Mantık · 12. Sınıf · 16 soru
Çözümlü Sorular
Soru 1
Kavramın kapsamı neyi gösterir?
- A) Kavramın rengini
- B) Kavramın altına giren bireyleri
- C) Kavramın söyleniş biçimini
- D) Kavramın tarihî kökenini
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kavramın altına giren bireyleri
Kavramın altına giren bireyleri gösterir; kapsam o kavramın gerçeklediği örneklerin bütünüdür.
Soru 2
Tanım hangi iki öğenin birleşiminden oluşur?
- A) Konu ve yorum
- B) Özne ve yüklem
- C) En yakın cins ve tür farkı
- D) Giriş ve sonuç
Cevabı göster
Doğru cevap: C) En yakın cins ve tür farkı
En yakın cins ve tür farkı kavramı ayırt eden iki öğedir; tanım bu ikisini birleştirerek kurulur.
Soru 3
Tasavvur arttığıunda kapsamla ilişkisi nasıl olur?
- A) Kapsam birlikte artar
- B) Kapsam hiç değişmez
- C) Kapsamıyla ilgisi yoktur
- D) Kapsam daralır
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Kapsam daralır
Kapsam daralır; tasavvur ile kapsam ters orantılı olduğundan özellik sayısı artınca kapsam küçülür.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi iyi bir tanım özelliğidir?
- A) Döngüsel olmayan ve sınırı net olan
- B) Çok uzun ve gereksiz ayrıntılı olan
- C) Çok kısa ve anlamı belirsiz olan
- D) Yalnızca belli bir gruba özgü olan
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Döngüsel olmayan ve sınırı net olan
Döngüsel olmayan ve sınırı net olan bir tanım iyi tanımdır; net sınır kavramı doğru ayırt etmeyi sağlar.
Soru 5
İnsanı akıl yürütebilen canlı olarak tanımlamak hangi yapıya örnektir?
- A) Çok dar tanıma
- B) Döngüsel tanıma
- C) Cins ve tür farkıyla tanıma
- D) Amaçsız açıklamaya
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Cins ve tür farkıyla tanıma
Cins ve tür farkıyla tanıma yapısına örnektir; canlı cins, akıl yürütebilme ise tür farkıdır.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi döngüsel tanıma örneğidir?
- A) İnsan akıl yürütebilen canlıdır
- B) Üçgen üç kenarlı kapalı şekildir
- C) Kare dört eşit kenarlı dörtgendir
- D) Tanım kavramı kavram tanımıdır
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Tanım kavramı kavram tanımıdır
Tanım kavramı kavram tanımıdır ifadesi döngüsel tanıma örneğidir; kavramı açıklamak için yine kendisi kullanılmıştır.
Soru 7
Hangi kavramın içerik dolduruluşu, yani tasavvur yelpazesi en geniştir?
- A) Canlı
- B) Kangal köpeği
- C) Memeli
- D) Köpek
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kangal köpeği
Kangal köpeği en çok özellik taşıdığı için tasavvuru en geniş olan kavramdır; kapsamı en dardır.
Soru 8
Aşağıdaki sıralamada hangisi en az örneği kapsayan, en özgün kavramdır?
- A) Hayvan
- B) Memeli
- C) Kaplan
- D) Yırtıcı
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kaplan
Kaplan en çok özellik taşıdığı için kapsamı en dar olan kavramdır; üst sıradaki genel başlıklar daha fazla örneği içine alır.
Soru 9
Bir tanımın çok dar olduğunu nasıl anlarız?
- A) Tanımlananın bazı örneklerini dışarıda bırakıyorsa
- B) Dış örnekleri de kapsıyorsa
- C) Hiçbir şey söylemiyorsa
- D) Kendini tekrar ediyorsa
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Tanımlananın bazı örneklerini dışarıda bırakıyorsa
Tanımlananın bazı örneklerini dışarıda bırakıyorsa; bu durum tanımın gereğinden fazla dar olduğunu gösterir.
Soru 10
İyi bir tanımın gerekçeli olması için neye ihtiyaç vardır?
- A) Gerekli ve yeterli koşulu sağlamasına
- B) Uzun ve ayrıntılı olmasına
- C) Herkesçe bilinmesine
- D) Güzel anlatılmasına
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Gerekli ve yeterli koşulu sağlamasına
Gerekli ve yeterli koşulu sağlamasına ihtiyaç vardır; iyi tanım kavramın ne olduğunu eksiksiz ve dışını doğru gösterir.
Soru 11
Bir tanımın başka bir terimi açıklamak için kendisine dönmesine ne denir?
- A) Geniş tanım
- B) Dar tanım
- C) Döngüsel tanım
- D) Aykırı tanım
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Döngüsel tanım
Döngüsel tanım denir; tanımlanan açıklanırken yine kendisi kullanılırsa hiçbir şey aydınlanmaz.
Soru 12
En yakın cinsi bulmadan yapılan tanımda ne gibi bir sorun oluşur?
- A) Tanım gereksiz yere çok uzar
- B) Tanımı gereksiz yere aşırı kısaltır
- C) Tanım doğru olmaya mecbur kalır
- D) Tanım çok geniş kalır ve kavramı ayırmaya yetmez
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Tanım çok geniş kalır ve kavramı ayırmaya yetmez
Tanım çok geniş kalır ve kavramı ayırmaya yetmez; cins olmadan fark yalnız kalınca tanım ayırt edicilikten yoksun olur.
Soru 13
Tanımın kavramı bize kazandırdığı en temel yarar nedir?
- A) Tanımı gereksiz yere uzatmak
- B) Kavramı sadece örnekle göstermek yerine açıkça belirlemek
- C) Cinsi gereksiz yere daraltmak
- D) Kapsamı bilerek bozmak
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kavramı sadece örnekle göstermek yerine açıkça belirlemek
Kavramı sadece örnekle göstermek yerine açıkça belirlemek tanımın asıl yararıdır; böylece sınırlar netleşir.
Soru 14
Tanım kurarken tür farkını cins yerine koymak neye yol açar?
- A) Doğru ve eksiksiz tanıma
- B) Kapsamın genişlemesine
- C) Tanımın çok kısalmasına
- D) Cins ile farkın karışmasına
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Cins ile farkın karışmasına
Cins ile farkın karışmasına yol açar; bu yüzden tanımda geniş cins ile özgün farkın yeri doğru ayarlanmalıdır.
Soru 15
İleri seviyede şu konuda en temiz kavramsal ifade hangisidir: Kavram: Kapsam ve Tasavvur (öğretim düzeyi 12, soru 1)?
- A) Tanımı örnekten bağımsız ve tikel düzeyde bırakır
- B) Kavramı koşullarıyla ve sınırlarıyla doğru tanımlar
- C) Konuya özgü koşulu görmezden gelir
- D) Sonucu dayanaktan kopuk biçimde sunar
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kavramı koşullarıyla ve sınırlarıyla doğru tanımlar
Kavramı koşullarıyla ve seçeneği ileri düzeyde en uygun ve tutarlı sonucu verir; diğer seçenekler kapsam ya da gereksiz ek içerir.
Soru 16
Kısa bir durum betimlemesi verildiğinde Kavram: Kapsam ve Tasavvur konusunda en akılcı yargı hangisidir (12. sınıf, soru 4)?
- A) Açıkça desteklenen yargı geçerli sayılır
- B) Doğrudan gözlenmeyen iddia olgu kabul edilir
- C) Çelişen kanıtlar tek kanıt sayılır
- D) Öznel impression nesnel hüküm yerine geçer
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Açıkça desteklenen yargı geçerli sayılır
Açıkça desteklenen yargı seçeneği ileri düzeyde en uygun ve tutarlı sonucu verir; diğer seçenekler kapsam ya da gereksiz ek içerir.