Devlet ve Sözleşme nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Toplum sözleşmesi kuramının temel iddiasını ve devletin meşruiyet kaynağı olarak gördüğü şeyi açıklar.
• Doğa durumu kavramını bir karşılaştırma ölçütü olarak kullanır ve doğal durum yaşamının temel sorununu adlandırır.
• Rıza ile itaat arasındaki farkı göstererek bir kuralın bağlayıcılığının nasıl sınandığını açıklar.
• Mutlak egemenlik ile sınırlı egemenlik arasındaki farkı örnekleriyle ayırt eder.
• Güçler ayrılığı, denge ve eşitlik kavramlarının birbirine benzer görünen yüzlerini karşılaştırır.

Anahtar fikirler

• Sözleşme kuramının merkez iddiası, egemenliğin tarafların rızasından doğduğu ve bu yüzden meşruiyet kazandığıdır.
• Doğa durumu bir yaşam biçimi olarak değil, bugünkü düzeni değerlendirmek için kullanılan bir karşılaştırma ölçütü olarak okunur.
• Doğal haklar devletten önce vardır; Locke bu hakların yaşama, özgürlük ve mülkiyet biçiminde sıralandığını, devletin yalnızca bunları korumak için kurulduğunu savunur.
• Rıza ile itaat farklıdır; itaat bir zorlamanın sonucudur, rıza ise tarafın özgürce verdiği kabul etmedir.
• Mutlak egemenlik güvenliği önceliklendirir, sınırlı egemenlik ise temel hakları; ikisi de egemenliği var sayar, sınırı farklı çizer.
• Güçler ayrılığı, denge ve eşitlik birbirinin yerine geçmez: denge güçlerin karşılıklı sınırını, eşitlik kişilerin aynı ölçüde değerlendirilmesini anlatır.

Konunun özeti

Sözleşme kuramı, devletin egemenliğini tarafların kabulünden doğurur. Doğa durumu, yönetim öncesi başlangıç noktası olarak karşılaştırma ölçütü işlevi görür. Doğal haklar devletten önce vardır; rıza, itaatten ayrılan bir kabul etmedir. Temel sözleşme kurucu bir andır, sosyal sözleşme ise sürekli işleyen kural ağıdır. Egemenlik mutlak ya da sınırlı olabilir; ikisi de egemenliği var sayar, yalnızca sınırı farklı çizer. Güçler ayrılığı, denge ve eşitlik birbirinin yerine geçmez. Meşruiyet ise gerekçe ve usul meselesidir; uzun süredir var olmak tek başına yeterli değildir.

Sık yapılan hatalar

• Sözleşmeyi tarihsel bir belge sanmak: Toplum sözleşmesi imzalanmış bir kâğıt değildir; devletin gücünü tarafların rızasına dayandıran ilkedir. Soruda belge, sözleşme ya da antlaşma sözcükleri geçse bile aranan şey kuralın niteliğidir.
• Doğa durumunu huzurlu bir çağ saymak: Doğa durumu tanımı gereği bir düzen biçimi değil, düzenden önceki başlangıç noktasıdır. Onu düzenli ve huzurlu bir hayat gibi anlatmak, karşılaştırma ölçütünü gözden kaçırır.
• Doğal hakları gelenekle karıştırmak: Geleneksel ayrıcalıklar toplum düzeninden doğar ve değiştirilebilir; doğal haklar ise kişinin insan olmasından gelir ve devletin dokunamadığı bir taban oluşturur. Geleneğin aktardığı her ayrıcalık doğal hak sayılmaz.

İlgili konular

• Etik
• Özgürlük ve Determinizm
• Siyaset Felsefesi
• Sanat Felsefesi
• Estetik
• Din Felsefesi