Vektörler nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Skaler büyüklük ile vektörel büyüklüğü örneklerle ayırt eder.
• Bir vektörü okla çizerek büyüklük ve yönünü belirtir.
• Aynı doğrultuda ve dik doğrultuda vektör bileşimlerini hesaplar.
• Bir vektörü dik bileşenlerine ayırırken uygun trigonometrik ilişkiyi seçer.
• Yer değiştirme ile alınan yol arasındaki farkı somut örneklerle açıklar.

Anahtar fikirler

• Vektörün büyüklüğü ile yönü birlikte tanımlanır, yönü olmayan vektör yoktur.
• Skaler büyüklükler: kütle, hacim, sıcaklık, zaman, enerji, sürat.
• Vektörel büyüklükler: hız, ivme, kuvvet, ağırlık, yer değiştirme.
• Dik doğrultuda karekök, aynı doğrultuda toplama ya da çıkarma kullanılır.
• Bileşen hesabında açı, bileşenin ait olduğu eksenle kurulur.
• Yer değiştirme başlangıç ve bitiş konumu arasındaki yönlü farktır.

Konunun özeti

Skaler büyüklükler tek sayıyla, vektörel büyüklükler ise büyüklük ve yön ile tanımlanır. Aynı doğrultudaki vektörler toplanır ya da çıkarılır; dik doğrultudaki vektörlerin bileşkesi karelerinin toplamının köküdür. Bir kuvveti bileşenlerine ayırırken yatay bileşen için kosinüs, düşey bileşen için sinüs kullanılır ve açı her zaman ilgili eksenle kurulur. Yer değiştirme başlangıç ve bitiş konumları arasındaki yönlü farktır; alınan yol ise bu farkı yansıtmaz. Bileşen ile asıl vektörün yerini karıştırmak, sonucu doğrudan ters çevirir.

Sık yapılan hatalar

• Dik durumda toplamak: Dik vektörlerin bileşkesi büyüklüklerin toplamı değildir; karelerinin toplamının köküdür. Toplama yapılırsa sonuç olduğundan büyük çıkar.
• Yönü atmak: Bileşke vektörün yalnız büyüklüğü sorulmasa bile yönü bilinmelidir. Aynı büyüklükte farklı yönler farklı sonuç verir.
• Yer değiştirme ile yolu karıştırmak: Gidilen toplam yol skaler bir toplamdır; yer değiştirme ise başlangıç noktası ile bitiş noktası arasındaki yönlü farktır.

İlgili konular

• Dalgalar ve Optik
• Fiziğin Alt Dalları
• SI Birimleri ve Ölçüm
• Hareket ve Kinetik
• Newton Yasaları
• İş, Güç ve Enerji