Prokaryot ve Ökaryot Hücre, Hücre Zarı, Sitoplazma, Sitoplazmik Yapılar ve Organeller nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Prokaryot hücrenin temel yapılarını ve bu yapıların görevlerini açıklar.
• Bakterilerin hareket, tutunma ve korunma amaçlı hücre dışı yapılarını tanımlar.
• Plazmit gibi kendi kendine çoğalan DNA yapılarının görevini belirtir.
• Arke prokaryotlarının yaşam koşullarını ve diğer prokaryotlardan farkını ortaya koyar.
• Hücre zarının temel yapısını ve zar proteinlerinin yerleşim biçimlerini açıklar.

Anahtar fikirler

• Prokaryot hücrede zarlı organel bulunmaz; buna karşılık ribozom her iki hücre tipinde de bulunur.
• Bakterilerde hareketi flagel, bir yüzeye tutunmayı ise pil sağlar; bu iki yapı görev bakımından farklıdır.
• Plazmit, kromozomdan ayrı olarak kendi kendine çoğalan halkasal bir DNA molekülüdür.
• Bakteri hücre duvarı peptidoglikan taşır ve bu yapı insan hücresinde bulunmaz.
• Arkeler; metanojen, halofil ve termofil gruplarıyla uç koşullara uyum sağlamış prokaryotlardır.
• Hücre zarı fosfolipit tabaka ve zar proteinlerinden oluşur; proteinler zara farklı biçimlerde yerleşir.

Konunun özeti

Bakteriler flagel, pil ve kapsül gibi yapılarla hareket eder, tutunur ve korunur. Kendi kromozomundan ayrı çoğalan plazmitler dirençte rol oynar. Arkeler uç koşullarda yaşayan ayrı bir prokaryot grubudur. Hücre zarı fosfolipit tabaka ve proteinlerden oluşur. Sitoplazma sitozol ve sitoplazmik yapılardan oluşur; organeller zarlı ve zarsız olarak ikiye ayrılır.

Sık yapılan hatalar

• Prokaryot hücrede mitokondri veya kloroplast bulunduğunu düşünmek: Zarlı organeller prokaryotlarda bulunmaz. Bakteride enerji üretimi sitoplazma zarına bağlı enzimlerle gerçekleşir.
• Flagel ile pili aynı yapı sanmak: Flagel hareketi sağlayan uzun ve ince uzantıdır; pil ise bir yüzeye tutunmaya yarayan kısa uzantılardır. Görevleri tamamen farklıdır.
• Plazmiti hücrenin kromozomu saymak: Plazmit, kromozomdan ayrı olarak kendi kendine çoğalan halkasal bir DNA molekülüdür. Bakterinin temel kalıtım materyali olan kromozomla karıştırılmamalıdır.

İlgili konular

• Hücrenin Yapısı ve Organeller
• Hücre Zarından Madde Geçişi
• Hücrenin Organizasyonu
• Çekirdek ve Hücre Zarından Madde Geçişleri: Pasif Taşıma ve Kolaylaştırılmış Difüzyon
• Difüzyon, Ozmoz, Aktif Taşıma, Endositoz ve Ekzositoz
• Bitki ve Hayvan Hücrelerinin Karşılaştırılması