunsa konuyu daraltın.
• Taslağı bilgisayarda değil kâğıtta yazmak, düzeltme yapmayı kolaylaştırır.
• Her paragraftan sonra kendinize "Bu paragrafta hangi düşünce var?" diye sorun.
• Son kontrolde metni sesli okuyun; kulağa takılan bölümlerdeki noktalama hatası kolayca bulunur.

Özet

Yazma, konu belirleme, amaç saptama, izlek kurma, taslak yazma, düzenleme ve son kontrol aşamalarından geçen bir süreçtir. Amaç saptama, yazının neden yazıldığını belirler ve bu amaç yazı boyunca korunmalıdır. İzlek kurma, aynı konunun hangi açıdan ele alınacağını gösterir. Taslak yazma aşamasında düşüncenin tamamının kâğıda dökülmesi esastır; dilin güzelliği için tereddüt etmek gerekmez. Düzenlemede sıralama, geçiş ve tekrarlar giderilir. Son kontrolde anlam, düzen, yazım ve noktalama ayrı ayrı denetlenir. Paragraf planı yapmak, yazının iskeletini önceden kurduğu için düşüncenin dağılmasını önler ve her paragrafın tek bir düşünceyi taşımasını sağlar.

Kendini Dene

Aşağıdaki üç cümleyi incele ve her birinin doğru olup olmadığını belirle.

1. Yazma; konu, amaç, izlek, taslak, düzenleme ve son kontrol aşamalarından geçen bir süreçtir. — doğru mu?
2. Konu belirleme, yazının hangi alanla ilgili olduğunu ortaya koyar. — doğru mu?
3. Amaç, yazının neden yazıldığını belirler ve yazı boyunca korunmalıdır. — doğru mu?

Cevap anahtarı: 1) Doğru. Yazma süreci: Konu → Amaç → İzlek → Taslak → Düzenleme → Son kontrol 2) Doğru. Amaç çeşitleri: Bilgi vermek / İkna etmek / Anlatmak / Hatırlatmak 3) Doğru. Paragraf kuralı: Her paragraf tek bir düşünceyi taşır.

Sonra dene: bu konudaki açık uçlu görevi çöz ve puanlama anahtarıyla karşılaştır.

İlgili Konular

Bu konuyu daha sağlam öğrenmek için şu konularla birlikte çalışabilirsin:

• Anlatım ve Üslup Anlatım, bir düşüncenin ya da duygunun sözcükler aracılığıyla başka bir insana aktarılmasıdır ve temel ölçütü anlaşılırlıktır.
• Afiş ve İlan Metni Afiş ve ilan metni, bir bilgiyi kısa sürede duyurmak amacıyla hazırlanan kısa metinlerdir.
• Dürüstlük ve Adalet Dürüstlük ve Adalet konusunu özetleyelim.