Gönye ve Açılı Ölçüm nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Açısal ölçümde kullanılan gonye, protractor ve sinüs barı aletlerini tanır ve uygun olana karar verir.
• Açısal sapmayı hesaplayarak parçanın toleransa uygunluğuna karar verir.
• Konik yüzeylerde konikluk oranı ve konik boyu değerlerini hesaplar.
• Ölçüm hatasını azaltan sıfırlama, temizleme ve tekrar ölçme adımlarını uygular.
• Açı ölçüm kaydını resimdeki nominal değerle birlikte belgeleyerek denetlenebilir hâle getirir.

Anahtar fikirler

• Açısal tolerans doğrusal toleranstan bağımsızdır ve resimde derece cinsinden ayrıca belirtilir.
• Konik parçada yalnızca çap ölçümü konik şekli tanımlamaya yetmez, konik boyu da bilinmelidir.
• Gönye kolu tam hizalanmazsa okunan açı gerçek değerden küçük çıkar ve parça yanlışlıkla uygun sayılabilir.
• Alet seçilirken okuma aralığı ve çözünürlük, açı toleransından en az bir kademe iyi olmalıdır.
• Açı ölçümü de doğrusal ölçüm gibi sıfırlama, tekrar ölçme ve kayıt kurallarına tabidir.
• Konikluk oranı aynı olan konikler, konik boyu farklı olduğu için birbirinin yerine kullanılamaz.

Konunun özeti

Nominal açı ile ölçülen açı arasındaki fark sapmayı, üst ve alt sınır arasındaki genişlik ise tolerans bandını verir. Konik parçada konik boyu yarıçap farkıyla yarı açının tanjantına bölünerek bulunur. Alet seçiminde okuma aralığı ve çözünürlük açı toleransından en az bir kademe iyi olmalı, ölçüm ise sıfırlama ve tekrar ölçme kurallarına uymalidir.

Sık yapılan hatalar

• Açısal toleransı doğrusal tolerans gibi uygulamak: Derece cinsinden verilen sınır ile mikron cinsinden ölçülen tolerans aynı mantıkla yorumlanamaz, ayrı değerlendirilir.
• Konik parçada yalnızca çapı ölçmek: Aynı uç ve taban çapını taşıyan farklı konikler bulunduğundan konik boyu ölçülmeden parça onaylanmaz.
• Gönyeyi parça kenarına tam oturtmamak: Kenar hizası bozulduğunda okunan açı gerçek değerden küçük çıkar ve uygun olmayan parça kabul edilebilir.

İlgili konular

• Kalıp ve Maça Tasarımı
• Ölçüm
• Süreç İyileştirme
• Onarım Kararı ve Arıza Analizi
• Proje ve Süreç Yönetimi
• İşletme Kayıtları ve Belgelendirme