Ekosistemler ve Ekosistemin Bileşenleri (Cansız ve Canlı Bileşenler, Popülasyon, Komünite, Ekosistem) nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Ekosistemi, canlı topluluğu ile cansız çevrenin etkileşimi sonucu oluşan işlevsel bütün olarak tanımlar.
• Abiyotik bileşenleri (ışık, sıcaklık, su, hava, toprak, mineral tuzlar) tanır ve örnekler.
• Biyotik bileşenleri üretici, tüketici ve ayrıştırıcı işlevlerine göre sınıflandırır.
• Popülasyon, komünite, ekosistem ve biyom kavramlarını birbirinden ayırt eder.
• Bir alandaki canlı topluluğunun organizasyon hiyerarşisini küçükten büyüğe sıralar.

Anahtar fikirler

• Ekosistem, canlı topluluğu ile onun cansız çevresinin etkileşiminden doğan bütündür; ikisinden biri eksik olamaz.
• Abiyotik bileşenler arasında ışık, sıcaklık, su, hava, toprak yapısı ve topraktaki mineral tuzlar sayılır.
• Üreticiler hem fotosentez hem kemosentez yapabilir; ayrıştırıcılar ise bütün halkaların artık ürününü değerlendirir.
• Popülasyon aynı türe, komünite ise aynı alandaki farklı popülasyonlara karşılık gelir.
• Biyomlar iklim özelliklerine göre sınıflandırılan geniş yaşam bölgeleridir ve birden çok ekosistemi kapsarlar.
• Ayrıştırıcılar olmadan madde döngüleri tamamlanamaz, toprakta besin elementleri birikir ve ekosistem yavaşlar.

Konunun özeti

Abiyotik bileşenler ışık, sıcaklık, su, hava, toprak yapısı ve mineral tuzlardır; canlıların nerede ve ne yoğunlukta yaşayacağını belirler. Biyotik bileşenler üretici, tüketici ve ayrıştırıcı olmak üzere üç halka hâlinde düzenlenir; üretici organik besini üretir, tüketici hazır organik besinle yaşar, ayrıştırıcı ise ölü kalıntıları inorganik maddelere çevirerek maddeyi geri kazandırır. Canlı topluluklar birey, popülasyon, komünite, ekosistem ve biyom biçiminde hiyerarşik olarak genişler. Ayrıştırıcı halkası olmadan madde döngüleri tamamlanamaz ve ekosistem kendini yenileyemez.

Sık yapılan hatalar

• Ekosistemi yalnızca canlı topluluk saymak: Cansız etkenler olmadan canlılar yaşayamaz; ışık, su, sıcaklık ve toprak ekosistemin ayrılmaz parçalarıdır.
• Popülasyon ile komüniteyi karıştırmak: Popülasyon belirli bir alandaki aynı türe ait bireyleri, komünite ise aynı alandaki farklı popülasyonların bir arada oluşturduğu topluluğu anlatır.
• Biyomu küçük bir birim sanmak: Biyom, benzer iklim koşullarının görüldüğü geniş yaşam bölgesidir ve çok sayıda ekosistemi kapsar; popülasyondan daha büyüktür.

İlgili konular

• Tür İçi ve Türler Arası Etkileşimler
• Süksesyon
• Popülasyon Dinamikleri
• Ekosistemde Madde ve Enerji Akışı ile Ekolojik Piramitler
• Madde Döngüleri (Su, Karbon, Azot Döngüsü)