Hücrenin Organizasyonu nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Hücrenin temel yapılarını bir organizasyon bütünü olarak açıklar ve sınıflandırır.
• Sitoplazma, sitozol ve organeller arasındaki ilişkiyi ortaya koyar.
• Çekirdeğin bölümlerini ve her bölümün görevini tanımlar.
• Zarlı ve zarsız organelleri ayırt ederek görevlerini eşleştirir.
• Hücre iskeletinin elemanlarını ve organellere verdiği desteği açıklar.

Anahtar fikirler

• Sitosol, sitoplazmanın suyunun büyük bölümünü oluşturan ve organellerin içinde yüzdüğü sıvıdır.
• Zarlı organellerin her biri kendi zarıyla çevrili olduğu için içerikleri sitoplazmayla karışmaz.
• Ribozom, hücre içinde hem sitozolda serbest hem de endoplazmik retikuluma bağlı bulunabilir.
• Mitokondri ve kloroplast, kendi nükleik asitlerini taşımaları nedeniyle diğer organellerden ayrılır.
• Hücre iskeleti; mikrotübül, aktin filamenti ve ara filament olmak üzere üç elemandan oluşur.
• Yarıçapı artan küresel bir hücrede yüzey-hacim oranı azalır, bu yüzden büyük hücreler bölünür.

Konunun özeti

Sitoplazmanın sıvı bölümü sitozoldur, organeller bu sıvının içinde yüzer ve her biri kendi zarıyla çevrilidir. Çekirdek hücrenin yönetim merkezidir; nükleoplazma, kromatin, çekirdekcik ve nüklear lamina bölümlerinden oluşur. Hücre iskeleti organellerin konumunu ve hücre şeklini belirler. Küresel hücrelerde yüzey-hacim oranı yarıçap arttıkça azalır. Mikrosapta büyütme oküler ile objektifin çarpımıdır; mitozda hücre sayısı artarken kromozom sayısı korunur.

Sık yapılan hatalar

• Sitoplazma ile sitosolu aynı kavram sanmak: Sitoplazma, sitosol ve organellerin bütünüdür; sitosol ise yalnızca sitoplazmanın suyun büyük bölümünü oluşturan sıvı kısmıdır.
• Ribozomu zarlı organel saymak: Ribozomun etrafında fosfolipit zar bulunmaz. Bu nedenle zarsız organeller grubunda değerlendirilir ve sitozolde serbestçe bulunur.
• Yüzey-hacim oranının büyüyen hücrede arttığını düşünmek: Yüzey yarıçapın karesiyle, hacim küpüyle arttığı için yarıçap iki katına çıktığında oran yarıya iner.

İlgili konular

• Canlıların Çevreyle Etkileşimi: Ekolojiye Giriş
• Hücrenin Yapısı ve Organeller
• Hücre Zarından Madde Geçişi
• Prokaryot ve Ökaryot Hücre, Hücre Zarı, Sitoplazma, Sitoplazmik Yapılar ve Organeller
• Çekirdek ve Hücre Zarından Madde Geçişleri: Pasif Taşıma ve Kolaylaştırılmış Difüzyon
• Difüzyon, Ozmoz, Aktif Taşıma, Endositoz ve Ekzositoz