Veriyle Çalışma ve Veriye Dayalı Karar Verme

Konu Anlatımı

Bu Derste Ne Öğreneceğiz?

Bu derste şunları öğreneceksin:

• Veri kavramını açıklar ve veriyi düzenli bir tablo hâline getirir.
• Sayaç, anket, gözlem ve tablo yöntemlerini birbirinden ayırt eder.
• Tablodaki en çok ve en az değerleri bulur, aralarındaki farkı hesaplar.
• Sütun grafikten veri okur ve tabloyla karşılaştırır.
• Veriye dayalı karar verirken izlenmesi gereken araştırma adımlarını sırayla uygular.

Ön Bilgi

Bu konuyu anlamak için önce Veri ve Grafikler konusunu bilmen gerekir. Veri, soru-sorgulama, gözlem ve ölçme yoluyla toplanır, çetele ile kaydedilip sıklık tablosunda özetlenir.

• Veriyi soru sorma ve gözlemle toplama yöntemlerini kullanır.
• Topladığı verileri sıklık tablosunda gösterir.
• Sütun grafiğini okur ve yorumlar.

Veri toplama yöntemlerini, veri tablosu ve sütun grafik okumayı, en çok ve en azı bulmayı ve veriye dayalı karar verme adımlarını uygular.

Konu Nedir?

Veri kavramını açıklar ve veriyi düzenli bir tablo hâline getirir. Alıştırma amaçlı hazırlanmış tabloların başlığına örnek veri yazılır.

Hedefler

• Veri kavramını açıklar ve veriyi düzenli bir tablo hâline getirir.
• Sayaç, anket, gözlem ve tablo yöntemlerini birbirinden ayırt eder.
• Tablodaki en çok ve en az değerleri bulur, aralarındaki farkı hesaplar.
• Sütun grafikten veri okur ve tabloyla karşılaştırır.
• Veriye dayalı karar verirken izlenmesi gereken araştırma adımlarını sırayla uygular.

Önemli Noktalar

Alıştırma amaçlı hazırlanmış tabloların başlığına örnek veri yazılır.

Sütun grafikte en yüksek sütun en çok, en alçak sütun en az değeri gösterir.

Tek bir kişinin fikri veri sayılmaz, birden çok kayıt toplanmalıdır.

Veri toplama yöntemi araştırmanın amacına göre seçilir.

Karar, tabloya geçirilmiş veriye dayandırılmalıdır.

Grafik ile tablo birbirini doğrular, sayılar aynı olmalıdır.

Kurallar ve Örüntüler

Örnekler

1. Örnek 1: Uygun Veri Toplama Yöntemi Sınıf kütüphanesinde en çok hangi kitap türünün okunduğu öğrenilmek isteniyor. Hangi yöntem uygundur?

   Adım 1: Amaç, insanların tercihini ölçmektir; bu bir sayaç işi değildir.

   Adım 2: Hazırlanan sorular herkese sorulup yanıtlar kaydedilebilir.

   Adım 3: Bu nedenle anket yöntemi uygun, gözlem yöntemi uygun değildir.

   Sonuç: Anket yöntemi uygundur.

2. Örnek 2: Tablodan En Çok ve En Azı Bulma Örnek veri tablosunda hikaye 12, roman 8, bilim 5 olarak yazılmıştır. En çok ve en az okunan türler hangileridir?

   Adım 1: En çok olan değer, tablodaki en büyük sayıdır.

   Adım 2: Değerler karşılaştırılır: 8, 12 ve 5.

   Adım 3: En büyük 12 hikaye, en küçük 5 bilim olduğu için sonuç bulunur.

   Sonuç: En çok hikaye, en az bilim okunmuştur.

3. Örnek 3: Fark Hesaplama Örnek veride en çok değer 12, en az değer 5 olarak verilmiştir. Bu iki değer arasındaki fark kaçtır?

   Adım 1: En çok değer 12, en az değer 5 olarak yazılır.

   Adım 2: Büyük değerden küçük değer çıkarılır: 12 − 5.

   Adım 3: Sonuç 7 olarak bulunur.

   Sonuç: En çok ile en az arasındaki fark 7'dir.

4. Örnek 4: Veriden Karar Verme Örnek veriye göre bir okul kütüphanesinde hangi türe daha çok yer ayrılmalıdır, neden?

   Adım 1: En çok okunan tür belirlenir, bu tür hikayedir.

   Adım 2: En çok okunan türe daha çok raf ayrılması düşünülür.

   Adım 3: Kararın gerekçesi, o türe olan talebin daha yüksek olmasıdır.

   Sonuç: En çok okunan türe yer ayrılmalıdır çünkü talep daha fazladır.

5. Örnek 5: Araştırma Adımları Bir araştırmada veriler tabloya geçirildikten sonra hangi adımlar izlenmelidir?

   Adım 1: Tablodaki en çok ve en az değerler bulunur.

   Adım 2: En çok ile en az arasındaki fark hesaplanır.

   Adım 3: Sonuç yazılır ve bu sonuca dayanarak bir karar verilir.

   Sonuç: En çok ve en az değerler bulunur, fark hesaplanır, sonuç yazılarak karar verilir.

Basit Örnek

Önce kolay bir örnekle başlayalım.

Örnek 1: Uygun Veri Toplama Yöntemi

Sınıf kütüphanesinde en çok hangi kitap türünün okunduğu öğrenilmek isteniyor. Hangi yöntem uygundur?

1. Adım 1: Amaç, insanların tercihini ölçmektir; bu bir sayaç işi değildir.
2. Adım 2: Hazırlanan sorular herkese sorulup yanıtlar kaydedilebilir.
3. Adım 3: Bu nedenle anket yöntemi uygun, gözlem yöntemi uygun değildir.

Cevap: Anket yöntemi uygundur.

İleri Örnek

Şimdi daha zor bir örneği birlikte çözelim.

Örnek 5: Araştırma Adımları

Bir araştırmada veriler tabloya geçirildikten sonra hangi adımlar izlenmelidir?

1. Adım 1: Tablodaki en çok ve en az değerler bulunur.
2. Adım 2: En çok ile en az arasındaki fark hesaplanır.
3. Adım 3: Sonuç yazılır ve bu sonuca dayanarak bir karar verilir.

Cevap: En çok ve en az değerler bulunur, fark hesaplanır, sonuç yazılarak karar verilir.

Adım Adım Çözülmüş Örnekler

İki örneği birlikte adım adım çözelim.

Cevap: Anket yöntemi uygundur.

Örnek 2: Tablodan En Çok ve En Azı Bulma

Örnek veri tablosunda hikaye 12, roman 8, bilim 5 olarak yazılmıştır. En çok ve en az okunan türler hangileridir?

1. Adım 1: En çok olan değer, tablodaki en büyük sayıdır.
2. Adım 2: Değerler karşılaştırılır: 8, 12 ve 5.
3. Adım 3: En büyük 12 hikaye, en küçük 5 bilim olduğu için sonuç bulunur.

Cevap: En çok hikaye, en az bilim okunmuştur.

Kavram Karşılaştırma Tablosu

Aynı derste geçen kavramları yan yana koyup karşılaştıralım.

Ölçü ve Birimler

Bu derste geçen sayıları, ölçüleri ve birimleri tabloyla görelim.

Sık Yapılan Hatalar

• Örnek veriyi gerçek araştırma gibi sunmak: Alıştırma için hazırlanan sayıların başlığına örnek veri yazılır, aksi hâlde veri gerçekmiş gibi algılanır.
• Grafikte sütun yüksekliğini ölçmeyi atlamak: En çok değer, sütunun en yüksek olduğu yerdeki sayıdır; bakışla değil sayısal değer okunarak bulunur.
• Tek kişinin fikrini veri saymak: Karar için birden çok kaydın toplanması gerekir, tek kişinin görüşü yeterli veri değildir.
• En çok ile en azı ters yorumlamak: En çok olan en büyük sayıya karşılık gelir, küçük sayı en çok değeri göstermez.

İpuçları

• Tabloyu okurken en büyük ve en küçük sayıyı hemen işaretle, karşılaştırma böyle hızlı olur.
• Araştırma sorusunu kısa ve ölçülebilir biçimde yaz; hangi türün daha çok okunduğu gibi bir cümle iyi örnektir.
• Örnek veriyle çalıştığını belirtmek için tablo başlığına örnek veri ibaresini ekle.
• Karar vermeden önce en çok ve en az değerleri yan yana yazarak karşılaştır.

Özet

Veri, bir konuyu öğrenmek için toplanan sayılardır ve düzenli hâle getirildiğinde veri tablosunu oluşturur. Veri sayaç, anket, gözlem ve tablo yöntemleriyle toplanır. Tablo ya da sütun grafikte en çok olan en büyük, en az olan en küçük değerdir ve aralarındaki fark çıkarma ile bulunur. Karar vermeden önce en çok ve en az değerler karşılaştırılır. Alıştırma için hazırlanan tabloların başlığına örnek veri ibaresi yazılır. Araştırma sırası soru belirleme, veri toplama, tablo hazırlama, sonucu yazma ve karar vermedir.

Kendini Dene

Aşağıdaki üç cümleyi incele ve her birinin doğru olup olmadığını belirle.

1. Alıştırma amaçlı hazırlanmış tabloların başlığına örnek veri yazılır. — doğru mu?
2. Sütun grafikte en yüksek sütun en çok, en alçak sütun en az değeri gösterir. — doğru mu?
3. Tek bir kişinin fikri veri sayılmaz, birden çok kayıt toplanmalıdır. — doğru mu?

Cevap anahtarı: 1) Doğru. Veri: toplanan sayı ya da gözlem kaydıdır 2) Doğru. Veri toplama yöntemleri: sayaç, anket, gözlem, tablo 3) Doğru. En çok = tablodaki en büyük sayı

Sonra dene: bu konudaki açık uçlu görevi çöz ve puanlama anahtarıyla karşılaştır.

İlgili Konular

Bu konuyu daha sağlam öğrenmek için şu konularla birlikte çalışabilirsin:

• Ölçme Ölçme, uzunluk, kütle, hacim ve süre için farklı birimler ve araçlar gerektirir.
• Veri ve Grafikler Veri, soru-sorgulama, gözlem ve ölçme yoluyla toplanır, çetele ile kaydedilip sıklık tablosunda özetlenir.
• Problemleri Çözme Sözlü problem çözmek, okuma, ayırma, hesaplama ve denetim adımlarından oluşan sistematik bir yöntemdir.