Akım ve Manyetik Alan nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Akım taşıyan düz bir telin çevresindeki manyetik alanın oluşumunu açıklar.
• Dünya, tel ve solenoid için manyetik alan bağıntılarını doğru kullanır.
• Sağ el kuralıyla akım yönünden alan yönünü belirler.
• Manyetik alanın akımı, sarım sayısını ve çekirdek malzemesine bağlı olduğunu gösterir.
• Manyetik alanın birimini ve ölçüm yöntemini tanımlar.

Anahtar fikirler

• Manyetik alan, hareketli yükün çevresinde oluşur ve uzaktan etki eden bir alandır.
• Düz bir telin alanı, tele olan uzaklığın tersiyle orantılıdır.
• Dünya çevresindeki alan, merkeze olan uzaklığın karesiyle ters orantılıdır.
• Solenoidin içindeki alan, düz telin alanından belirgin biçimde daha güçlüdür.
• Sağ el kuralında başparmak akımı, kıvrılan parmaklar alanın yönünü gösterir.
• Manyetik akının birimi veber, manyetik alanın birimi tesladır.

Konunun özeti

Düz bir tel için manyetik alan, tele olan uzaklığın tersiyle orantılıdır ve alan çizgileri teli saran daireler biçimindedir. Dünya üzerinde ise Dünya merkezine olan uzaklığın karesiyle ters orantılıdır. Birbirine sarılmış bobinlerden oluşan solenoidin içinde alan, düz telinkinden çok daha güçlüdür; alanın büyüklüğü birim uzunluktaki tur sayısı ile akımın çarpımına bağlıdır. Alan yönü sağ el kuralıyla bulunur. Manyetik alanın birimi tesladır ve manyetik akı birimi veberdir. Halkâ çekirdek kullanıldığında alan belirli bir değerden daha büyük olamaz; bu sınır doyma değeri olarak adlandırılır.

Sık yapılan hatalar

• Düz telin alanını uzaklıkla doğru orantılı saymak: Bir telin çevresindeki manyetik alan tele olan uzaklıkla ters orantılıdır; uzaklaştıkça alan hızla azalır.
• Solenoidin içindeki alanın telinkine eşit olduğunu düşünmek: Sarılmış bobinlerde alan bütün iletkenlerin katkısıyla güçlenir; aynı akım için solenoidin içindeki alan çok daha büyüktür.
• Sağ el kuralında alan yönünü akıma dik sanmak: Alan çizgileri akımı saran daireler biçiminde çizilir; akımın etrafında döngüsel biçimde ilerler.

İlgili konular

• Dalga Boyu, Dalga Hızı ve Frekans İlişkisi
• Akım, Direnç ve Potansiyel Fark Bağıntısı
• Seri ve Paralel Bağlı Devreler ile Kirchhoff Kuralları
• Manyetik Kuvvet ve Solenoid
• Aydınlatma, Yansıma ve Mercekler
• Optik Cihazlar ve Girişim