Ekosistem nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Ekosistemi, onu oluşturan canlı toplulukları ve cansız çevre bileşenleriyle birlikte tanımlayabilir.
• Üretici, tüketici ve ayrıştırıcı canlıları işlevlerine göre ayırt edip örnekleri bu işlevlerle eşleştirebilir.
• Besin zinciri ile besin ağını karşılaştırarak gerçek hayatta zincir yerine ağ yapısının bulunduğunu açıklayabilir.
• Biyokütle ve üretkenlik kavramlarını tanımlayarak brüt üretkenlik ile net üretkenlik arasındaki farkı hesaplayabilir.
• Bir ekosistemde üst trofik basamak sayısının neden sınırlı kaldığını enerji aktarımı üzerinden açıklayabilir.

Anahtar fikirler

• Ekosistem, canlı toplulukları ile cansız çevrenin etkileşiminden oluşan işlevsel bir bütündür.
• Üretici, tüketici ve ayrıştırıcı ayrımı enerjinin nereden geldiğine göre yapılır.
• Besin zinciri tek yönlü gösterim, besin ağı gerçek beslenme ilişkilerini ifade eder.
• Her trofik basamakta biyokütle ve birey sayısı azalır.
• Enerji akışı tek yönlüdür; madde akışı döngüsel olabilir.
• Biyokütle bir stok, üretkenlik bir akıştır; ikisi farklı ölçütlerdir.

Konunun özeti

Ekosistemde üreticiler ışık enerjisini kimyasal enerjiye dönüştürür; tüketiciler bu enerjiyi hazır organik madde olarak alır; ayrıştırıcılar ölü maddeleri parçalayarak maddeleri yeniden kullanılabilir hâle getirir. Beslenme ilişkisi tek yönlü bir zincir olarak başlar ama gerçek hayatta ağ biçimindedir. Her trofik basamakta biyokütle ve birey sayısı azalır; enerjinin büyük kısmı her basamakta ısı olarak kaybolduğu için üst basamaklarda oturan canlı sayısı sınırlıdır. Biyokütle bir stok, üretkenlik bir akıştır ve net üretkenlik brüt üretkenlikten solunum çıkarılarak bulunur.

Sık yapılan hatalar

• Biyokütle ile üretkenliği aynı saymak: Biyokütle bir anda bulunan canlı kütlesidir, üretkenlik ise birim zamanda üretilen yeni maddedir. Bir yıl içindeki üretimle o andaki varlık aynı büyüklükte olmak zorunda değildir.
• Ayrıştırıcıları tüketici saymak: Ayrıştırıcı canlılar hazır organik besin yer; ölü organik maddeleri parçalarlar. Bu nedenle tüketicilerden ayrı bir işlev grubudurlar ve besin zincirinde en sonda değil, en alt tabanda yer alırlar.
• Enerjiyi döngüsel saymak: Enerji akışı tek yönlüdür ve her basamakta azalır. Döngüsel olan madde akışıdır; enerji yeniden kullanılabilir bir stok değildir.

İlgili konular

• Mayoz ve Eşeyli Üreme
• Canlı Popülasyonları
• Ekoloji
• Madde Döngüleri
• Enerji Akışı
• Biyomlar