Enerji Akışı nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Enerji akışının tek yönlü olduğunu ve neden döngüsel olmadığını açıklayabilir.
• Her trofik basamakta enerjinin büyük bir payının solunum ve atık faaliyetlerinde kullanıldığını gerekçesiyle anlatabilir.
• Verilen bir aktarım oranını kullanarak bir besin zincirindeki basamakların enerji değerlerini hesaplayabilir.
• Biyokütle aktarımı ile enerji aktarımının farklı oranlarda gerçekleşebildiğini karşılaştırabilir.
• Brüt üretkenlik, net üretkenlik ve ekolojik verim kavramlarını ayırt edip aralarındaki ilişkiyi hesaplayabilir.

Anahtar fikirler

• Enerji akışı tek yönlüdür ve yeniden kullanılamaz; madde akışı döngüsel olabilir.
• Her basamakta enerjinin büyük bir payı solunum, hareket ve atık faaliyetlerinde harcanır.
• Yüzde on kuralı enerji aktarımı için bir yaklaşımdır; soruda başka oran verilirse o kullanılır.
• Aktarım oranı, o basamağa gelen değere uygulanır; taban değere doğrudan uygulanmaz.
• Brüt üretkenlikten solunum çıkarılarak net üretkenlik bulunur.
• Biyokütle aktarımı ile enerji aktarımı farklı oranlarda gerçekleşebilir.

Konunun özeti

Enerji, üreticilerde organik maddelere dönüştürülür ve tüketicilere doğru aktarılır. Her basamakta canlıların solunum, hareket ve atık faaliyetlerinde harcanan enerji nedeniyle büyük bir kayıp olur ve bu enerji ısı olarak ortama uzaklaşır. Basit hesaplarda yüzde on kuralı kullanılır; ancak verilen oranlar farklıysa her basamak kendi oranıyla çarpılır. Brüt üretkenlikten solunum çıkarılınca net üretkenlik bulunur ve tüketicilere aktarılabilecek enerji budur. Enerji döngüsel değildir; madde akışından temel farkı budur.

Sık yapılan hatalar

• Aktarım çarpanını taban değere uygulamak: Her basamakta oran, o basamağa gelen değere uygulanır. İkinci basamak için oranı doğrudan taban değerine uygulamak sonucu büyütür.
• Kaybı kalanla aynı saymak: Kaybedilen enerji ile kalan enerji birbirinin tamamlayıcısıdır ama aynı şey değildir. Hangi değerin sorulduğuna bakmadan cevaplanırsa hata yapılır.
• Solunumda harcanan enerjiyi kayıp saymak: Solunumda harcanan enerji canlı kütlesine dönüşür ve canlıya yaşam gücü sağlar. Sistemden ortama çıkan kayıp, kullanılmayan enerjidir.

İlgili konular

• Ekoloji
• Ekosistem
• Madde Döngüleri
• Biyomlar
• Çevre Sorunları
• Bitki Biyolojisi