Difüzyon, Ozmoz, Aktif Taşıma, Endositoz ve Ekzositoz nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Difüzyon ve ozmozun yönünü, derişim farkıyla ilişkisini açıklar.
• Hipertonik, hipotonik ve izotonik ortam kavramlarını tanımlar ve hücrede oluşan sonucu belirtir.
• Bitki hücresinde turgor basıncının oluşumunu ve plazmoliz ile deplazmolizi karşılaştırır.
• Aktif taşımada enerji harcanmasının nedenini ve sodyum potasyum pompasının işleyişini açıklar.
• Endositoz, fagositoz, pinositoz ve ekzositozun nasıl gerçekleştiğini karşılaştırır.

Anahtar fikirler

• Difüzyon ve ozmoz enerji harcamaz; aktif taşıma, endositoz ve ekzositoz ise enerji harcar.
• Ozmozda su, suyun yoğunluğu yüksek olan ortamdan düşük olan ortama geçer; çözünmüş madde arttıkça suyun geçişi zorlaşır.
• Hipertonik ortamda su hücreden çıkar ve hücre büzülür, hipotonik ortamda su hücreye girer ve hücre şişer.
• Bitki hücresinde hücre duvarı, su alan hücreye direnç göstererek turgor basıncının oluşmasını sağlar.
• Bitki hücresinde su kaybıyla protoplazma zar ile duvar arasına çekilirse plazmoliz, yeniden su alırsa deplazmoliz gerçekleşir.
• Aktif taşıma, maddeleri derişim farkının ters yönünde taşıdığı için enerji harcar ve taşıyıcı proteinler aracılığıyla olur.

Konunun özeti

Difüzyon ve ozmoz enerji harcamaz; ozmozda su, yoğunluğu çok olandan az olana geçer. Aktif taşıma ATP harcar ve derişim farkının ters yönünde çalışır. Endositoz büyük maddeleri hücreye alır ve zar alanını azaltır, ekzositoz ise salgıyı dışarı verir ve zar alanını artırır.

Sık yapılan hatalar

• Ozmozda suyun yönünü yanlış belirlemek: Suyun geçişi, suyun yoğunluğunun yüksek olduğu ortamdan düşük olduğu ortama doğrudur. Yönü çözünmüş madde miktarına göre değil suyun yoğunluğuna göre belirlemek gerekir.
• Hipotonik ve hipertonik ortamı ters yorumlamak: Hipotonik ortamda dış sıvı daha seyrektir ve su hücreye girerek hücreyi şişirir. Hipertonik ortamda ise dış sıvı daha yoğundur, su hücreden çıkar ve hücre büzülür.
• Aktif taşımada enerji harcanmadığını düşünmek: Aktif taşıma maddeleri derişim farkının ters yönünde taşıdığı için doğal akışa karşı çalışır. Bu nedenle ATP harcar ve taşıyıcı proteinlere ihtiyaç duyar.

İlgili konular

• Hücrenin Organizasyonu
• Prokaryot ve Ökaryot Hücre, Hücre Zarı, Sitoplazma, Sitoplazmik Yapılar ve Organeller
• Çekirdek ve Hücre Zarından Madde Geçişleri: Pasif Taşıma ve Kolaylaştırılmış Difüzyon
• Bitki ve Hayvan Hücrelerinin Karşılaştırılması
• Hücre Zarının Seçici Geçirgenliği ve Zar Proteinleri
• Enzimler ve Enzim Aktivitesi