Zıt Anlam, Eş Anlam ve Bağlam nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Eş anlamlı, zıt anlamlı ve eş sesli sözcükleri tanıyıp aralarındaki farkı ayırt edebilir.
• Aynı yazılan bir sözcüğün cümledeki anlamını bağlamına göre belirleyebilir.
• Bağlam çözümlemesinde cümlenin ögelerini adım adım denetleyebilir.
• Özgün bir metinde eş ve zıt anlamlı sözcükleri tespit edip ilişkiyi gerekçesiyle açıklayabilir.
• Eş anlamlı sözcükler yazılışları farklı, anlamları aynı olan; zıt anlamlı sözcükler aynı ölçek üzerinde karşıt anlam taşıyan; eş sesli sözcükler ise yazılışları aynı olup anlamları farklı olan sözcüklerdir kavramını öğrenir ve uygular.

Anahtar fikirler

• Eş anlamlılıkta yazılış farklı, zıt anlamlılıkta anlamlar karşıt, eş seslilikte yazılış aynıdır.
• Eş sesli sözcüğün anlamını yalnızca cümlesi, yani bağlamı belirler.
• Zıt anlamlı çiftler aynı ölçek üzerinde kurulur; ölçü belirtilmeden karşılaştırma yapılamaz.
• Bağlam çözümlemesinde ilk adım yüklemi bulmaktır, özne ve nesne yükleme sorulan sorularla bulunur.
• Kalan sözcükler nerede, nereden, nereye, ne zaman ve nasıl sorularına cevap veriyorsa tümleçtir.
• Paragrafta genel yargı, eş sesli sözcüğün hangi anlamda olduğunu kesinleştirir.

Konunun özeti

Eş sesli sözcüğün anlamını yalnızca bağlam belirler. Bağlam çözümlemesinde yüklem bulunur, yükleme kim ve neyi soruları sorulur, kalan sözcükler nerede, nereden, nereye, ne zaman ve nasıl sorularıyla tümleç olarak değerlendirilir. Paragrafta yüklemler sıralanıp genel yargı bulunduğunda eş sesli sözcüğün anlamı da kesinleşir.

Sık yapılan hatalar

• Eş anlamlı ile eş sesliyi karıştırmak: Eş anlamlıların yazılışı farklı, eş seslilerin yazılışı aynıdır. Yazılışa bakarak karar vermek her zaman doğru sonucu verir.
• Eş sesli sözcüğün anlamını sözlükten bekleyerek bulmaya çalışmak: Eş seslilikte anlamı cümle belirler; sözlükteki ilk anlam cümlede geçerli olmayabilir.
• Ölçüsüz karşılaştırmayı zıtlık saymak: Sıcak ile soğuk dereceyle ölçülen bir ölçeğin iki ucudur; ölçek belirtilmeyen karşılaştırma zıt anlamlılık değildir.

İlgili konular

• Metin Türleri ve Söz Sanatları
• Ses ve Harf Bilgisi: Ünsüz Olayları ve Anlam
• Hece ve Yapıya Göre Sözcükler
• Deyim, Atasözü ve Özdeyiş
• Cümlenin Ögeleri ve Cümle Çeşitleri
• Sıfat, Fiil, Zarf ve Bağlaç