Kızaklar ve Azdırma Mekanizması nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Doğrusal ve dönme kızaklarını isimleriyle birlikte tanır.
• Kızak yolu temas biçimlerini ve bunların hassasiyete etkisini açıklar.
• Trapez vidaların azdırma ilkesini, adım kavramını ve ön yüklemeyi örneklerle gösterir.
• Azdırma hızı ile tur sayısı hesabını yapar.
• Kızak arızalarını gözlemden hareketle teşhis eder ve bakım planı önerir.

Anahtar fikirler

• Kızak hassasiyeti tezgâhın temel performans ölçütlerinden biridir.
• Kızak yolunun yüzeyi taşınan yükü karşılar, yuvarlanma elemanları ise sürtünmeyi azaltır.
• Azdırmada bir turdaki hareket adım değerine eşittir.
• Ön yükleme geri boşluğunu azaltır, aşınma ömrünü ise kısaltabilir.
• Tekrarlanabilirlik genelde konumlama hassasiyetinden daha iyidir.
• Aşınma, arıza tespitinde en çok hareket kaybı ve titreşim olarak kendini gösterir.

Konunun özeti

Dikey, yatay ve çapraz kızaklar farklı yükleri devralır; yatay kızak ağırlık merkezine yakın olduğu için daha büyük yük taşır. Kızak yolu rayın taşıdığı yüzeydir, yuvarlanma elemanlı yollar hassasiyet ve yük kapasitesi sağlar. Kızak geri boşluğu yön değişiminde oluşan kayıptır ve ön yükleme ile azaltılır. Azdırma, trapez vidanın dönüşü doğrusal harekete çevirmesidir; bir turdaki hareket adıma eşittir, çok başlı vidadan çevrim başına ilerleme artar. Motor ile kızak arasında doğrudan bağlantı, dişli, zincir, trapezkara ya da kayış iletimi kullanılır. Konumlama hassasiyeti referans konuma, tekrarlanabilirlik aynı noktaya dönüşe bakan ölçütlerdir. Aşınma, boşluk artışı, titreşim ve aşırı…

Sık yapılan hatalar

• Hata: Azdırmada adım ile çevrim başına ilerlemeyi aynı kavram sanmak. Adım tek diş başının turda aldığı yoldur, çevrim başına ilerleme ise adımın başlı sayısıyla çarpımıdır.
• Hata: Yatay kızakta ağırlık merkezini yukarıda tutmanın verimlilik sağladığını düşünmek. Ağırlık merkezi yukarıda kaldıkça yatay kızak daha büyük yük taşır ve alttan destek ihtiyacı artar.
• Hata: Ön yüklemeyi yalnız sertlik artışı sanmak. Ön yükleme temel olarak geri boşluğu giderir, sertlik artışı bu sonucun yan ürünüdür.

İlgili konular

• CNC Alt Programlar ve Makro Kullanımı
• Metal Malzeme Seçimi ve Döküm
• Kaynak Temelleri
• Kesim Parametreleri ve İşleme Verimi
• Torna ve Freze İşlemleri
• Taşlama ve Taşlama Taşları