Elektriksel Direnç ve Bağlı Olduğu Faktörler nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Direnç kavramını tanımlar ve birimini (ohm) belirtir.
• Direncin ampermetre, voltmetre ve ohmmetre ile nasıl ölçüldüğünü açıklar.
• Telin direncinin cinsine, uzunluğuna, kesit alanına ve sıcaklığına bağlı olduğunu gösterir.
• R = ρ × l / S bağıntısını kullanarak bağımsız değişken etkisini açıklar.
• Ohm yasasından yararlanarak gerilim, akım ve direnç arasındaki ilişkiyi hesaplar.

Anahtar fikirler

• Direnç birimi ohm (Ω)'dur ve akımın geçişini zorlaştıran özelliktir.
• Aynı gerilim altında direnç büyüdükçe akım azalır.
• Sabit sıcaklıkta direnç, telin uzunluğuyla doğru orantılıdır.
• Kesit alanı arttıkça direnç azalır.
• Direnç telin cinsine bağlıdır; iyi iletken tellerde direnç daha küçüktür.
• Metal bir tel ısıtıldığında direnci artar.

Konunun özeti

Devrede akım ampermetreyle seri, gerilim voltmetreyle paralel bağlanarak ölçülür; direnç ise devre kurulmadan ohmmetre ile ölçülür. Sabit sıcaklıkta bir telin direnci R = ρ × l / S bağıntısıyla hesaplanır ve telin cinsine, uzunluğuna ve kesit alanına bağlıdır. Uzunluk arttıkça direnç doğru orantılı artar, kesit alanı arttıkça direnç ters orantılı azalır. Aynı ölçülerde iyi iletken maddelerden yapılan tellerin direnci daha küçüktür; bu nedenle uzun mesafelerde kalın kablo kullanılır. Metal bir tel ısıtıldığında direnci artar. Gerilim, akım ve direnç arasında I = V / R bağıntısı vardır; aynı gerilim altında direnç büyütülürse akım azalır, direnç küçültülürse akım artar.

Sık yapılan hatalar

• Kesit alanı ile direnç bağıntısını ters kurmak: Kesit alanı arttıkça direnç azalır; uzunluk arttıkça ise direnç artar.
• Aynı cins tel için direncin sabit olduğunu düşünmek: Tel cinsi aynı olsa bile uzunluk ve kesit alanı değiştikçe direnç değişir.
• Direncin birimini volt ya da amper sanmak: Direncin birimi ohm (Ω), akımın birimi amper (A), gerilimin birimi volt (V)'tur.

İlgili konular

• Genleşme ve Büzülme
• Maddenin Hâl Değişim Noktaları
• Yoğunluk