Anlatım ve Üslup nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Anlaşılır olmanın temel şartlarını açıklayabilir
• Açıklık ve sadelik ilkelerini metne uygulayabilir
• Metinde doğru bağlaç türlerini seçebilir
• Anlatım bozukluğu türlerini tanıyıp düzeltebilir
• Üslubu yazı durumuna göre uyarlayabilir

Anahtar fikirler

• Anlatımın temel amacı düşüncenin anlaşılması ve değişmeden aktarılmasıdır.
• Anlaşılır metin için düzen, basitlik ve devamlılık olmak üzere üç şart aranır.
• Açıklık, her sözcüğün tek ve belirgin bir anlam taşımasıdır.
• Sadelik, anlaşılmayı zorlaştıran ağır sözcüklerin kullanılmamasıyla sağlanır.
• Bağlaçlar düşünce parçalarını birbirine bağlar; kullanılmazsa anlatım kopuklaşır.
• Anlatım bozukluğu düşüncenin yanlış ya da eksik aktarılmasıdır.

Konunun özeti

Aktarımın temel amacı, düşüncenin anlaşılması ve değişmeden karşı tarafa ulaşmasıdır. Anlaşılır olmak bir zorunluluktur; bunun üç şartı vardır. Düzen, fikirlerin belirli bir sırayla dizilmesidir. Basitlik, uzun ve karmaşık cümleler yerine kısa cümleler kurulmasıdır. Devamlılık ise paragraflar arasında bağ kurulmasıdır. Açıklık, her sözcüğün tek ve belirgin bir anlam taşımasıdır. Sadelik ise anlaşılmayı zorlaştıran ağır sözcüklerin yerine sade karşılıklarının kullanılmasıdır. Düşünce parçalarını birbirine bağlayan görevli sözcüklere bağlaç denir. Ve, ile bağlaçları eş görevli sözcükleri; ama, fakat, ancak karşıt düşünceleri; çünkü, zira neden ile sonucu; bu yüzden, onun için ise gerekçe ve…

Sık yapılan hatalar

• Hata: Aynı kavramı anlatmak için aynı sözcüğü metinde defalarca yinelemek. Neden yanlış: Tekrar, açıklığı düşürür ve metni gereksiz yere uzatır. Aynı kavramı anlatmak için bir kez söylenmesi, metni hem kısa hem anlaşılır kılar.
• Hata: Cümleler arasında bağlaç kullanmadan düşünceleri yan yana koymak. Neden yanlış: Bağlaç, düşünce parçalarını birbirine bağlayan görevli sözcüktür. Bağlaç kullanılmadığında anlatım kopuklaşır ve okur cümleler arasındaki ilişkiyi kuramaz.
• Hata: Resmî bir metni samimi üslupla yazmak ya da mektuba resmî üslup kullanmak. Neden yanlış: Üslup durumla uyumlu olmalıdır. Resmî metinde samimi hitaplar, aile mektubunda ise saygı kalıpları üslup durumuna aykırıdır.

İlgili konular

• Mektup Metni
• Afiş ve İlan Metni
• Yazma Süreci ve Taslak
• Dinleme ve Not Alma
• Konuşma ve Sunum
• Demokratik Yaşam ve Haklarımız