Geçmişten Bugüne Oyun ve Oyuncak

Konu Anlatımı

Bu Derste Ne Öğreneceğiz?

Bu derste şunları öğreneceksin:

• Oyun ile oyuncağı tanımlar ve aralarındaki farkı açıklar.
• Eski dönemlerde oynanan oyunları örnekler.
• Oyuncaklarda kullanılan malzemelerin değişimini açıklar.
• Oyunların çocuk için kazandırdığı becerileri sıralar.
• Kurallı oyun oynamanın önemini açıklar.

Ön Bilgi

Bu konuyu anlamak için önce Kültür ve Kültürel Miras konusunu bilmen gerekir. Kültür, bir toplumun dil, gelenek, sanat, mimari ve yaşam biçimini kapsayan maddi ve manevi değerleridir.

• Kültürün maddi ve manevi unsurlarını örnekleriyle ayırt eder.
• Millî ve manevi değerlerini tanır ve önemini açıklar.
• Ülkemizin kültürel miras örneklerini yeriyle birlikte belirtir.

Oyun ve Oyuncak Nedir?

Oyun, oyuncuların uyduğu kurallara göre yaptığı ve bir amaca ulaşmaya çalıştığı etkinliktir. Oyuncak ise oyun sırasında kullanılan nesnedir. İkisi birlikte düşünülür: saklambaç bir oyundur, top ise onun oyuncağıdır.

Oyunlar Çocuğa Neler Kazandırır?

Oyun, çocuğun dünyayı anlamasını kolaylaştırır. Kurallara uymayı, sıra beklemeyi ve kaybetmeyi öğrenir. Birlikte oynanan oyunlar ayrıca paylaşmayı ve iş birliğini kazandırır.

İyi kurulmuş bir oyun, çocuğa deneme ve hatalarından öğrenme fırsatı verir. Bu yüzden oyun eğlenceli olduğu kadar öğreticidir.

Oyunun kurallarını bilmek, oyunun adil ve düzenli geçmesini sağlar. Kuralları bilmeyen çocuk, kural ihlali yaptığını fark edemez.

Geçmişten Bugüne Oyunlar Nasıl Değişti?

Oyunlar, yaşayan insanların ihtiyaçlarına ve kullanabildikleri malzemelere göre şekillendi.

• Eski dönemlerde oyuncaklar tahta, kil, kemik gibi doğal maddelerden yapılırdı.
• Sokaklarda top, saklambaç, kısmetini kovalamak gibi oyunlar yaygındı.
• Oyuncakları uzun süre kullanmak ve tamir etmek alışkanlığı vardı.
• Bugün plastik, metal ve elektronik parçalı oyuncaklar yaygınlaştı.

Oyuncak sayısı arttıkça bazı geleneksel oyunlar azaldı. Bu nedenle geçmişten bugüne oyunları karşılaştırarak öğrenmek önemlidir.

Eski ve Bugünkü Oyunların Karşılaştırılması

Oyunlar hem malzeme hem de oynanış biçimi açısından değişmiştir.

Örnek: Oyunları Gruplar Hâlinde Oynama

Sınıfta 30 öğrenci vardır. Her öğrenciye ayrı oyuncak vermek yerine oyunlar beş gruba bölünerek oynanacaktır. En az kaç oyuncak gerekir?

1. Öğrenci sayısı 30 kişi olarak alınır.
2. Öğrenciler 5 gruba bölüneceği için sayılar bölünür: 30 / 5.
3. 30 / 5 işlemi her grupta 6 öğrenci olduğunu gösterir.
4. Her grup için 1 oyuncak yeterli olduğundan 5 x 1 hesabı yapılır.
5. 5 x 1 işlemi sonucu 5 oyuncak bulunur.

Basit Örnek

Önce kolay bir örnekle başlayalım.

Örnek 1: Sınıfın Hazırladığı Oyun Sayısı

Sınıfta 24 öğrenci vardır. Her öğrenci 2 oyuncak hazırlamaktadır.Cevap anahtarı: 1) Doğru. Oyuncakların toplam sayısı, oyuncu sayısı ile kişi başı düşen oyuncak sayısının çarpımıdır. 2) Doğru. Gruplara bölünen oyunlarda gereken oyuncak sayısı, grup sayısıyla grup başına oyuncak sayısının çarpımıdır. 3) Doğru. Oyun kuralları oyun başlamadan önce oyunculara açıkça anlatılmalıdır.

Sonra dene: bu konudaki açık uçlu görevi çöz ve puanlama anahtarıyla karşılaştır.

İleri Örnek

Şimdi daha zor bir örneği birlikte çözelim.

Örnek 5: Kâğıttan Uçurtma Yapma

Bir çocuk kâğıt, çubuk ve yapıştırıcı kullanarak kendi uçurtmasını yapmak istemektedir. Bu etkinlikte hangi beceriler kazanılır?

1. Kâğıt katlanarak uçurtmanın kanatları biçimlendirilir.
2. Çubuk kanatlara bağlanarak gövde oluşturulur.
3. Yapıştırıcı ile parçalar birbirine sabitlenir.
4. Hazırlanan uçurtma uçurtulur, rüzgârın yönü gözlemlenir.

Cevap: Yaratıcılık, el becerisi ve gözlem yeteneği gelişir.

Adım Adım Çözülmüş Örnekler

İki örneği birlikte adım adım çözelim.

Cevap: Sınıf toplam 48 oyuncak hazırlamış olur.

Örnek 2: Sokak Oyununun Kuralları

Bir grup çocuk kısa mesafe koşu yarışı yapmak istiyor. Oyunun adil geçmesi için hangi kuralları belirlemelidir?

1. Önce oyunun amacı ve oyuncu sayısı belirlenir.
2. Başlangıç ve bitiş çizgileri aynı mesafede işaretlenir.
3. Her oyuncunun eşit koşu alanı kullanması sağlanır.
4. Kurallar oyun başlamadan önce herkese anlatılır.

Cevap: Başlangıç, bitiş ve eşit mesafe kuralları belirlenir, oyun öncesi anlatılır.

Kavram Karşılaştırma Tablosu

Aynı derste geçen kavramları yan yana koyup karşılaştıralım.

Öğrendiklerimizi Pekiştirelim

Öğrendiğimiz her bilgiyi bir durumla ilişkilendirerek pekiştirelim.

Özet

• Oyun, belirli kuralları olan bir etkinliktir; oyuncak ise bu etkinlikte kullanılan nesnedir.
• Eski dönemde oyuncaklar tahta, kil, kemik ve toprak gibi doğal maddelerden yapılırken bugün metal, plastik ve elektronik parçalar kullanılır.
• Oyunlar hayal gücünü, dikkati ve kurallara uyma alışkanlığını geliştirir.
• Kaybetmek de oyunun doğal bir parçasıdır.
• Oyuncakları onarmak ve paylaşmak hem oyun sevincini korur hem de kaynakları gözetir.

Sık Yapılan Hatalar

Bu derste en sık yapılan hataları bulacaksın. Her satırda üç şey var: hata ne, neden yanlış, doğrusu ne.

• Oyunla oyuncağı aynı kavram sanmak — neden yanlış: Oyun, kuralları olan bir etkinliktir; oyuncak ise bu etkinlikte kullanılan nesnedir. İkisini ayırmak konuyu anlamak için önemlidir. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
• Kaybetmeyi yenilgi sayıp oyundan vazgeçmek — neden yanlış: Kaybetmek, kurallara uygun oynanan bir denemenin sonucudur. Yeniden denemek oyunun öğretici tarafıdır. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
• Yeni oyuncak geldiğinde eskisini atmak — neden yanlış: Onarılabilen oyuncak tamir edilebilir ve yenisi alınmadan da kullanılabilir. Bu, hem israf hem kaynak tasarrufudur. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
• Oyun kurallarını oyuAilenin Tarihi Ailenin tarihi, aile bireylerinin kuşaklar boyunca yaşadığı olayların ve değişimlerin tümüdür.
• Kültür ve Kültürel Miras Kültür, bir toplumun dil, gelenek, sanat, mimari ve yaşam biçimini kapsayan maddi ve manevi değerleridir.
• Yakın Çevredeki Ortak Miras ÖgeleriAilenin Tarihi Ailenin tarihi, aile bireylerinin kuşaklar boyunca yaşadığı olayların ve değişimlerin tümüdür.
• Kültür ve Kültürel Miras Kültür, bir toplumun dil, gelenek, sanat, mimari ve yaşam biçimini kapsayan maddi ve manevi değerleridir.
• Yakın Çevredeki Ortak Miras Ögeleri Yakın çevredeki ortak miras; tarihi camiler, çeşmeler, köprüler, tarihi evler, meydanlar, yaşlı ağaçlar ve yer adlarıdır.

Kendini Dene

Aşağıdaki üç cümleyi incele ve her birinin doğru olup olmadığını belirle.

1. Oyunun belirli kuralları vardır ve oyuncular bu kurallara uymak zorundadır. — doğru mu?
2. Oyuncak; oyun sırasında kullanılan nesnedir, oyunun kendisi değildir. — doğru mu?
3. Eski oyuncaklar çoğunlukla tahta, kil, kemik ve toprak gibi doğal maddelerden yapılmıştır. — doğru mu?

Cevap anahtarı: 1) Doğru. Oyuncakların toplam sayısı, oyuncu sayısı ile kişi başı düşen oyuncak sayısının çarpımıdır. 2) Doğru. Gruplara bölünen oyunlarda gereken oyuncak sayısı, grup sayısıyla grup başına oyuncak sayısının çarpımıdır. 3) Doğru. Oyun kuralları oyun başlamadan önce oyunculara açıkça anlatılmalıdır.

Sonra dene: bu konudaki açık uçlu görevi çöz ve puanlama anahtarıyla karşılaştır.

İlgili Konular

Bu konuyu daha sağlam öğrenmek için şu konularla birlikte çalışabilirsin:

• Ailenin Tarihi Ailenin tarihi, aile bireylerinin kuşaklar boyunca yaşadığı olayların ve değişimlerin tümüdür.
• Kültür ve Kültürel Miras Kültür, bir toplumun dil, gelenek, sanat, mimari ve yaşam biçimini kapsayan maddi ve manevi değerleridir.
• Yakın Çevredeki Ortak Miras Ögeleri Yakın çevredeki ortak miras; tarihi camiler, çeşmeler, köprüler, tarihi evler, meydanlar, yaşlı ağaçlar ve yer adlarıdır.