Prepositions of Time and Movement

Konu Anlatımı

Where We Are Going and When It Happens

Bir cümlenin nerede başlayıp nerede bittiğini ve o aralıkta ne kadar süre geçtiğini anlatan iki ayrı edat ailesi vardır. Hareket edatları yolu çizer: to yöne götürür, into bir hacmin içine sokar, onto bir yüzeye çıkarır, out of dışarıya, off ise yüzeyden ayrılmaya götürür. through bir boşluktan, across bir yüzeyi aşarak, past bir noktanın yanından, along ise bir hat boyunca ilerlemeyi anlatır. Bu yol sözcükleri günlük anlatımın en güçlü ayrım kaynağıdır.

Zaman tarafında aynı mantık farklı bir eksende çalışır. at bir noktayı ve saati, on bir günü veya tarihi, in ise ayı, yılı, mevsimi ve günün bölümünü gösterir. Ancak bu üçlü mutlak değildir: at night, on Monday morning ve in the evening gibi istisna kalıpları vardır. Süre bildiren edatlar ayrı bir katmandır: for uzunluğu, since başlangıcı, until bitişi, by son sınırı, within içindeki aralığı anlatır. Sınavda önce zamanın mı hareketin mi sorulduğunu, sonra eksenin nokta mı çizgi mi olduğunu sormak en kısa yoldur.

Two Axes: the Line We Move On and the Line of Time

İngilizce edatları iki eksende düşünmek konuyu kolaylaştırır. Konum ekseninde nesnenin yeri sabittir ve edat seçimi biçime göre yapılır. Zaman ekseninde ise an, aralık ve sınır kavramları vardır: an için at, aralık ve süre için for ve in, başlangıç için since, bitiş ve son sınır için until, till ve by kullanılır. Aynı sözcük farklı eksende farklı işler yapar: "through the window" bir yol, "through the winter" bir dönem adıdır.

Bu derste at, on ve in in en temel kullanımları tekrar edilmez; o üçlü önceki konularda işlendi. Burada odak, istisna kalıpları (at night, in the evening, on Monday morning), süre anlatımı (for, since, during, until, by, within) ve hareket yolunun ayrımıdır. "in iki hafta sonra", "for iki hafta boyunca" çifti de bu derste ayrı ayrı ele alınır.

The Two Systems at Work

Yön edatları hareketin varış noktasını söyler. to yöne götürür (go to school), into hacmin içine sokar (walk into the room), onto yüzeye çıkarır (climb onto the roof), out of içeriden dışarıya çıkarır (walk out of the building), off ise yüzeyden ayrılmayı anlatır (jump off the wall). away from ve towards yönü uzaklık üzerinden verir.

Yol edatları hareketin biçimini çizer. through bir boşluğun içinden geçişi, across bir yüzeyi aşmayı, over bir engelin öbür tarafına geçmeyi, past bir noktanın yanından ilerlemeyi, along bir hat boyunca yürümeyi gösterir. from... to... ve between... and... kalıpları bir güzergâhın iki ucunu birlikte verir.

Zamanın nokta, gün ve genişlik ekseninde at, on, in bölünür. at: at six o'clock, at night, at noon, at midnight, at the weekend, at Christmas, at the age of twelve. on: on Monday, on the fifth of May, on my birthday, on Christmas Day, on Monday morning, on New Year's Eve. in: in July, in 2024, in summer, in the afternoon, in the 1990s.

Süre, başlangıç, süreç ve sınır ayrı edatlarla anlatılır. for uzunluk bildirir (for six weeks), since başlangıç noktası bildirir (since 2015), during isim ya da -ing fiille bir olayın içini gösterir (during the concert), while yan cümlecikle eşzamanlılık kurar, until ve till bitişi, by son sınırı, within ise verilen süre içinde tamamlanmayı anlatır.

İki temel karşılaştırma sınavda doğrudan sorulur. "in two weeks" iki hafta sonrasını, "for two weeks" iki hafta boyunca sürdüğünü bildirir. "until six" eylemin altıda durduğunu, "by six" ise en geç altıda tamamlandığını söyler. Bu iki çift arasındaki fark, cümleyi anlamca tersine çevirebilir.

Movement and Time Prepositions Compared

Aşağıdaki tablo önce yol edatlarını, sonra zaman edatlarını gruplar. Yapılacak iş, sorunun hangi eksen üzerinde kurulduğunu belirlemek ve satırın ikinci sütunundaki anahtar sözcüğü seçmektir.

How to Solve a Time or Movement Question

Adım 1 — Sorunun eksenini belirle. Cümlede bir yol, yön ya da rota varsa hareket edatı aranır. Bir saat, gün, ay, yıl, süre ya da sınır varsa zaman edatı aranır.

Adım 2 — Zaman ifadesinin türünü adlandır. Saat ve özel anlar için at, gün ve tarih için on, ay-yıl-mevsim ve günün bölümü için in beklenir. İstisnaları (at night, in the evening, on Monday morning) ayrıca kontrol et.

Adım 3 — Sürenin türünü sor: uzunluk, başlangıç mı, sınır mı? "two weeks" bir uzunluktur ve for alır; "2015" bir başlangıç noktasıdır ve since alır; "Friday" bir son sınırdır ve by alır; eylemin altıda durması anlatılıyorsa until kullanılır.

Adım 4 — Hareketin biçimini sor. Bir boşluktan mı geçiliyor, yüzey mi aşılıyor, bir noktanın yanından mı ilerleniyor, bir çizgi boyunca mı yürünüyor? Sırasıyla through, across, past, along seçilir.

Time and Movement Mistakes That Cost Marks

Zaman edatı hataları genellikle iki biçimde görülür: süre ile başlangıcın karıştırılması ya da gün, ay ve saatin yanlış aileden bir edatla verilmesi. Hareket hataları ise genellikle bitişli hareketin edatının atlanmasından ya da yanlış seçilmesinden doğar.

• Süreyi başlangıç noktası gibi yazmak: "I have been waiting since two hours." ifadesinde süre uzunluğu kastedildiği için for kullanılır. since yalnızca bir başlangıç noktası alır: since noon, since Monday, since 2015. Süre ile başlangıç arasındaki bu ayrım konunun en sık ölçülen noktasıdır.
• Gün ve tarihi ay ya da yıl edatıyla vermek: Günler ve tarihler "on" ile gelir: on Monday, on the first of May, on my birthday. Ay, yıl ve mevsim "in" ile gelir: in July, in 2024, in winter. Yanlış aileden bir edat seçmek cümlenin tek hatası olabilir.
• Son sınır ile bitiş noktasını karıştırmak: "We must send the report until Friday." cümlesinde bitiş anlatılıyor; oysa "by Friday" en geç Cuma gününe kadar gönderilmesi gerektiğini söyler. "I will study until nine" ise eylemin dokuzda durduğunu anlatır.
• Bitişli harekette edatı atlamak: "He jumped the wall." cümlesinde yüzeyden ayrılma belirtilmediği için hareketin nereye bittiği anlaşılmaz. "He jumped over the wall." ya da "He jumped off the wall." biçimlerinden biri gerekir.
• İstisna kalıplarını unutmak: Günün bölümleri gün adıyla birlikte kullanıldığında ilk öğeden başlanır: "on Monday morning" ve "on Friday evening". Ancak akşam ve gece tek başına "in the evening" ve "at night" biçimindedir. Bu iki kalıp ezberden çıkarıldığında doğru seçenek kaçırılır.

Summary

Zamanın üç ekseni vardır: nokta (at), genişlik (on) ve kapsam (in); süre için for, başlangıç için since, sınır için by kullanılır. Hareket tarafında to yöne, into hacme, onto yüzeye, out of dışarıya ve off yüzeyden ayrılmaya götürür; through bir boşluktan, across bir yüzeyi aşarak, over bir engelin öbür tarafına, past bir noktanın yanından, along bir hat boyunca ilerlemeyi anlatır. Zaman tarafında at saatleri ve at night, at the weekend gibi özel anları; on günleri ve tarihleri; in ise ayları, yılları, mevsimleri ve günün bölümlerini alır. Süre edatları ayrı bir katmandır: for uzunluğu, since başlangıcı, during olayın içini, while eşzamanlılığı, until bitişi, by son sınırı, within ise verilen süre içindeki tamamlanmayı gösterir. "in two weeks" iki hafta sonrasını, "for two weeks" iki hafta boyunca süren işi anlatır ve bu iki ifade birbirinin yerine kullanılamaz.

Önce iki sütunlu bir tablo çiz: sol sütuna "hareket edatları", sağ sütuna "zaman edatları" yaz. Sol sütuna to, into, onto, out of, off, through, across, past ve along kelimelerini, her birinin yanına bir kısa Türkçe karşılık notu ekleyerek yerleştir. Sağ sütuna at, on, in, for, since, during, until, by ve within yaz ve her birinin karşısına kendi cümlesinden bir örnek koy. Üçüncü adımda şu dört cümleyi yazıp edatı altlarına çiz: "The shop is closed at night", "The exam is on Monday morning", "We waited for ten minutes", "She has lived here since 2018". Son adımda "in two weeks" ile "for two weeks" cümlelerini kendi cümlenle karşılaştır ve aradaki zaman farkını yaz.

Ne Öğreneceğiz

Time and movement prepositions are the two systems that make an English sentence locatable. This topic separates direction words such as to, into, onto, out of, off, through, across, over, past and along from duration words such as for, since, during, until, by and within, and it explains the notoriously difficult difference between at, on and in when a time expression is a day, a date, a month, a season or a part of the day. Bu konuda ögrenme çıktıları:

• Follow the direction of a movement with to, into, onto, out of and off.
• Separate the route words through, across, over, past, along and around by the shape of the path.
• Choose between at, on and in for clocks, days, dates, months, years, seasons and parts of the day.
• Tell the length of a period (for) apart from its starting point (since).
• Use during, while, until, by, within and throughout without confusing their limits.
• Compare "in two weeks" with "for two weeks" and avoid the most frequent time errors.
• Repair wrong time expressions in a short paragraph such as "yesterday", "last week" or "since ten minutes".

Ön Bilgi

Bu konuya başlamadan önce temel kavram ve ön koşulları kavramanız yardımcı olacaktır. Konunun çerçevesinde şu kavramlar dikkat ister:

• at, on ve in sırasıyla saat, gün ve geniş zaman bildirir; ancak at night, in the evening ve on Monday morning gibi istisna kalıpları mutlaka ezberlenmelidir.
• for bir sürenin uzunluğunu, since bir başlangıç noktasını alır; "for ten years" ile "since 2015" birbirinin yerine kullanılamaz.
• until ve till eylemin durduğu anı, by ise en geç son sınırı bildirir; bu fark bir raporun tesliminde sonucu doğrudan değiştirir.
• Hareketin varış noktası yüzey ise onto, hacim ise into kullanılır; konum cümlesinde bu iki edattan yalnızca in ile on geçer.
• through bir boşluktan, across bir yüzeyi aşarak, past bir noktanın yanından, along ise bir hat boyunca ilerlemeyi anlatır.
• "in iki hafta sonra" anlamına gelir, "for iki hafta boyunca" anlamına gelir; aynı kelime grubu iki ayrı zaman bildirdiği için karıştırılmamalıdır.
• during isim ya da -ing biçimli fiil alır, while ise yan cümlecik alır; bu ikisi aynı bağlamda birbirinin yerine kullanılamaz.
• Geçmişteki bir ana "two hours ago" biçiminde ad biçiminden sonra ago getirilerek kurulur ve Present Perfect ile birlikte kullanılmaz.

Basit Örnek ve Günlük Yaşam

Günlük yaşamda ve mesleki bağlamda bir uygulama:

Soru: Complete the sentence: She has lived in this town ____ 2019 and loves the local bakery.

1. A starting point of a period is named in the sentence.
2. A starting point is introduced by since, not by for.
3. The preposition since follows the verb phrase directly.

Sonuç/cevap: She has lived in this town since 2019 and loves the local bakery.

İleri Örnek

Daha ileri bir uygulama:

Soru: Complete the sentence: The last bus left ____ twenty minutes, so we had to walk home.

1. A point in the past is measured from the moment of speaking.
2. The distance is given by a time unit of twenty minutes.
3. The pattern time unit plus ago names a finished past moment.

Sonuç/cevap: The last bus left twenty minutes ago, so we had to walk home.

Adım Adım Çözülmüş Örnek

Example 1: For and Since konusunun adımları:

1. A starting point of a period is named in the sentence.
2. A starting point is introduced by since, not by for.
3. The preposition since follows the verb phrase directly.

Karşılaştırma Tablosu

Sık Yapılan Hatalar

Süreyi başlangıç noktası gibi yazmak: "I have been waiting since two hours." ifadesinde süre uzunluğu kastedildiği için for kullanılır. since yalnızca bir başlangıç noktası alır: since noon, since Monday, since 2015. Süre ile başlangıç arasındaki bu ayrım konunun en sık ölçülen noktasıdır.

Gün ve tarihi ay ya da yıl edatıyla vermek: Günler ve tarihler "on" ile gelir: on Monday, on the first of May, on my birthday. Ay, yıl ve mevsim "in" ile gelir: in July, in 2024, in winter. Yanlış aileden bir edat seçmek cümlenin tek hatası olabilir.

Son sınır ile bitiş noktasını karıştırmak: "We must send the report until Friday." cümlesinde bitiş anlatılıyor; oysa "by Friday" en geç Cuma gününe kadar gönderilmesi gerektiğini söyler. "I will study until nine" ise eylemin dokuzda durduğunu anlatır.

Bitişli harekette edatı atlamak: "He jumped the wall." cümlesinde yüzeyden ayrılma belirtilmediği için hareketin nereye bittiği anlaşılmaz. "He jumped over the wall." ya da "He jumped off the wall." biçimlerinden biri gerekir.

İstisna kalıplarını unutmak: Günün bölümleri gün adıyla birlikte kullanıldığında ilk öğeden başlanır: "on Monday morning" ve "on Friday evening". Ancak akşam ve gece tek başına "in the evening" ve "at night" biçimindedir. Bu iki kalıp ezberden çıkarıldığında doğru seçenek kaçırılır.

Özet

Zamanın üç ekseni vardır: nokta (at), genişlik (on) ve kapsam (in); süre için for, başlangıç için since, sınır için by kullanılır. Hareket tarafında to yöne, into hacme, onto yüzeye, out of dışarıya ve off yüzeyden ayrılmaya götürür; through bir boşluktan, across bir yüzeyi aşarak, over bir engelin öbür tarafına, past bir noktanın yanından, along bir hat boyunca ilerlemeyi anlatır. Zaman tarafında at saatleri ve at night, at the weekend gibi özel anları; on günleri ve tarihleri; in ise ayları, yılları, mevsimleri ve günün bölümlerini alır. Süre edatları ayrı bir katmandır: for uzunluğu, since başlangıcı, during olayın içini, while eşzamanlılığı, until bitişi, by son sınırı, within ise verilen süre içindeki tamamlanmayı gösterir. "in two weeks" iki hafta sonrasını, "for two weeks iki hafta boyunca süren işi anlatır ve bu iki ifade birbirinin yerine kullanılamaz.

Kendini Dene

Soru: Bir seyahat programı yazınız. Programda hareket edatlarını (to, into, onto, out of, off, through, across, past, along) en az altı kez kullanınız ve her edatın cümle içindeki işlevini parantez içinde belirtiniz.

Örnek cevap: Puanlama anahtarı: Programın en az altı cümleden oluşması ve her cümlenin yolculuk anlatımına uygun olması değerlendirilir (6 puan). Altı farklı hareket edatının doğru kullanıldığı görülür (8 puan). into ile onto, across ile past gibi karışan çiftlerin en az bir yerde kısa bir açıklamayla ayrıldığı kabul edilir (6 puan). Her edatın yanındaki parantez içi açıklamanın hareketin yönüyle ilgili bilgi verdiği yazılır (5 puan). Toplam 25 puan.