Tarihin Doğası nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Tarihin bir bilim dalı olarak niteliklerini ve bu niteliklerin nasıl sağlandığını açıklar.
• Tarihin konusu ile sınırlarını örneklerle tartışır ve tarihin diğer alanlarla ilişkisini belirtir.
• Tarihçi ile geçmiş arasındaki ilişkinin geçmişin yeniden kurgulanması anlamına geldiğini fark eder.
• Tarihsel olayların yapısal, konjonktürel ve olaysal nedenlerini ayırt eder ve örneklendirir.
• Değişim ve süreklilik kavramlarını birlikte değerlendirir.

Anahtar fikirler

• Tarih, geçmişteki insan faaliyetlerini yer ve zaman belirterek neden-sonuç ilişkisi kurarak inceleyen bir bilim dalıdır.
• Bir bilim olarak tarih; kaynak temelliliği, kanıta dayanmayı, tutarlılığı ve denetlenebilirliği ilke olarak benimser.
• Tarihin konusu yalnızca savaşlar ve yöneticiler değil, ekonomik, sosyal, kültürel ve gündelik hayattır.
• Geçmiş doğrudan gözlenemediği için tarih, ulaşılan kaynaklardan yararlanan bir yeniden kurgu faaliyetidir.
• Tarihsel olayların nedenleri yapısal, konjonktürel ve olaysal başlıklarda incelenir; bu nedenler birbirini tamamlar.
• Değişim ve süreklilik birbirini dışlayan kavramlar değildir; bir dönem ancak ikisi birlikte gösterilerek anlatılır.

Konunun özeti

Bilim olması; kaynak temellilik, kanıta dayanma, tutarlılık ve denetlenebilirlik özelliklerini gerektirir. Geçmiş doğrudan gözlenemediği için tarih, ulaşılan kaynaklardan yararlanan bir yeniden kurgudur ve yorum kaçınılmazdır. Olayların nedenleri yapısal, konjonktürel ve olaysal başlıklarda incelenir ve birbirini tamamlar. Tarihte değişim ve süreklilik birlikte ele alınır.

Sık yapılan hatalar

• Tarihin konusunu yalnızca savaşlarla sınırlamak: Tarih; ekonomik, sosyal, kültürel ve gündelik hayatı da kapsar. Savaş merkezli bir anlatı, tarihin konusunu eksik gösterir ve toplumun gündelik hayatı gözden kaçar.
• Geçmişi doğrudan görmüş gibi konuşmak: Geçmiş yalnızca kaynaklar üzerinden bilinir. Bu nedenle tarihçi gördüğünü değil, kaynakların gösterdiğini söyler; bu ayrım bilimsel tutumun temelidir.
• Bir olayı tek bir nedenle açıklamak: Yapısal, konjonktürel ve olaysal nedenler birbirini tamamlar. Yalnızca tek bir nedeni öne almak, olayın bütününü açıklamadan bırakır.

İlgili konular

• Tarih Bilimi ve Kaynaklar
• Zaman ve Takvim
• Tarih Öğrenmenin Faydaları
• Tarihsel Bilginin Üretim Süreci
• Tarih Araştırma ve Yazımında Dijitalleşme
• Tarihçi Türleri ve Tarihî Eserler