Sunum ve Sözlü Anlatım

Konu Anlatımı

Bu Derste Ne Öğreneceğiz?

Bu derste şunları öğreneceksin:

• Sunumun amaç, konu ve bölümlerini belirlemeyi öğrenir
• Sunum hazırlama aşamalarını sırayla uygulamayı başarır
• Anlaşılır bir ses tonu ve beden diliyle konuşmayı seçer
• Slaytları düzenli ve okunabilir biçimde hazırlar
• Soruları dinleyip nazik bir dille yanıtlamayı uygular

Ön Bilgi

Bu konuyu anlamak için önce Konuşma ve Konuşma Kuralları konusunu bilmen gerekir. Konuşma, düşüncenin karşı tarafa sözcüklerle aktarılmasıdır.

• Konuşma kurallarına uyar.
• Söz alırken ve verirken nazik davranır.
• Düşüncesini açık ve düzenli anlatır.

Sunum Nedir?

Sunum, bir konuyu belli bir dinleyiciye ve düzenli bir biçimde anlatma çalışmasıdır. Konuşan kişi anlatıcı, dinleyen kişiler ise dinleyici olarak adlandırılır. Sunumun amacı dinleyicide bir bilgi oluşturmak, bir konuda ikna etmek ya da hatırlatmaktır.

Sözlü Anlatımın Özellikleri

Sözlü anlatımda konuşan kişi sesini, mimiklerini ve el hareketlerini kullanır. Sesin anlaşılır olması, göz teması kurulması ve jestlerle anlatımın desteklenmesi ilgiyi çeker. Ses tonu ve konuşma hızı özenle seçilmelidir.

Sunumun Bölümleri

Bir sunum üç bölümden oluşur. Bölümler sırayla söylendiğinde dinleyici konunun nereye gittiğini kolayca anlar.

• Giriş: Konu tanıtılır ve dinleyici sunuma hazırlanır.
• Gelişme: Ana başlıklar sırayla açıklanır.
• Sonuç: Ana mesaj özetlenir ve teşekkür edilir.

Girişte konu bir iki cümleyle tanıtılır, ayrıntılı anlatım gelişme bölümünde yapılır.

Sunum Hazırlığının Aşamaları

Hazırlık aşamaları atlanırsa eksiklikler görülür. Bu yüzden bütün adımlar izlenmelidir.

Sunum Sırasında Dikkat Edilecekler

Bazı kurallara uyulmak, dinleyicinin ilgisini kaybettirmez.

• Konuşma hızı normal bir tempoda olmalıdır.
• Önemli yerler ses tonuyla vurgulanmalıdır.
• Slayta yalnızca anahtar sözcükler yazılmalıdır.
• Dinleyiciye saygılı davranılmalı, sorular kibarca yanıtlanmalıdır.

Örnek: Kitap Tanıtma Sunumu

Bir öğrenci, okuduğu kitabı şöyle tanıtmıştır:

1. 1. adım: Amacı belirledi: kitabın konusunu ve kendisine neden yakın bulduğunu anlatacaktı.
2. 2. adım: Konuyu üç başlıkta topladı: olay örgüsü, ana kişiler ve dil özellikleri.
3. 3. adım: Dört slayt hazırladı ve her slayta konuyu anlatan bir görsel ekledi.
4. 4. adım: Prova yaparak sunumun beş dakika sürdüğünü ölçtü.
5. 5. adım: Sunum sonunda ana fikri özetleyip sorulara yanıt verdi.

Basit Örnek

Önce kolay bir örnekle başlayalım.

Örnek 1: Sunum Planı Hazırlama

Öğrenci, çevre koruma konusunda beş dakikalık bir sunum hazırlamak istemektedir. Aşamaları sırayla yazınız.

1. Adım 1: Amacı belirler, dinleyicinin sunumdan ne öğreneceğini yazar.
2. Adım 2: Güvenilir kaynaklardan notlar çıkarır ve hepsini listeler.
3. Adım 3: Notları giriş, gelişme ve sonuç başlıkları hâlinde sıralar.
4. Adım 4: Üç slayt hazırlar ve her slayta bir görsel ekler.
5. Adım 5: Prova yaparak süreyi ölçer ve gerekiyorsa başlıkları çıkarır.

Cevap: Sıralama şöyledir: amaç, araştırma, planlama, görsel hazırlama, prova.

İleri Örnek

Şimdi daha zor bir örneği birlikte çözelim.

Örnek 5: Ses Tonu Seçimi

Sınıfça hazırlanan bir anlatıda ses tonu için karar verilmelidir. Hangi seçenek uygundur?

1. Adım 1: Salonun büyüklüğünü ve dinleyici sayısını değerlendirir.
2. Adım 2: Anlatının bir bölümünü normal sesle okur.
3. Adım 3: Sesin her yerde duyulup duyulmadığını kontrol eder.
4. Adım 4: Ses tonunu biraz yükseltip tekrar dener.
5. Adım 5: Bağırarak konuşmadan anlaşılır bir tonu seçer.

Cevap: Anlaşılır, dengeli ve neşeli bir ses tonu uygun görünür.

Adım Adım Çözülmüş Örnekler

İki örneği birlikte adım adım çözelim.

Örnek 2: Süre Hesaplama

Bir öğrenci sunumunu yedi dakikada tamamlamak istemektedir. Ana başlık sayısını buna göre planlayınız.

1. Adım 1: Toplam süreyi belirler ve bir dakikayı giriş için ayırır.
2. Adım 2: Sonuç için bir dakika ayırır.
3. Adım 3: Kalan süreyi gelişme bölümüne ayırır.
4. Adım 4: Dakika başına bir başlık düşünür ve başlıkları sıralar.
5. Adım 5: Prova ile süreyi doğrular, fazla başlık varsa çıkarır.

Cevap: Yedi dakikalık sunumda yaklaşık beş başlık planlanabilir.

Kavram Karşılaştırma Tablosu

Aynı derste geçen kavramları yan yana koyup karşılaştıralım.

Dersten Öğrendiklerimizi Gözden Geçirelim

Konunun temel bilgilerini ve bunlara karşılık gelen durumları birlikte görelim.

Özet

Sunum; amaç, araştırma, planlama, görsel hazırlama ve proba aşamalarından oluşur. Giriş, gelişme ve sonuç bölümleri düzenli kullanılmalıdır. Ses tonu anlaşılır, konuşma hızı dengeli ve beden dili doğru olmalıdır. Dinleyiciye saygı gösterilmeli ve sorulara sakin yanıt verilmelidir.

Sık Yapılan Hatalar

• Slaytları çok hızlı geçmek ve anlatıma özen göstermemek.
• Slayta uzun paragraflar koyup yazıları çok küçük yazmak.
• Prova yapmadan sunuma çıkmak.
• Not kâğıdını harf harf okuyarak anlatımı yapaylaştırmak.
• Soru soran dinleyiciyi kaba bir dille susturmak.

Kendini Dene

Aşağıdaki üç cümleyi incele ve her birinin doğru olup olmadığını belirle.

1. Sunuma başlamadan önce amaç ve konu yazılı biçimde belirlenmelidir. — doğru mu?
2. Giriş bölümü kısa tutulmalı, ayrıntılı anlatım gelişme bölümünde yapılmalıdır. — doğru mu?
3. Slayta uzun metin değil, yalnızca anahtar sözcükler yazılmalıdır. — doğru mu?

Cevap anahtarı: 1) Doğru. Sunum = giriş + gelişme + sonuç 2) Doğru. Süre, konuşma hızı ve dinleyici sayısına göre planlanır. 3) Doğru. Slayta yazılan her satır en az bir cümle konuşulmalıdır.

Sonra dene: bu konudaki açık uçlu görevi çöz ve puanlama anahtarıyla karşılaştır.

İlgili Konular

Bu konuyu daha sağlam öğrenmek için şu konularla birlikte çalışabilirsin:

• Sözlü ve Yazılı Geleneklerimiz Sözlü gelenek, toplumun ağızdan ağıza aktardığı söz ve anlatı ürünleridir.
• Konuşma ve Konuşma Kuralları Konuşma, düşüncenin karşı tarafa sözcüklerle aktarılmasıdır.
• Millî Kültürümüz ve Bayramlar Bayram, sevinçli olayların yılda belirli günlerde kutlanmasıdır.