Mektup Metni

Konu Anlatımı

Bu Derste Ne Öğreneceğiz?

Bu derste şunları öğreneceksin:

• Mektubun temel bölümlerini ve bunların yazılış sırasını tanıyabilme
• Hitap ile selamlaşma arasındaki farkı açıklayabilme
• Resmî mektup ile aile mektubunu dil ve üslup bakımından karşılaştırabilme
• Kapanış kalıplarını yerine göre doğru seçebilme
• Kendi yazımıyla kısa bir aile mektubu oluşturabilme

Ön Bilgi

Bu konuyu anlamak için önce Bilimsel Metin ve Deneme konusunu bilmen gerekir. Bilimsel metin, gözlem, araştırma ve sonuç bölümlerinden oluşan, olgulara dayanan ve nesnel bir dille yazılan metin türüdür.

• Bilimsel metinde gözlem, araştırma ve sonuç bölümlerinin görevlerini tanıyabilme
• Nesnel anlatımla öznel anlatım arasındaki farkı ayırt edebilme
• Denemede kişisel düşüncenin gerekçeyle desteklenme biçimini açıklayabilme

Mektubun başlık, hitap, tarih, yer, anlatım, kapanış ve imza bölümlerini tanıtır; resmî mektup ile aile mektubunun dil ve düzen farklılıklarını karşılaştırarak özgün mektup örnekleri üretmeyi hedefler.

Konu Nedir?

Mektubun temel bölümlerini ve bunların yazılış sırasını tanıyabilme Mektubun altı temel bölümü vardır: başlık, hitap, tarih ve yer, anlatım, kapanış, imza.

Hedefler

• Mektubun temel bölümlerini ve bunların yazılış sırasını tanıyabilme
• Hitap ile selamlaşma arasındaki farkı açıklayabilme
• Resmî mektup ile aile mektubunu dil ve üslup bakımından karşılaştırabilme
• Kapanış kalıplarını yerine göre doğru seçebilme
• Kendi yazımıyla kısa bir aile mektubu oluşturabilme

Önemli Noktalar

Mektubun altı temel bölümü vardır: başlık, hitap, tarih ve yer, anlatım, kapanış, imza.

Başlık konuşma dilinde ve kısa yazılır; hitap ise büyük harfle başlar.

Tarih ve yer, mektubun ne zaman ve nerede yazıldığını belirtir.

Anlatım bölümü mektubun asıl düşüncesini barındırır ve birkaç paragraftan oluşabilir.

Resmî mektup düzgün, açık ve ölçülü bir dil kullanır; aile mektubu samimi ve duyguludur.

Kapanış kalıbı mektubun alıcısına göre seçilir ve imza ile metin tamamlanır.

Kurallar ve Örüntüler

Örnekler

1. Örnek 1: Mektup Bölümlerini Sıralama Karışık verilen mektup parçalarını doğru sıraya koyunuz.

   Adım 1: Her parçanın görevini belirleyin; kim, ne, nerede, nasıl kapanıyor.

   Adım 2: Konuyu bildiren parçayı en başa yerleştirin.

   Adım 3: Alıcıyı belirleyen hitabı ikinci sıraya koyun.

   Adım 4: Anlatım, kapanış ve imzayı bu sırayı izleyerek yerleştirin.

   Sonuç: Doğru sıra: Başlık, hitap, tarih ve yer, anlatım, kapanış, imza. Bu sıra izlenmezse mektup dağınık görünür ve alıcı ne istendiğini kolayca ayırt edemez.

2. Örnek 2: Resmî Mektup ve Aile Mektubunu Karşılaştırma İki mektup arasındaki amaç ve dil farkını yazınız.

   Adım 1: Her mektubun amacını tek cümleyle belirleyin.

   Adım 2: Kapanış kalıplarını karşılaştırın.

   Adım 3: Cümle uzunluklarından hareketle anlatımın samimiyetini kıyaslayın.

   Adım 4: Farkı iki cümleyle özetleyin.

   Sonuç: Resmî mektup bir talebi bildirmek için yazılır, açık ve ölçülü bir dil kullanır, saygılarımı sunarım diye kapanır. Aile mektubu ise duygu paylaşmak için yazılır, daha içten bir anlatım kullanır ve kısmet olsun diye kapanır.

3. Örnek 3: Doğru Kapanışı Seçme Verilen mektuplara uygun kapanış kalıbını eşleştiriniz.

   Adım 1: Mektubun alıcısının kim olduğunu belirleyin.

   Adım 2: Alıcıyla olan yakınlık düzeyini değerlendirin.

   Adım 3: Uygun kalıp havuzundan bir kapanış seçin.

   Adım 4: Seçilen kalıbın saygı düzeyine uygunluğunu doğrulayın.

   Sonuç: Akrabaya yazılan mektupta kısmet olsun, arkadaşa yazılan mektupta hoşça kalın, bir kuruma yazılan resmî mektupta ise saygılarımı sunarım kalıbı uygundur.

4. Örnek 4: Hitabı Düzeltme Hitap bölümündeki yazım hatasını düzeltiniz.

   Adım 1: Hitapta yer alan kişi adını bulun.

   Adım 2: Adın ilk harfinin büyük yazılıp yazılmadığını denetleyin.

   Adım 3: Hitaptan sonra uygun noktalama işaretini koyun.

   Adım 4: Düzeltilmiş hitabı ayrı bir satırda yazın.

   Sonuç: Sevgili anne yazan hitap, Sevgili Anne biçiminde düzeltilir. Kişi adı büyük harfle başlar ve hitaptan sonra noktalama işareti konur.

5. Örnek 5: Özgün Aile Mektubu Yazma Altı cümlelik, bölümleri tam olan bir aile mektubu yazınız.

   Adım 1: Mektubun konusunu belirleyin ve başlık olarak yazın.

   Adım 2: Hitabı büyük harfle başlatın, tarih ve yeri ekleyin.

   Adım 3: Anlatım bölümünde duygunuzu samimi bir dille aktarın.

   Adım 4: Kısmet olsun deyip kapanın ve imzanızı yazın.

   Sonuç: Örnek mektup: Sevgili Abla, / Bugün bahçedeki fesleğeni suladım, seninkiler de çok büyümüş. Sınavlar yaklaşınca biraz endişeleniyorum, senin tavsiyelerini düşünüyorum. Bayramda annemle birlikte geleceğim, o zaman birlikte oturup eski günleri konuşalım. Seni özlediğimi her akşam anneme söylüyorum. / Öpücüğünü gönderiyorum. / Kısmet olsun, / Sevgiyle, Defne

Basit Örnek

Önce kolay bir örnekle başlayalım.

Örnek 1: Mektup Bölümlerini Sıralama

Karışık verilen mektup parçalarını doğru sıraya koyunuz.

1. Adım 1: Her parçanın görevini belirleyin; kim, ne, nerede, nasıl kapanıyor.
2. Adım 2: Konuyu bildiren parçayı en başa yerleştirin.
3. Adım 3: Alıcıyı belirleyen hitabı ikinci sıraya koyun.
4. Adım 4: Anlatım, kapanış ve imzayı bu sırayı izleyerek yerleştirin.

Cevap: Doğru sıra: Başlık, hitap, tarih ve yer, anlatım, kapanış, imza. Bu sıra izlenmezse mektup dağınık görünür ve alıcı ne istendiğini kolayca ayırt edemez.

İleri Örnek

Şimdi daha zor bir örneği birlikte çözelim.

Örnek 5: Özgün Aile Mektubu Yazma

Altı cümlelik, bölümleri tam olan bir aile mektubu yazınız.

1. Adım 1: Mektubun konusunu belirleyin ve başlık olarak yazın.
2. Adım 2: Hitabı büyük harfle başlatın, tarih ve yeri ekleyin.
3. Adım 3: Anlatım bölümünde duygunuzu samimi bir dille aktarın.
4. Adım 4: Kısmet olsun deyip kapanın ve imzanızı yazın.

Cevap: Örnek mektup: Sevgili Abla, / Bugün bahçedeki fesleğeni suladım, seninkiler de çok büyümüş. Sınavlar yaklaşınca biraz endişeleniyorum, senin tavsiyelerini düşünüyorum. Bayramda annemle birlikte geleceğim, o zaman birlikte oturup eski günleri konuşalım. Seni özlediğimi her akşam anneme söylüyorum. / Öpücüğünü gönderiyorum. / Kısmet olsun, / Sevgiyle, Defne

Adım Adım Çözülmüş Örnekler

İki örneği birlikte adım adım çözelim.

Örnek 2: Resmî Mektup ve Aile Mektubunu Karşılaştırma

İki mektup arasındaki amaç ve dil farkını yazınız.

1. Adım 1: Her mektubun amacını tek cümleyle belirleyin.
2. Adım 2: Kapanış kalıplarını karşılaştırın.
3. Adım 3: Cümle uzunluklarından hareketle anlatımın samimiyetini kıyaslayın.
4. Adım 4: Farkı iki cümleyle özetleyin.

Cevap: Resmî mektup bir talebi bildirmek için yazılır, açık ve ölçülü bir dil kullanır, saygılarımı sunarım diye kapanır. Aile mektubu ise duygu paylaşmak için yazılır, daha içten bir anlatım kullanır ve kısmet olsun diye kapanır.

Kavram Karşılaştırma Tablosu

Aynı derste geçen kavramları yan yana koyup karşılaştıralım.

Öğrendiklerimizi Pekiştirelim

Her öğrendiğimiz bilgiyi günlük hayattan bir durumla eşleştirerek pekiştirelim.

Sık Yapılan Hatalar

• Hata: Mektuba hitaptan önce tarih ve yer yazmak. Neden yanlıştır: mektubun bölümleri belirli bir sırayla yer alır; önce başlık, sonra hitap, ardından tarih ve yeri gelir.
• Hata: Resmî bir mektubu kısmet olsun diyerek kapatmak. Neden yanlıştır: bu kalıp aile mektubuna uygundur; resmî metinde saygı bildiren bir kapanış kullanılması gerekir.
• Hata: Kapanış yazıp imzayı atlamak. Neden yanlıştır: imza, mektubun kim tarafından yazıldığını gösterir; imzasız mektup tamamlanmış sayılmaz.
• Hata: Hitapta özel adı küçük harfle yazmak. Neden yanlıştır: mektuba hitap edilen kişinin adı büyük harfle başlar ve hitaptan sonra noktalama işareti konur.

İpuçları

• Mektup yazmadan önce kime yazdığınızı düşünün; alıcıyı tanıyorsanız sıcak, tanımıyorsanız ölçülü bir dil seçin.
• Başlığı iki kelimeyle sınırlayın; ayrıntıyı başlıkta değil anlatım bölümünde verin.
• Resmî mektupta cümleleri kısa tutun; her cümle tek bir işi anlatmalıdır.
• Mektubü yazdıktan sonra hitabın büyük harfle başlayıp başlamadığını ve imzanın bulunup bulunmadığını denetleyin.

Özet

Mektup, bir kişinin düşüncesini, duygusunu ya da isteğini yazılı olarak başka bir kişiye iletmesidir. Mektubun altı temel bölümü vardır ve bunlar belirli bir sırayla yer alır: başlık, hitap, tarih ve yer, anlatım, kapanış ve imza. Başlık konuşma dilinde ve kısa yazılır; hitap büyük harfle başlar; tarih ve yer yazma yerini belirtir. Anlatım bölümü mektubun asıl düşüncesini barındırır. Kapanışta alıcıya göre kalıp seçilir: aileye kısmet olsun, arkadaşa hoşça kalın, kuruma hitap edilen resmî metinde ise saygılarımı sunarım denir. Resmî mektup açık, ölçülü ve kısadır; aile mektubu ise samimi, duygulu ve içten bir dil kullanır. Mektup imzayla tamamlanır.

Kendini Dene

Aşağıdaki üç cümleyi incele ve her birinin doğru olup olmadığını belirle.

1. Mektubun altı temel bölümü vardır: başlık, hitap, tarih ve yer, anlatım, kapanış, imza. — doğru mu?
2. Başlık konuşma dilinde ve kısa yazılır; hitap ise büyük harfle başlar. — doğru mu?
3. Tarih ve yer, mektubun ne zaman ve nerede yazıldığını belirtir. — doğru mu?

Cevap anahtarı: 1) Doğru. Mektup düzeni: Başlık → Hitap → Tarih ve yer → Anlatım → Kapanış → İmza 2) Doğru. Resmî kapanış: Saygılarımı sunarım. 3) Doğru. Aile kapanışı: Kısmet olsun.

Sonra dene: bu konudaki açık uçlu görevi çöz ve puanlama anahtarıyla karşılaştır.

İlgili Konular

Bu konuyu daha sağlam öğrenmek için şu konularla birlikte çalışabilirsin:

• Afiş ve İlan Metni Afiş ve ilan metni, bir bilgiyi kısa sürede duyurmak amacıyla hazırlanan kısa metinlerdir.
• Bilimsel Metin ve Deneme Bilimsel metin, gözlem, araştırma ve sonuç bölümlerinden oluşan, olgulara dayanan ve nesnel bir dille yazılan metin türüdür.
• Yazma Süreci ve Taslak Yazma, konu belirleme, amaç saptama, izlek kurma, taslak yazma, düzenleme ve son kontrol aşamalarından geçen bir süreçtir.