Müfredata uyumlu ders anlatımları Simülatörler tarayıcıda çalışır, kurulum yok 1-12. sınıf, TYT-AYT ve meslek dersleri tek yerde Hesap aç, ilerlemen kaydedilir Konu anlatımları, testler ve simülatörler tek yerde

3. SınıfTürkçe

Gerçek ve Gerçek Olmayan Bilgi

Türkçe · 3. Sınıf · HAK VE SORUMLULUKLARIMIZ

Konu Anlatımı

Bu Derste Ne Öğreneceğiz?

Bu derste şunları öğreneceksin:

Ön Bilgi

Bu konuyu anlamak için önce Dilin Önemi ve Doğru Konuşma konusunu bilmen gerekir. Dil, düşüncelerimizi, duygularımızı ve isteklerimizi birbirine anlatma aracıdır.

Gerçek Bilgi Nedir?

Gerçek bilgi, doğru olduğu kanıtlanabilen bilgidir. Bu bilgileri ders kitabından, ansiklopediden ya da öğretmenimizden öğrenebiliriz. Bir olayın gerçekten yaşayıp yaşamadığını anlatırken hep gerçek bilgiye ihtiyaç duyarız. Yanlış bilgiye inanmak bizi yanıltır.

Gerçek Olmayan Bilgi

Gerçek olmayan bilgi, hiç yaşanmamış ya da yanlış anlatılmış bir bilgidir. Rüyada görülen olaylar, uydurma haberler ve belirsiz mesajlar bu tür bilgilerdir. Yanlış bilgi, başkası inansın diye bilerek de ortaya konabilir.

Bilgiyi Denetleme Yolları

Bir bilginin doğru olup olmadığını anlamak için dört soruya bakmamız gerekir.

Bu sorulara bakınca bilginin doğruluğunu anlamamız kolaylaşır. Duyduğumuz için bir bilgiyi hemen doğru kabul etmemeliyiz.

Bilgileri Karşılaştıralım

Örnekleri birlikte okuyunca hangi bilginin gerçek, hangisinin gerçek olmadığını daha rahat görürüz.

BilgiDurumNe Yapmalıyız?
Güneş sabah doğar.GerçekDoğru kabul ederiz.
Bezelye tohumu yeni tohum verir.GerçekDoğru kabul ederiz.
Rüyada görülen okula gidildi.Gerçek değilGerçekmiş gibi anlatmayız.

Bazı bilgiler gerçek ya da gerçek olmayan görünebilir. Bu yüzden tabloya bakıp karar vermek yerine kaynakla ilgili sorularımızı sorarız.

Örnek: Bir Mesajdaki Bilgiyi Denetleme

Arkadaşım bir mesaj gönderdi. Mesajda, okul bahçesinde görülecek bir gök olayının en güzel ışıklı saate denk geleceği yazıyormuş. Bu bilgiyi nasıl denetlerim?

  1. Adım 1: Mesajın kimden geldiğini sorarım. Gönderen kişi olayı görmüş mü, yoksa başka bir yerden mi duymuş?
  2. Adım 2: Olayın gerçekten görüleceğini güvenilir bir gök bilimi kaynağından kontrol ederim.
  3. Adım 3: Mesajdaki tarihle derste öğrendiğim tarihi karşılaştırırım. İkisi tutmuyorsa mesajı doğru kabul etmem.
  4. Adım 4: Doğru bilgiyi öğrenince mesajı arkadaşıma da düzelterek anlatırım.

Bu adımlar sayesinde kendimizi de başkalarını da yanlış bilgiden korumuş oluruz.

Basit Örnek

Önce kolay bir örnekle başlayalım.

Örnek 1: Rüya ile Gerçek Olayı Ayırma

Ayşe, rüyasında bahçede uçan bir kuş gördüğünü arkadaşlarına anlatıyor. Bu olay gerçek mi? konularla birlikte çalışabilirsin:

İleri Örnek

Şimdi daha zor bir örneği birlikte çözelim.

Örnek 5: Doğru Bilgiyi Paylaşma

Sınıftaki arkadaşlarına bir bilgi aktaracaksın. Doğru ve faydalı olması için nasıl davranırsın?

  1. Adım 1: Bilgiyi bir ders kitabından ya da öğretmenden öğrendiğimi hatırlarım.
  2. Adım 2: Bilgiyi kısaltmadan, yanlış anlaşılmaya yol açmadan anlatırım.
  3. Adım 3: Bilginin nereden alındığını açıkça söylerim.

Cevap: Bilgi olduğu gibi anlatılır ve kaynağı belirtilir.

Hatırla: bu konuyu Gerçek ve Gerçek Olmayan Bilgi başlığındaki sorulara geçmeden önce kısa bir kez daha gözden geçir.

Adım Adım Çözülmüş Örnekler

İki örneği birlikte adım adım çözelim.

Cevap: Olay gerçek değildir; rüya, gerçek bir olay olarak anlatılmamalıdır.

Örnek 2: Ders Kitabı ile İnternet Bilgisini Karşılaştırma

İnternette okuduğun bir bilgi, ders kitabında yazan bilgiden farklı görünüyor. Hangisini doğru kabul edeceksin?

  1. Adım 1: İnternette okuduğum bilginin kaynağını ararım ve yazan kişiyi tanımaya çalışırım.
  2. Adım 2: Aynı bilgiyi ders kitabında ararım, karşılaştırırım.
  3. Adım 3: Ders kitabından öğrendiğim doğru bilgiyi esas alır, farkı öğretmene sorarım.

Cevap: Denetimli ders kitabındaki bilgi esas alınır; farklılık öğretmene sorulur.

Kavram Karşılaştırma Tablosu

Aynı derste geçen kavramları yan yana koyup karşılaştıralım.

KavramNe ifade ederAyrımı
Gerçek bilgikaynağı belli + kanıtı olan + mantıklı bilgi.Her duyulan bilgi doğru değildir; duyduğunu denetlemek gerekir.
Gerçek olmayan bilgiyaşanmamış ya da yanlış anlatılmış bilgi.Her duyulan bilgi doğru değildir; duyduğunu denetlemek gerekir.
Denetim sırasıkaynak, kanıt, karşılık, mantık.
Rüyagerçek bir olay sayılmaz.Rüya, masal ya da uydurma haber gerçek olmayan bilgidir.
Bilginin doğruluğusöyleyen kişiden çok bilginin kendisiyle ilgilidir.Bir bilginin kaynağı belli ve güvenilir olmalıdır.
Paylaşmadan önce kontrolsonra düzelt, ardından kaynağını belirt.Mesaj ya da yazıda gördüğümüz bilgiyi paylaşmadan önce kontrol etmeliyiz. Kontrol edemediğimiz bilgiyi başkalarına da taşırız.

Anahtar Bilgileri Not Edelim

Konuda akılda kalması gereken bilgileri kısa notlarla toparlayalım.

Öğrendiğimiz bilgiGünlük hayattan örneği
Her duyulan bilgi doğru değildir; duyduğunu denetlemek gerekir.Ayşe, rüyasında bahçede uçan bir kuş gördüğünü arkadaşlarına anlatıyor. Bu olay gerçek mi?
Rüya, masal ya da uydurma haber gerçek olmayan bilgidir.İnternette okuduğun bir bilgi, ders kitabında yazan bilgiden farklı görünüyor. Hangisini doğru kabul edeceksin?
Bir bilginin kaynağı belli ve güvenilir olmalıdır.Sınıfa gelen bir tanıtım yazısında, görülmemiş bir olayın yaşandığı ileri sürülüyor. Bu yazıyı nasıl değerlendirirsin?
Aynı bilgi başka kaynaklarda da doğrulanıyorsa güvenilirdir.Sınıfa girerken güneşin yalnızca yazın doğduğunu söyleyen bir arkadaşın var. Ne yaparsın?

Özet

  • Gerçek bilgi, doğru olduğu kanıtlanabilen bilgidir.
  • Gerçek olmayan bilgi ise hiç yaşanmamış ya da yanlış anlatılmış bilgilerdir.
  • Rüyalar, uydurma haberler ve kaynağı belli olmayan mesajlar gerçek olmayan bilgidir.
  • Bir bilginin doğruluğunu anlamak için kaynağına, kanıtına ve mantığına bakarız.
  • Bilgiyi başkası söylediği için doğru saymamak gerekir.

Sık Yapılan Hatalar

Bu derste en sık yapılan hataları bulacaksın. Her satırda üç şey var: hata ne, neden yanlış, doğrusu ne.

  • Her bilgiyi doğru kabul etme — neden yanlış: Duysak duymasak bir bilgiyi doğru saymamız gerekir. Çünkü kaynağı belli olmayan bilgiler yanlış olabilir. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
  • Kaynağı olmayan bilgiyi paylaşma — neden yanlış: Mesaj ya da yazıda gördüğümüz bilgiyi paylaşmadan önce kontrol etmeliyiz. Kontrol edemediğimiz bilgiyi başkalarına da taşırız. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
  • Yanlış bildiğini saklama — neden yanlış: Yanlış olduğunu öğrendiğimiz bilgiyi saklamak hatayı büyütür. Doğru bilgiyle birlikte düzeltmek en doğru davranıştır. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
  • Büyüklerin söylediğini doğru sayma — neden yanlış: Sevimiz ve güveniriz ama yine de doğrularız. Her bilgi, kim söylerse söylesin denetimden geçmelidir. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
  • Bilginin doğruluğunu kişiye göre yargılama — neden yanlış: Bir kişinin başka konularda doğru söylediği, bu konuda da doğru söylediği anlamına gelmez. Her bilgi kendi kaynağıyla denetlenir. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.

Kendini Dene

Aşağıdaki üç cümleyi incele ve her birinin doğru olup olmadığını belirle.

  1. Her duyulan bilgi doğru değildir; duyduğunu denetlemek gerekir. — doğru mu?
  2. Rüya, masal ya da uydurma haber gerçek olmayan bilgidir. — doğru mu?
  3. Bir bilginin kaynağı belli ve güvenilir olmalıdır. — doğru mu?

Cevap anahtarı: 1) Doğru. Gerçek bilgi = kaynağı belli + kanıtı olan + mantıklı bilgi. 2) Doğru. Gerçek olmayan bilgi = yaşanmamış ya da yanlış anlatılmış bilgi. 3) Doğru. Denetim sırası: kaynak, kanıt, karşılık, mantık.

Sonra dene: bu konudaki açık uçlu görevi çöz ve puanlama anahtarıyla karşılaştır.

İlgili Konular

Bu konuyu daha sağlam öğrenmek için şu konularla birlikte çalışabilirsin:

  • Sanat ve Estetik Sanat ve Estetik konusunu özetleyelim.
  • Dilin Önemi ve Doğru Konuşma Dil, düşüncelerimizi, duygularımızı ve isteklerimizi birbirine anlatma aracıdır.
  • Spor, Oyun ve Özgünlük Spor, Oyun ve Özgünlük konusunu özetleyelim.

Gerçek ve Gerçek Olmayan Bilgi — Sık Sorulan Sorular

Gerçek Bilgi Nedir?

Gerçek bilgi, doğru olduğu kanıtlanabilen bilgidir. Bu bilgileri ders kitabından, ansiklopediden ya da öğretmenimizden öğrenebiliriz. Bir olayın gerçekten yaşayıp yaşamadığını anlatırken hep gerçek bilgiye ihtiyaç duyarız. Yanlış bilgiye inanmak bizi yanıltır.

Gerçek ve Gerçek Olmayan Bilgi nedir?

Bu konuyu anlamak için önce Dilin Önemi ve Doğru Konuşma konusunu bilmen gerekir. Dil, düşüncelerimizi, duygularımızı ve isteklerimizi birbirine anlatma aracıdır. Gerçek bilgi, doğru olduğu kanıtlanabilen bilgidir. Bu bilgileri ders kitabından, ansiklopediden ya da öğretmenimizden öğrenebiliriz. Bir olayın gerçekten…

Gerçek ve Gerçek Olmayan Bilgi konusunda ne öğrenilir?

Her duyulan bilgi doğru değildir; duyduğunu denetlemek gerekir.

Gerçek ve Gerçek Olmayan Bilgi konusunda sık yapılan hatalar nelerdir?

Her bilgiyi doğru kabul etme: Duysak duymasak bir bilgiyi doğru saymamız gerekir. Çünkü kaynağı belli olmayan bilgiler yanlış olabilir. Kaynağı olmayan bilgiyi paylaşma: Mesaj ya da yazıda gördüğümüz bilgiyi paylaşmadan önce kontrol etmeliyiz. Kontrol edemediğimiz bilgiyi başkalarına da taşırız.

Gerçek ve Gerçek Olmayan Bilgi için hangi formüller ve kurallar kullanılır?

Gerçek bilgi = kaynağı belli + kanıtı olan + mantıklı bilgi. · Gerçek olmayan bilgi = yaşanmamış ya da yanlış anlatılmış bilgi. · Denetim sırası: kaynak, kanıt, karşılık, mantık. · Rüya, gerçek bir olay sayılmaz.

Gerçek ve Gerçek Olmayan Bilgi Kazanımları

Örnek Sorular ve Çözümleri

Örnek Soru 1 kolay

Aşağıdakilerden hangisi gerçek bir bilgidir?

  1. A) Denizlerdeki su, karadaki sudan daha tuzludur.
  2. B) Güneş, yeryüzünden çok daha büyük bir yıldızdır.
  3. C) Bir büyük ağaç, bir otomobil kadar ağırdır.
  4. D) Aynı anda iki yerde bulunmak mümkündür.
Cevabı göster

Doğru cevap: B) Güneş, yeryüzünden çok daha büyük bir yıldızdır.

Güneş, yeryüzünden çok kavramı Gerçek ve Gerçek Olmayan Bilgi konusunun temel bir kavramıdır. Detaylar konu anlatımında verilmiştir.

Örnek Soru 2 orta

Sınıf defterine yanlış bir bilgi yazdıysan ne yaparsın?

  1. A) Yanlışı silip yerine doğru bilgiyi yazarım.
  2. B) Sayfayı yırtıp defteri değiştiririm.
  3. C) Yanlışı yazanı bulup suçlarım.
  4. D) Yanlış bilgiyi de düzeltmeden bırakırım.
Cevabı göster

Doğru cevap: A) Yanlışı silip yerine doğru bilgiyi yazarım.

Sınıf defterinde yanlış bilgi kalırsa başkaları da onu doğru sanabilir. Yanlışı silip doğru bilgiyi düzgünce yazmak, defterin de bilgimizin de düzgün olmasını sağlar.

Örnek Soru 3 zor

Arkadaşının söylediği bir bilgiyi hemen doğru kabul etmek yerine ne yapmalısın?

  1. A) Bilgiyi bir kitaptan ya da öğretmenden kontrol etmeliyim.
  2. B) Bilgiyi arkadaşım güvenilir diye aynen kabul etmeliyim.
  3. C) Bilgiyi sınıf duvarına yazıp herkese sormalıyım.
  4. D) Bilgiyi duyduğumu unutmam gerekiyor.
Cevabı göster

Doğru cevap: A) Bilgiyi bir kitaptan ya da öğretmenden kontrol etmeliyim.

Her bilgi doğru değildir. Bu yüzden bilgiyi ders kitabından ya da öğretmenden kontrol ederiz. Kontrol ettiğimiz bilgiye güveniriz, arkadaşımızın söylediğine olduğu gibi inanmayız.

Sıradaki adım

1 · Soru çözümüBu konunun sorularını çözÖnce kendin dene, sonra çözümle karşılaştır.2 · QuizQuiz ile pekiştirQuiz için hesap gerekir.3 · DersDersin tüm konularıTürkçe · 3. Sınıf

Konu anlatımları hesapsız okunur. Quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.

DersTeders ile devam et

Türkçe için çalışma yolu

  1. OkuKonu anlatımını bu sayfada bitir.
  2. Soru çözÖrnekleri çöz, cevabı açıklamayla karşılaştır.
  3. Quiz ile pekiştirHesapla kendini ölç.

Slaytla adım adım öğren · Tüm dersler · Ana sayfa

Hesap açTüm dersleri keşfet

Konu anlatımları hesapsız okunur; quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.

Bu sayfa Gerçek ve Gerçek Olmayan Bilgi konusunun anlatımını, kazanımlarını ve örnek sorularını içerir. Konuyla ilgili tüm sorular için testi çöz, diğer konular için DersTeders ana sayfasına geçebilirsin.

Bu konunun öğretmen materyallerini (ders planı, çalışma kâğıdı, çözümlü soru bankası, rubrik) yazdırabilirsin: Yazıcı çıktısı modülünü aç