Taşlama ve Taşlama Taşları

Konu Anlatımı

Taşlama ve Taşlama Taşları

Taşlama ve Taşlama Taşları konusu, meslek-metal dersinin programında yer alan temel başlıklardan biridir. Bu bölümde konunun kavramsal çerçevesi kurulur, ön bilgiye dayalı basit bir örnek çözülür, ardından ileri düzeyde adım adım çözümlere geçilir.

Ne Öğreneceğiz?

Bu konuda taşlamada kullanılan taşların cinslerini, bağlayıcı türlerini ve gözenek, sertleştirici, bağlama sınıfı gibi yapısal özelliklerini öğreneceğiz. Ayrıca taşın çapı ile devri arasındaki bağıntıyı kurup taş çevre hızını hesaplayacağız.

Taşın kullanım sırasında bozulması normaldir. Taş bozma, denge testi ve taş ömrü izlenimi konuları, taşlamanın kalitesini korumak için gereken işlemleri ele alır. Konu, taşlama güvenliğinin genel ilkeleriyle tamamlanır.

Ön Bilgi

Taşlama, aşındırıcı tanelerin çok sayıda bilerek yüzeye yerleştirilmesiyle oluşan bir taşlama taşıyla yapılır. Tanecikler bağlayıcı ile birbirine tutturulur, aralarda kalan boşluklar gözenekleri oluşturur. Gözenekler soğutma sıvısının ve talaşın taştan uzaklaşması için gereklidir.

Bir taşın sertliği, tanelerin kırılmaya karşı direncidir ve sertleştirici ile tanımlanır. Bağlama sınıfı ise taşın bütün olarak ne kadar sert olduğunu gösterir. Bu sınıflamada yüksek sayı daha yumuşak ve daha gözenekli bir taşa karşılık gelir.

Taş çevre hızı, taşın çapı ile devrinin π katsayılı çarpımıdır. Aynı devirde büyük çaplı taş daha hızlı döner ve aşındırma kapasitesi artar.

Basit Örnek

Çapı 300 mm olan bir taş 1500 d/dakika devirde döndürülürse taşın çevre hızı yaklaşık 23,6 m/s olur. Aynı devirde çapı 400 mm olan bir taşın çevre hızı ise daha yüksek olur; iki taşın aşındırma karakteristiği bu nedenle aynı değildir.

Taşın hangi iş için kullanılacağı iş parçasının malzemesine göre seçilir. Çelik ve dökme demir için oksit alümin taşları, renkli metaller ve seramik malzemeler için silisyum karbür ve elmas taşları kullanılır.

İleri Örnek

Bir taş belirli bir süre çalıştıktan sonra yüzeyini kaybeder; taneler körelir, gözenekler tıkanır ve taş yüzeyi camsı bir görünüm kazanır. Bu durumda taş bozma işlemiyle eski yüzey kaldırılır, taze taneler açığa çıkarılır.

Hassas taşlamada ise iş parçasının hızı bilinçli olarak düşük tutulur. Taş ve parça hız oranı çok yüksek olduğunda parça ısınır, tutma artar ve ölçü değişebilir; bu nedenle hassas yüzeylerde bu oran kontrollü seçilir.

Adım Adım Çözüm

1. İş parçasının malzemesi ve istenen yüzey kalitesine göre taş cinsi seçilir.
2. Taşın çapı ve taşın taşıyabileceği devir sınırı kontrol edilir.
3. Hedef çevre hızından devir hesaplanır ya da devirden çevre hızı bulunur.
4. Taş dengelenir ve bozulmuşsa bozma işlemi uygulanır.
5. Taşlama sırasında tıkanma, ses değişimi ve yüzey izlenip denetlenir.

Sık Yapılan Hatalar

En sık hata, taşın devir sınırının taş üzerindeki değeri aşacak biçimde aşılmasıdır. Ayrıca tıkanan bir taşın hiç bozulmadan kullanılmaya devam edilmesi parçada yanma izi bırakır. Taşın nemli ortamda saklanması da taşıma güvenliğini azaltır.