İletken Seçimi ve Aşırı Akım Koruma nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Yük akımını güç, gerilim, güç faktörü ve verim değerlerinden hesaplayarak devre seçimine başlar.
• İletken kesitini akım taşıma, gerilim düşümü, kısa devre dayanımı ve mekanik dayanım ölçütleriyle belirler.
• Düzeltme katsayılarını uygulayarak iletkenin düzeltilmiş anma akımını hesaplar ve koruma elemanıyla karşılaştırır.
• Koruma elemanı türlerini, anma akımı ve kesme kapasitesi kavramlarını ayırt eder.
• Seçicilik ve koordinasyon kurallarını uygulayarak devre korumasını planlar ve belgelendirir.

Anahtar fikirler

• İletken kesiti; akım taşıma, gerilim düşümü, kısa devre dayanımı ve mekanik dayanım olmak üzere dört ölçütle belirlenir.
• Koruma elemanının anma akımı ile kesme kapasitesi farklı kavramlardır ve birbirinin yerine kullanılamaz.
• Güç faktörü düştükçe aynı güç için çekilen akım artar, buna göre kesit ve koruma elemanı yeniden değerlendirilir.
• Düzeltme katsayısı çarpılarak uygulanır, bölme yapılırsa tasarım değerinin üzerinde sonuç çıkar.
• Seçicilik sağlanmadığında bir arıza tüm tesisi durdurabilir, bu yüzden koruma sırası planlanmalıdır.
• Motorlarda termik koruma ayarı, motorun etiket akımı dikkate alınarak yapılır.

Konunun özeti

Üç fazlı bir yükün akımı Ib = P / (√3 × U × cosφ × η) bağıntısıyla bulunur; 11 kW, 400 V, 0,85 güç faktörü ve 0,87 verimde payda 512,3 olur ve 11000 / 512,3 bölmesi Ib = 21,5 A sonucunu verir. Düzeltilmiş anma akımı, tablodaki değerin düzeltme katsayısıyla çarpılmasıyla bulunur; 32 × 0,87 çarpımı 27,8 A verir. Devre seçiminde yük akımı, koruma elemanının anma akımından küçük, anma akımı da iletkenin düzeltilmiş anma akımından küçük olmalıdır; 21,5 A ≤ 25 A ≤ 27,8 A sıralaması bunu gösterir. Gerilim düşümü sınırı yüzde 5 olan 400 V'lu bir devrede S = √3 × I × ρ × L × cosφ / ΔU bağıntısıyla 25 A, 50 m, 0,8 güç faktörü için S = 1,95 mm² hesaplanır ve 2,5 mm² standart kesit seçilir. Kısa devre…

Sık yapılan hatalar

• Yük akımı hesabında güç faktörü ve verimi ihmal etmek: İki değer de atlandığında hesaplanan akım gerçek değerin altında kalır ve koruma elemanı eksik seçilir, devre sürekli aşırı akım altında çalışır.
• Düzeltme katsayısını bölme yerine çarpma hatası yapmak: Katsayı yanlış yönde uygulanırsa düzeltilmiş anma akımı gereğinden büyük hesaplanır, iletken aşırı ısınır.
• Kesit seçiminde yalnızca akım taşıma kapasitesine bakmak: Kısa devre anında termik dayanımın sağlanmaması, uzun hatlarda ise kabul edilemez gerilim düşümü kısa devre koruması devreye girmeden iletkeni tahrip eder.

İlgili konular

• Devreye Alma ve Kabul
• Bakım Sözleşmeleri ve Hizmet Seviyeleri
• Topraklama ve Yıldırımdan Korunma
• Arıza Kayıtları
• Planlı Bakım
• İş Emri ve Servis Süreci