Çözünme Olayının Sınıflandırılması nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Çözünme olayını fiziksel ve kimyasal çözünme olarak ikiye ayırarak ayrım ölçütünü açıklamak
• Benzer benzeri çözer ilkesini kutuplu ve apolar çözücü çözünen örnekleriyle ilişkilendirmek
• İyon-dipol etkileşimi ile suyun kutupluluğu ve hidrojen bağının iyonik maddelerin çözünmesindeki rolünü açıklamak
• Kısmi çözünme, doygun ve doymamış çözelti ile kristalleşme süreçlerini örneklerle tanımlamak
• Çözünme hızı ile çözünürlük kavramlarını birbirinden ayırarak etkilerini karşılaştırmak

Anahtar fikirler

• Fiziksel çözünmede yalnızca tanecikler dağılır, kimyasal çözünmede çözünen madde çözücüyle tepkimeye girip yeni türler oluşturur.
• Suyun çözücülüğü kutupluluğu, yüksek dielektrik katsayısı ve hidrojen bağı kurabilme yeteneği olmak üzere üç temel özelliğinden gelir.
• İyon-dipol etkileşimi, kutuplu su molekülleri ile yüklü iyonlar arasında kurulan elektrostatik çekimdir ve iyonik ağın dağılmasını sağlar.
• Apolar çözücülerde kutuplu çözünenler, kutuplu çözücülerde ise apolar çözünenler çok az çözünür; kutupluluk farkı arttıkça çözünürlük düşer.
• Kristalleşme sırasında çözünen madde düzenli geometrik yapılı katılar hâlinde atılır ve çözelti doymuşluğunu korur.
• Çözünme hızı karıştırma, öğütme ve sıcaklıkla değişir; çözünürlük ise yalnızca madde cinsine ve sıcaklığa bağlıdır.

Konunun özeti

Fiziksel çözünmede türler korunur, kimyasal çözünmede çözücüyle tepkime girilip yeni maddeler oluşur. İyonik maddelerde iyonların ağdan kopmasını iyon-dipol etkileşimleri sağlar; suyun kutupluluğu, yüksek dielektrik katsayısı ve hidrojen bağı kurabilmesi bu etkiyi destekler. Moleküler maddelerde benzer benzeri çözer ilkesi belirleyicidir. Çözünme tamamlanmazsa kısmi çözünme, çözünen miktarı çözünürlüğe eşitse doygunluk söz konusudur; soğuma ile fazlanın atılması kristalleşmedir. Çözünme hızı zamanla değişen bir büyüklük, çözünürlük ise sabit sıcaklıkta dengeye ait bir büyüklüktür.

Sık yapılan hatalar

• Fiziksel çözünmeyi kimyasal çözünmeyle karıştırmak: Tanecikler yalnızca dağılıp yapılarını koruyorsa fiziksel çözünme, çözücüyle tepkime girip yeni türler oluşuyorsa kimyasal çözünme söz konusudur.
• Benzer benzeri çözer ilkesini iyonik maddelere olduğu gibi taşımak: İyonlarda kutupluluk farkı tek başına belirleyici değildir; suyun yüksek dielektrik katsayısı da iyonların ayrılmasını kolaylaştırır.
• Çözünme hızı arttı diye çözünürlüğün arttığını düşünmek: Yoğun karıştırma yalnızca hızı değiştirir, doygunluğu aşan fazladan madde yine çözünmez ve katı faz olarak kalır.

İlgili konular

• Derişim ve Derişim Hesaplamaları
• Karışımları Ayırma Yöntemleri
• Koligatif Özellikler
• Çözünürlüğe Etki Eden Faktörler (Sıcaklık, Basınç ve Madde Cinsi)
• Çözeltilerin Sınıflandırılması
• Derişim Birimleri (Molarite ve ppm)