Kimyasal Tepkimeler nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Birleşme, ayrışma, yer değiştirme ve nötrleşme tepkimelerini örneklerle tanır.
• Kütle, atom sayısı ve yük korunumlarını tepkime açıklamalarında kullanır.
• Ekzoterm ve endoterm tepkimeleri ısı alışverişine göre ayırt eder.
• Tepekime hızını etkileyen etmenleri sıralar ve etkilerini gerekçelendirir.
• Katalizörün neyi değiştirip neyi değiştirmediğini açıklar.

Anahtar fikirler

• Birleşme, ayrışma, yer değiştirme ve nötrleşme tepkime türlerini belirleyen dört temel başlıktır.
• Tepkimede kütle, element bazında atom sayısı ve toplam yük korunur.
• Katı ya da sıvı kütlesinin azalması, ayrılan gaz kütlesine eşittir.
• Sıcaklık yükselmesi ekzoterm, düşmesi endoterm tepkimeyi gösterir.
• Tepekime hızını sıcaklık, derişim, temas yüzeyi, katalizör ve madde miktarı etkiler.
• Katalizör yalnızca tepkimeyi hızlandırır, ürün miktarını ve denge konumunu değiştirmez.

Konunun özeti

Tek ürün oluşan tepkime birleşme, birden çok ürün oluşan ayrışma, bir elementin yerini alıp yer değiştirme, asit ile bazın nötr ürün verdiği tepkime nötrleşmedir. Her tepkimede kütle, her element için atom sayısı ve toplam yük korunur; katı kütlesindeki azalma ayrılan gazın kütlesine eşittir. Sıcaklık yükseliyorsa tepkime ekzoterm, düşüyorsa endotermdir. Tepekime hızını sıcaklık, derişim, temas yüzeyi, katalizör varlığı ve ortaklaşa bulunan madde miktarı etkiler; katalizör yalnızca hızı artırır, ürün miktarını değiştirmez. Karışımlarda maddeler arasındaki ilişki mol oranıyla verilir ve bu oran denklemdeki katsayı oranını yansıtır.

Sık yapılan hatalar

• Kütle azalmasını kaybolma saymak: Bir tepkimede katı kütlesi azalıyorsa bu, madde kaybolması değildir; ayrılan gaz kütlesi kadar azalmıştır. Toplam kütle korunur.
• Ekzoterm ile endotermi ters almak: Sıcaklık yükselmesi ortamın ısı aldığını gösterir, yani tepkime ekzotermdir. Isıyı sisteme alan tepkime endotermdir.
• Katalizörün ürün miktarını artırdığını düşünmek: Katalizör aktivasyon enerjisini düşürür, tepkimeyi hızlandırır. Ürün miktarını ve denge konumunu değiştirmez.

İlgili konular

• Kimyasal Bağlar
• Lewis Nokta Gösterimi
• Bağ Kuvveti
• Kimyasal Denklemlerin Denkleştirilmesi
• Kimyasal Türler Arası Etkileşim
• Karışım Türleri ve Ayırma Yöntemleri