Saygılı İletişim ve Empati

Konu Anlatımı

Bu Derste Ne Öğreneceğiz?

Bu derste şunları öğreneceksin:

• İletişimin unsurlarını tanı
• Anlamaya çalışarak karşıdaki kişinin duygusunu kendi yerine koyarak yaşar
• Saygılı iletişim kurallarını uygula
• Dinleyerek anlayış gösterme alışkanlığı edin
• Tartışmada sakin kalarak çözüm bul

Ön Bilgi

Bu konuyu anlamak için önce Doğru ve Güvenilir Bilgiye Ulaşma konusunu bilmen gerekir. Doğru ve güvenilir bilgiye ulaşmak öğrenmenin temelidir.

• Bilgiye neden ihtiyaç duyduğumuzu açıkla
• Güvenilir bilgi kaynaklarını tanı
• Bir yazının güvenilir olup olmadığını denetle

İletişim nedir?

İletişim, bir düşüncesini, duygusunu ya da isteğini karşıdakine aktarma sürecidir. İnsanlar konuşarak, yazarak, jest ve mimikle birbirlerini anlar.

Bir iletişimde söz, ses tonu, göz teması ve yüz ifadesi birlikte çalışır. Aynı cümle, farklı bir ses tonuyla söylendiğinde farklı bir anlam kazanabilir.

Empati nedir?

Empati, karşıdaki kişinin duygusunu anlamaya çalışmak demektir. Empatik olan kişi kendini karşıdakinin yerine koymayı dener. Bir arkadaşın üzgün olduğunu görünce onun ne hissettiğini düşünür.

Empati, bizi iyi bir arkadaş yapan en temel davranıştır. Karşıdakini anlamak, ona yardım edebilmek ve yanında olmak demektir.

Saygılı iletişim kuralları

• Selamlaşmak: Karşılaştığımızda selam vermek iletişimin başlangıcı ve saygının göstergesidir.
• Dinlemek: Konuşan kişinin sözünü kesmeden dinlemek, anladığımızı göstermenin en açık yoludur.
• Göz teması kurmak: Konuşurken göz teması kurmak, dikkatle dinlediğimizi gösterir.
• Nezaket sözcükleri kullanmak: Lütfen, teşekkür ederim ve özür dilerim ifadeleri kaba görünmeyi önler.
• Söz hakkı vermek: Herkesin konuşma sırası vardır. Sözünü kesmek ve araya girmek saygısızlıktır.
• Yargılamamak: Karşıdaki kişinin söylediğini hemen yargılamak yerine önce anlamaya çalışırız.

Duruma göre doğru davranış

Aynı durumda birbirinden çok farklı tepkiler verilebilir. Aşağıdaki tablo, saygılı ve saygısız davranışları yan yana göstermektedir.

Örnek

Sınıfa yeni gelen bir arkadaşın durumunu düşünelim.

1. Arkadaşın sessiz ve yalnız durduğunu fark ederiz.
2. Empatiyle düşünür, kendimizi onun yerine koyarız.
3. Yanına gidip selam verir ve nasıl olduğunu sorarız.
4. Birlikte oyun oynamaya davet eder ve dostluk gösteririz.

Doğru davranışı seçerken kendimizi karşıdakinin yerine koymamız yeterlidir. Dostluk, karşılıklı saygıyla büyür ve devam eder.

Basit Örnek

Önce kolay bir örnekle başlayalım.

Örnek 1: Üzgün arkadaşa empatik tepki

Sınıf arkadaşınız oyun sırasında ağlıyor. Ona nasıl yaklaşırsınız?

1. Arkadaşının üzgün olduğunu fark ederiz.
2. Yanına gidip selam verir ve ne olduğunu sorarız.
3. Ağlamasını taklit etmeyiz, onu küçümsemeyiz.
4. Birlikte oyun oynayabileceğimizi söyleriz.

Cevap: Dinler, soru sorar ve arkadaşınızın yanında olduğunu hissettiririz.

İleri Örnek

Şimdi daha zor bir örneği birlikte çözelim.

Örnek 5: Hatayı düzeltme yolu

Sınıfa bir işi yanlış yaptınız. Bu hatayı nasıl düzeltmelisiniz?

1. Hatamızı fark ettiğimiz için özür dileriz.
2. Özürümüzü büyük bir sesle değil, sakin bir dille söyleriz.
3. Hatanın nasıl düzeltileceğini arkadaşımıza yardım ederek buluruz.
4. Hatamızı başkalarına anlatarak yaymamayız.

Cevap: Özür diler, hatanın düzeltilmesine yardım eder ve yaymamayız.