Maddenin Hâl Değişim Noktaları nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Kaynama noktası ile erime-donma noktasını tanımlar ve maddelerin ayırt edici özelliği olarak kullanır.
• Hâl değişim sırasında sıcaklığın neden sabit kaldığını ısı alışverişiyle açıklar.
• Saf suyun donma ve kaynama noktalarını bilir, bunların bağlı olduğu koşulları belirtir.
• Basıncın kaynama noktasını nasıl etkilediğini açıklar.
• Hâl değişim ısısı kavramını tanımlar ve günlük hayattan iki örnek verir.

Anahtar fikirler

• Kaynama noktası sıvının gazlaşmaya başladığı, erime noktası ise katı ile sıvının birbirine dönüştüğü sıcaklıktır.
• Hâl değişim sırasında sıcaklık sabit kalır, madde ise ısı alır ya da verir.
• Deniz seviyesinde saf suyun kaynama noktası 100 °C, donma noktası 0 °C'dir.
• Basınç arttıkça kaynama noktası yükselir, basınç azalınca düşer.
• Yüksek yerlerde su daha düşük sıcaklıkta kaynar ve yemek daha geç pişer.
• Arı maddelerin hâl değişim noktaları sabit olduğu için ayırt edici özellik olarak kullanılır.

Konunun özeti

Deniz seviyesinde saf suyun kaynama noktası 100 °C, donma noktası 0 °C'dir. Bu noktalar basınca bağlıdır; basınç arttıkça kaynama noktası yükselir, basınç düştüğünde düşer. Bu nedenle dağlarda yemek daha geç pişerken kapalı bir kapta kaynama daha geç başlar. Hâl değişim sırasında madde ısı alır ya da verir fakat sıcaklığı sabit kalır; çünkü alınan enerji tanecikleri hâl değiştirmeye harcanır, buna hâl değişim ısısı denir. Arı maddelerin hâl değişim noktaları sabit olduğundan ayırt edici özellik olarak kullanılır. Karışımlarda ise çözünen madde donma noktasını düşürür, kaynama noktasını yükseltir.

Sık yapılan hatalar

• Hâl değişimde sıcaklığın yükseldiğini düşünmek: Isı alınsa bile enerji tanecikleri hâl değiştirmeye harcanır; bu yüzden sıcaklık sabit kalır.
• Suyun her yerde aynı sıcaklıkta kaynadığını varsaymak: Kaynama noktası basınca bağlıdır; yüksek yerlerde su daha düşük sıcaklıkta kaynar.
• Kapalı kapta kaynama noktasının düştüğünü düşünmek: Kapalı kapta biriken buhar basıncı artırır ve kaynama noktası yükselir.

İlgili konular

• Denetleyici ve Düzenleyici Sistemler
• Işığın Soğurulması
• Genleşme ve Büzülme
• Yoğunluk
• Elektriksel Direnç ve Bağlı Olduğu Faktörler