Manyetik Kuvvet ve Solenoid nedir?
Fizik · 12. Sınıf · Konu 19
Tahmini okuma süresi: 5 dk
Kısa cevap
Bu konuda neler öğreneceksin?
- Akım taşıyan düz tele manyetik alanda etkiyen kuvveti hesaplar.
- Kuvvetin yönünü sağ el kuralıyla belirler.
- Bobine etkiyen torkun akım, alan ve alan çarpımıyla ilişkisini kurar.
- Elektromotor kuvvetini manyetik akı değişiminin hızına bağlar.
- Motor ile jeneratör arasındaki enerji dönüşümünü karşılaştırır.
Anahtar fikirler
- Akım taşıyan düz telin manyetik kuvveti B, I ve L büyüklüklerinin çarpımına eşittir.
- Kuvvet, alanın büyüklüğü, akım ve tel uzunluğu ile doğru orantılıdır.
- Kuvvet tel ile alan arasındaki açının sinüsüyle orantılıdır; tel alana dikse kuvvet en büyüktür.
- Bobine etkiyen tork, manyetik moment ile manyetik alanın çarpımına bağlıdır.
- Manyetik akı değiştiğinde iletkenlerde elektromotor kuvveti oluşur.
- Lenz yasasına göre indüklenen akım, değişimi doğuran nedeni zıtlamaya yönelir.
Konunun özeti
Kuvvet tel ile alanın normali arasındaki açının sinüsüyle orantılıdır. Kuvvetin yönü sağ el kuralıyla bulunur. Bir bobine etkiyen tork, akımın manyetik momenti ile manyetik alanın vektörel çarpımına eşittir. Değişken manyetik akı ise iletkenlerde elektromotor kuvveti oluşturur; kuvvetin büyüklüğü tur sayısı, akı değişiminin zamana göre hızı ve sarım sayısıyla ilişkilidir. İndüksiyon olayı Lenz yasasına göre değişimi doğuran nedeni zıtlamaya çalışarak gerçekleşir. Elektromotor kuvveti üreten cihazlara jeneratör, manyetik kuvveti kullanarak hareket üretenlere motor denir.
Çözümlü mini örnek 1
0,4 T alanda dik duran 0,5 m uzunlukta 3 A akım taşıyan tele etkiyen kuvvet nedir?
Kuvvet 0,6 N bulunur.
Çözümlü mini örnek 2
200 turlu, alanı 0,02 m² olan bir bobinden 2 A akım geçerken düz bir alanda oluşan tork nedir?
Tork 0,016 N · m bulunur.
Sık yapılan hatalar
- Kuvveti yalnızca akımla orantılı saymak: Manyetik kuvvet teldeki akımın yanı sıra alanın büyüklüğü ve telin uzunluğuyla da orantılıdır; bu iki büyüklük göz ardı edilemez.
- Bobin torkunda alan yerine alan çarpımını kullanmamak: Bir bobine etkiyen tork manyetik moment ile manyetik alanın çarpımına bağlıdır; alan çarpımının karesi kullanılsa sonuç hatalı olur.
- Lenz yasasını ters yönde uygulamak: İndüklenen akım, manyetik akı değişimini artıracak biçimde değil azaltacak biçimde yönelir; bu yüzden akım yönü değişimin yönüne göre seçilir.
İlgili konular
Sıradaki adım
Tam anlatımKonuyu tam anlatımıyla okuKonu anlatımı, kazanımlar ve örnekler tek sayfada.Konu anlatımları hesapsız okunur. Quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.
DersTeders ile devam et
Fizik · 12. Sınıf için çalışma yolu
- OkuKonu anlatımını bu sayfada bitir.
- Soru çözÖrnekleri çöz, cevabı açıklamayla karşılaştır.
- Quiz ile pekiştirHesapla kendini ölç.
Konu anlatımları hesapsız okunur; quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.