Soğuk Savaş Dönemi'nde Sosyal ve Ekonomik Gelişmeler nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Savaş sonrası dönemde Türkiye ekonomisinin genel durumunu açıklar.
• Serbest ekonomi ile planlı ekonominin ilkelerini karşılaştırır.
• Kalkınma planlarının amacını, kapsamını ve sonuçlarını değerlendirir.
• Sosyal alanda sendikalaşma, eğitim, göç ve sosyal hakları irdeler.
• Ekonomik sıkıntıların hangi önlemlerle karşılandığını yorumlar.

Anahtar fikirler

• Türkiye Marshall Planı'na 1949'dan itibaren dâhil olmuş, yardım döviz kıtlığının giderilmesi ve ithalatın finansmanı için kullanılmıştır.
• Devlet Planlama Teşkilatı 1960'ta kurulmuş, ilk beş yıllık kalkınma planı ise 1963'te yürürlüğe konmuştur.
• 1961 Anayasası sosyal devlet anlayışını benimsemiş ve grev hakkını anayasal güvence altına almıştır.
• Serbest ekonomi döneminde özel teşebbüs desteklenmiş, ancak döviz kıtlığı ve sermaye yetersizliği gelişimi sınırlandırmıştır.
• Hürriyet Partisi 1955'te, Adalet Partisi ise 1961'de kurulmuş; Adalet Partisi 1965'te iktisadi devletçilik ilkesini benimsemiştir.
• Kalkınma planlarında öngörülen büyüme hedeflerinin bir bölümü gerçekleşmemiş, dış borç yükü ağırlaşmıştır.

Konunun özeti

1960'ta kurulan Devlet Planlama Teşkilatı planlı kalkınmayı kurumsallaştırmış, 1963'ten itibaren beş yıllık kalkınma planları uygulanmıştır. 1961 Anayasası sosyal devlet anlayışını ve grev hakkını getirmiş; şehirleşme, eğitim ve sendikalaşma gelişmiştir. Dış borç yükü ağırlaşınca 1974'te ilk IMF kredisi alınmış, 24 Ocak 1980'de Ekonomik Kararlar ilan edilmiştir.

Sık yapılan hatalar

• Devlet Planlama Teşkilatı'nın kuruluşunu 1963 sanmak: Kurum 1960'ta kurulmuş, 1963 ise ilk beş yıllık kalkınma planının yılıdır.
• Marshall Planı'na Türkiye'nin 1948'de katıldığını düşünmek: Program 1948'de ilan edilmiş, Türkiye 1949'dan itibaren yararlanmaya başlamıştır.
• 1961 Anayasası'nın yalnızca siyasi haklarla ilgili olduğunu sanmak: Anayasa sosyal devlet anlayışını benimsemiş, sosyal güvenlik ve grev hakkını düzenlemiştir.

İlgili konular

• II. Dünya Savaşı Sürecinde Türkiye'nin Siyasetinde Yaşanan Gelişmeler
• Soğuk Savaş Dönemi'nde Türkiye'nin Dış Politikası
• Soğuk Savaş Dönemi'nde Siyasi Gelişmelerin Demokratikleşme Sürecine Etkileri
• Soğuk Savaş Dönemi'nde Bilim ve Teknoloji ile Kültür Gelişmeleri
• Eğitim ve Spor Alanlarında Yaşanan Gelişmeler
• Türk Devletlerinin Uluslararası İlişkileri